Geleceğin malzemesi kompozitler ülkemiz için “fırsat alanlarından” biridir

Kompozit Sanayicileri Derneği Başkan Vekili Barış Pakiş, “Cari açığın kapatılmasında, iyi yönetilen bir kompozit malzeme-odaklı üretim ve ticaret ciddi potansiyellere sahip” değerlendirmesini yapıyor.

Dunya Tekno Trend - - BAŞ SAYFA - RÜŞTÜ BOZKURT rustu.bozkurt@dunya.com

Kalkınmanın temel ilkelerinden biri de, rekabet edebilir alan keşfetmek, proje-odaklı tanımlamaları yapmak ve iletişim kurarak yarar üretmektir. Kompozit maddeler, girdi verdiği sektörlerin dağılımı ve değişmelere uyum yetenekleri dikkate alındığında ülkemizde siyasi iradenin, bürokrasinin, iş dünyasının, sivil inisiyatiflerin ve medyanın ilgi menzilinde yer alması gereken, bir strateji çerçevesinde toplumsal enerjiyi ardına alması gereken bir üretim alanı.

Kompozit maddelerin ve bu maddeleri kullanan üretim alanlarının ülkemiz açısından önemini iki yazıda ele alacağız: Bu ilk yazıda, kompozit madde-odaklı üretimin dünya genelindeki durumunu özetleyeceğiz. İkinci yazımızda da ülkemizin belirlemesi gereken strateji, alması gereken önlemlerin ortak sorumluluklarının neler olduğu, ne yapmamız ve nasıl yapmamız gerektiği üzerine sap

tamalarımızı paylaşacağız.

Tarhan Erdem’i anmak vefadır

Televizyonlarda siyaset araştırmalarıyla tanıdığımız Tarhan Erdem'den söz ediyoruz. Kırk yılı aşkın bir zaman öncesinde, Şişecam Topluluğu Koordinatörü olan Tarhan Erdem’ in Cam Elyaf Sanayinin kurulmasında gösterdiği çaba, ülkemizde kompozit malzeme üretiminde önemli adımlardan biridir; kendisini saygıyla anmak temel insanı değerlerden biri olan “vefa”ya özenin de bir gereğidir. Havacılık, uzay, savunma, ev aletleri, iş ekipmanları, yapı sektörü, tüketim malları, spor ve eğlence, korozyona dayanıklı ürünler, elektrik ve elektronik, deniz araçları, raylı sistemler ve otomotiv, askeri uygulamalar, tarım/gıda, boru, silo, tank ve basınçlı kaplar gibi bir dizi sektöre girdi veren kompozit malzeme sektörünün; endüstrinin gelişmesinde “ileriye doğru etkisi” yüksektir. Hafiflik, rijitlik ve boyut kararsızlığı ,yüksek mekanik özellikleri, yüksek kimyasal dirençleri, yüksek ısı ve alev dayanımı, elektriksel özellikleri, titreşim sönüm- lendirme, tasarım esnekliği, kolay şekillendirme ve kalıcı renklendirme yapmaya elverişliliği kompozit malzemeleri gelişmesinin önünü açan özellikleridir.

Reçineler, elyaf ve takviye malzemeleri, teknik tekstiller, termosetler, termoplastikler katı malzemeleri içeren, ara ürünlere ve nihai ürünlere dönüşen, işleme teknolojileri, makine ve ekipmanları, giderek yaygınlaşan ve insan yaşamını kolaylaştırma alanı genişleyen kompozit malzeme odaklı üretimde ülkemizin yakalaması gerektiğini düşündüğümüz 1000 yıllık potansiyelinde önemli bir yeri olduğunu düşünüyoruz.

Dünya ve Türkiye’ de gelişmeler

Dünya genelinde bakıldığında, kompozit malzeme-odaklı üretim 74.0 milyar euro gelir yaratmaktadır.Bu geliri yaratmak için 10.8 milyon ton malzeme üretimi yapılmaktadır. Sektör 2010-2015 yılları arasında yüzde 5-6 oranında büyü- müştür. Üretim hacmindeki büyüme ise yüzde 4 dolayındadır.

Ülkemizde ise orta ve büyük ölçekli 180 firmanın faaliyet gösterdiği, sektörle dolaylı ilişkisi olan 800 kadar firmanın bulunduğu ve 8 bin çalışanın iş sahibi olduğu tahmin edilmektedir. Sektör, ülkemiz özelinde 1.4 milyar euro ciroya sahiptir; 265 bin ton üretim düzeyine ulaşılmıştır. Ülkemizde kompozit malzeme-odaklı üretim alanı yüzde 8-12 arasında büyümektedir; 2016 yılında da yüzde 6 büyüdüğü hesaplanmaktadır. Sektörün iç dinamikleri analiz edildiğinde, deniz araçları, yapı/inşaat, tüketim malları alanında yüzde 2 olan büyüme, elektrik, elektronik, boru, taşıt, uzay ve havacılık alt sektörleri yüzde 3-7 olmuştur. Rüzgar türbinleri kanat üretiminde ise sektör yüzde 15-20 arasında bir büyüme düzeyine ulaşmıştır. Kompozit sektöründe kişi başına tüketim miktarı (Kutu:2) gelişmişliğin de göstergesi kabul ediliyor. Sektör ilgilileri, kişi başına tüketim düzeyi bakımından da Türkiye’nin potansiyel ülke olduğunun göstergesi olduğu kanısında.

