BIlIşIm TEmEl HAKKı

Prof. Dr. Kanadoğlu'nun yazısının ilk bölümünü dergimizin Mart 2014 sayısında yayınlamıştık. Yazının ikinci ve son kısmını sunuyoruz

Güncel Hukkuk - - N EL - ProF. Dr. KorKut KAnADoğlu Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Anayasa’nın 21. maddesi ile tanınan konut dokunulmazlığı garantisi, bireye insan onuru ve kişiliğin gelişimine sağladığı yarar açısından temel bir yaşam alanını güvencelese de1, BTS’lere karşı el atmalarda koruma boşlukları bırakır.

Bu temel hakkın koruduğu değer, içinde özel yaşamın geliştiği mekansal alandır. Bu bakımdan konuta saygı hakkına yönelik her müdahale, aynı zamanda özel yaşama saygı hakkını da gündeme getirebilecektir. Buradaki temel hak koruması, ko

2 nuta maddi olarak girilmesiyle tükenmez. Kamu makamlarının, korunan alanın dışından doğal yollarla algılanamayacak olayları, özel yardımcı araçlarla gözleyebilmelerini sağlayan önlemleri de Anayasa’nın 21. maddesinin koruma alanına müdahale anlamına gelir. Oturma alanının akustik ve optik gözetlenmesi yanında elektromanyetik akımların ölçülmesi de bu müdahalenin kapsamına girer3, ki bu sayede ev içindeki BTS’nin kullanımı da gözetlenebilir. Bu offline (çevrimdışı) çalışan bir sistemle de ilgili olabilir.

Bunun dışında bir BTS’ye gizli teknik el atma şeklindeki bir kamusal önlem; örneğin soruşturma makamının bir çalışanının konut olarak korunan bir alana, orada bulunan BTS’yi fiziki olarak yönlendirmek için girmesi, Anayasa md. 21/1 çerçevesinde ele alınabilir. Anayasa md. 21/1’in diğer bir uygulama alanı, bir ev içinde bulunan BTS’ye ev içindeki belirli bazı olayların gözetlenmesi için sisteme bağlı bir kamera ya da mikrofon kullanılarak sızılmasıdır.

4 Buna karşın konut dokunulmazlığı, bireye BTS’ye sızmalara karşı, bu sistem kendi evinde de bulunsa, yukarıda belirtilen müdahale türlerinin tümünü kapsayacak genel bir koruma sağlamaz. Çünkü ihlal, konumdan bağımsız olarak gerçekleşebilir ve böylelikle alana bağlı koruma, BTS’ye özgü tehlikenin giderilmesini sağlayamaz. Sızma, ilgili bilgisayarın, bir ağ işletimine bağlantısından yararlanılarak yapılıyorsa, konutun sınırlarıyla elde edilecek özel alana dokunulmamış olur. Sistemin bulunduğu yer çoğu halde soruşturma önlemi için değer taşımaz ve makamlar için belirlenebilir değildir.

Kaldı ki, konut dokunulmazlığı, bir evde bulunan BTS’nin kendi hafızasında ya da ağ üzerinde kayıtlı ve ancak bu sisteme sızılmasıyla elde edilmesi olası verileri korumaz. c. Kendi Bilgilerinin Kullanımını Belirleme Hakkı Genel kişilik hakkının görünümleri, özellikle özel alanın korunmasına ilişkin güvenceler ve kendi kişisel bilgilerini açıklama ve kullanımını belirleme hakkı da bir BTS kullanıcısının özel koruma ihtiyacını yeterli ölçüde karşılamaz.

BTS kullanıcısının koruma ihtiyacı sadece kendi özel alanına dâhil olan verilerle sınırlı değildir. Böyle bir dâhil oluş, sıklıkla verilerin oluştuğu ve diğer verilerle bağlantısının kurulduğu bağlamla ilişkilidir. Sonuç olarak sisteme sızılmasıyla zorunlu olarak yalnızca özel veriler elde edilmiş olmayabilir. El atma tüm veriler üzerinde gerçekleştiğinden, sistemin kullanıcısı hakkında geniş bir resim elde edilebilir.

Kişisel verilerin kullanımını belirleme hakkı, özel alan korumasını aşar. Bu hak bireye esas olarak kendi kişisel verilerini açıklama ve kullanılmasını belirleme yetkisi verir. Kişisel verilerin kullanımını belirleme hakkı, davranış özgürlüğü ve özel hayatın korunması ile yan yanadır ve bu korumayı kişilik tehlikesi aşamasında başlatacak şekilde genişletir. Kişisel bilgiler ilgilinin ne göz ardı edebileceği ne de önleyebileceği şekilde kullanılıyorsa, bu tür bir tehlike durumu5, belirli bir hukuki çıkarın somut tehdidi olarak ön plana çıkar.

Kendi bilgilerinin kullanımını belirleme hakkı ile korunan kişilik tehlikeleri, devletin ve özel hukuk kişilerinin yarattığı tehlikeler olarak ortaya çıkabilir. Kendi bilgilerinin kullanımını belirleme hakkı ile korunan kişilik tehlikeleri, devletin ve özel aktörlerin kişisel verileri elde etmeleri, işlemeleri ve kullanmalarına yönelik sahip oldukları çeşitli olanaklardan kaynaklanır. Her şeyden önce elektronik veri işleme yoluyla bu tür bilgilerden yeni bilgiler elde edilebilir ve böylece hem ilgilinin temel hak koruması altındaki gizli kalması gereken çıkarlarının zarar görebileceği hem de davranış özgürlüğüne karşı ihlalleri beraberinde getirebileceği sonuçlar doğabilir.

Bununla birlikte kendi kişisel bilgilerinin kullanımının belirlenmesi hakkı, bireyin kendi kişisel gelişimine yönelik olarak BTS’lere ihtiyaç duymasından ve sisteme kişisel veriler yükleyerek ya da kullanımı yoluyla zorunlu olarak aktarmasından kaynaklanan kişilik tehlikelerini tamamen hesaba katmaz. Böyle bir sisteme el atan üçüncü bir kişi, diğer bir veri elde etme ve işleme önlemine gerek duymaksızın potansiyel olarak aşırı büyük ve güçlü bir veri varlığı elde edebilir. Böyle bir el atma, ilgilinin kişiliği için, kendi kişisel bilgilerinin kullanımını belirleme hakkının koruduğu tek bir veri elde etmeden çok daha ağırdır.

KONUT DOKUNULMAZLığı, BIREYE BTS’YE SıZMALARA KARşı, BU SISTEM KENDI EVINDE DE BULUNSA, GENEL BIR KORUMA SAğLAMAZ. ÇüNKü IHLAL, KONUMDAN BAğıMSıZ OLARAK GERçEKLEşEBILIR VE BöYLELIKLE ALANA BAğLı

KORUMA, BTS’YE öZGü TEHLIKENIN GIDERILMESINI

SAğLAYAMAZ

I. SınırlAmA REJImI

BTS’nin mahremiyet ve bütünlüğüne ilişkin temel hak sınırsız değildir. Hem önleyici amaçlarla hem de suç takibinde yapılan müdahaleler haklı bir nedene dayanır. Ancak bu hakka ge-

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.