Kompozit Sanayicileri Derneği Yöneticileri

Kompozit Sanayicileri Derneği’ nde Başkan Vekili Barış Pakiş, Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Kerem Paksoy ve Genel Sekreter İsmail Hacialioğlu ile sektördeki gelişmeleri değerlendirdik. Piyasanın içinde olan yöneticiler, ülkemizdeki temel sorunlardan birinin “kompozit malzemelerin iyi tanınmaması ve tanıtılamaması” olduğunu söylüyorlar. Gelişmelere çok yatkın bir malzeme olduğuna işaret ediyorlar. Barış Pakiş, “Ahşap görünümlü sıcaklık yarabilen, çelik gibi dayanıklı, asidik ortamlarda dirençli, nano malzeme üretimine uygun, yapay zeka gelişmelerine hemen adapte olan, Endüstri 4.0 uyumu ötesinde Endüstri 5.0’a bile yatkınlığını kanıtlayan” bir malzemeyi tartıştığımızı anımsatıyor.

Kerem Paksoy, “Bugünün değil, geleceğin malzemesinden” söz ettiğimizi söylüyor. İsmail Hacialioğlu’ da, “Bir mühendislik malzemesinden söz ediyoruz. Her türlü tasarıma uygun, reçine ve takviye malzemelerinin Türkiye’ de üretildiği, üstüne üstlük yaşamın her alanına dokunabilen, malzemeye erişebilirliklerin kolay olduğu bir üretim alanı kompozit sektörü” diyor.

Barış Pakiş, “Kompozit malzemelerde son ürünlerde katma değeri yüksek olanlar kadar olmayanlar da var: Düşük olanlar altyapı malzemeleri, örneğin CTP boru imalatı gibi.

Katma değeri düşük olanlar gelişmekte olan ülkelere kayarken, gelişmiş ülkeler daha yüksek katma değerli ürünlere yöneliyor. Türkiye kişi başına kompozit malzeme tüketimi açısından çok kötü bir yerde değil” diyor (Bakınız kutu:2).Hacialioğlu, “Kompozit malzemelerin hafiflik, dayanıklılık, üretim ve kullanımdaki verimlilik yaratmaları; malzeme tasarrufundan enerji tasarrufuna, uzun ömürlü olmalarının yarattığı fayda ve tasarım özgürlüğü yaratma gibi özelliklerini dikkate aldığımızda vakit ve nakit kazancı yaratan, sermaye açığa çıkaran özelliklerini gözden ırak tutmayalım” saptamasını yapıyor. Kerem Paksoy da, sektörü geliştirmek için bir “ulusal strateji” ihtiyacına değinerek, “Sektörde üretenler ve ürettirenler arasında kızışan rekabet var. Piyasada hammadeye hakim olan firmaların varlığını gözden ırak tutmayalım. Doğrudan ve dolaylı korumalar da bizi zorlayan etkenler. Akredite olmamız dışa bağımlı. Kompozit sektöründe hızla gelişen gelişmekte olan ülkeler arkalarına siyasi irade ve kolektif gücü alarak başarıyorlar. O nedenle, rakiplerin doğrudan ve dolaylı engellerini aşmak için sektörün işini kolaylaştıran desteklere ihtiyacı var. Bu sebeple, Türkiye’nin Kompozit Etkinliği gibi platformlarda sorunun tartışılması büyük öneme sahip” diyor. Sonra ekliyor: “Sektör ülkemizin geliştirilmesinde fırsat alanlarından biridir; ekonomin bütün aktörlerinin; siyasi iradenin, bürokrasinin, sanayicilerin, sivil inisiyatif ve medyanın ortak bir anlayış, ortak bir dil ve hepsinden önemlisi ortak bir uygulamayla sahiplenmesi gerekir.”

Tarhan Erdem, Cam Elyaf Tesisi'nin kuruluşunda öncülük ederek ülkemize çok önemli bir kompozit malzeme üretim tesisi kazandırmıştır.

Güneş ve rüzgar enerjisinde maaliyetlerin düşmesi ve kullanım alanlarının yaygınlaşması kompozit malzeme pazarında bir açılım yaratmaktadır. Türkiye cam elyafı ve karbon elyafı üreten az sayıdaki ülkeden biridir. İyi tasarlanmış bir 'kompozit stratejisi' ülke ihracatının uzun dönemli geleceğini güven altına alacak bir adım oluşturabilir. Sektör ürünleri fiyat odaklı değil fayda maaliyet analizlerine göre tercih edilmeli. İlk yatırım maaliyetleri yüksek olsada kompozit ürünler uzun dönemde çok daha ucuza gelen yatırım malzemeleridir.

Barış Pakiş İsmail Hacialioğlu Dr. Kerem Paksoy

Tarhan Erdem

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.