Bize bir şey

Kitap - - ANASAYFA - MENEKŞE POLATCAN SERBEST

Cornell Üniversitesi’nde bir grup öğrenciye çeşitli alanlarda soruların yer aldığı bir genel yetenek testi yapılır ve öğrencilere “ne düzeyde notlar” bekledikleri sorulur. Soruların yüzde 10’una bile yanıt veremeyenlerin kendine güveni çok yüksek çıkar: Testin yüzde 60’ına doğru yanıt verdiklerini düşünüyorlardır. Soruların yüzde 90’ından fazlasına yanıt verenler ise, en alçakgönüllü olanlardır. Onlar, soruların sadece yüzde 70’ine doğru cevap verdiklerine inanırlar. Dunning’in yürüttüğü bu araştırmada, “kimsenin kendini tam olarak bilmediği” ortaya çıksa da, görülen o ki en büyük hataları kendimize fazla güvenmekten yapıyoruz. Aşırı özgüven hali, aynen serçenin aynada kendini şahin olarak görmesi gibi, yanıltıcı ve hatta tehlikeli bir davranışa dönüşebiliyor. Kendimize duyduğumuz güven her ne kadar ilerlememizi sağlasa da, aşırı güven başımızı derde sokacak pek çok riski de beraberinde getiriyor.

Bahar Akın, Yap Gitsin adlı kitabında, kişileri hata yapmaya yönelten etkileri derlerken özgüven ve kendini yanlış yorumlama konusuna özellikle dikkat çekiyor. Akın’a göre başarı, başarısız gözüken tüm olayların kümülatif toplamından arta kalan tortudur. Ve tüm bu başarısızlıklar, bize “negatif bilgi” olarak ifade edebileceğimiz bir veri sunar. Yapmamız gereken, daha sonra aynı hatayı tekrarlamamak için bu veriyi yorumlayıp ondan öğrenmektir.

Peki özgüveninbizezararvermeye başladığınınasılanlayabiliriz? Yazar BaharAkın,dörtfarklınoktanınaltını çiziyor:

Aşırı özgüven hatası yaptığımız ilk durum, bir zorlukla karşılaştığımız zamanlardır. Görece kolay sorunlarda tereddüt yaşarken, zor problemler karşısında genellikle özgüven patlaması yaşarız. Aşırı özgüvenin bize kaybettirdiği bir diğer alan da “aşinalık durumu”dur. Bir şeyi aşina olacak kadar çok yaptığımızda, “gözüm kapalı yaparım” veya “ben insan sarrafıyım” diyecek noktaya geliriz ve bu da bizi hataya çok daha açık bir hale getirir. Trafikte çok deneyimli olanların veya “iyi şoförümdür” diyenlerin daha çok kaza yapıyor olmaları da bunu gösteren bir örnektir. Başarılı olduğumuz konularda sürekli başarılı olmaya devam edeceğimizi zannederiz. Bill Gates,“başarıçokkötübiröğretmendir. Zekiinsanlarıhiçkaybetmeyeceklerine inandırır,” der.

Özgüveninyarattığıbirdiğersorunlu alanise,fazlabilgininortayaçıkardığı olumsuzdurumlardır.Bugünbilgiye doymuşbirdünyadayaşıyoruz. The Timesgazetesiningünümüzdebir günlüknüshası,1700’lüyıllarda İngiltere’deyaşayanbirçiftçinin tümhayatıboyuncaöğreneceği bilgininikikatıfazlabilgitaşıyor. Bunedenlebugünküsorunumuzbilgiye sahipolamamakdeğil,fazlabilgiyle boğulmuşolmak.Ancakbizlerçoğu zamandahafazlabilgiyesahipolmanın dahasağlıklıkararvermekteetkili olacağınıdüşünerekkafamızıdahafazla karıştıracakdetaylaraboğuluyoruz. Buözellikleeğitimseviyesiyüksek kişilerdedahasıkçagörülenbirproblem. Sadebirakılladüşünüpdeğerlendirme yapamıyoruz.

Sonolarak,özgüvençukuruna düştüğümüzalanlar“faaliyetanları”nda gerçekleşiyor.Birişikontrolümüzaltına aldığımızdadahaazsorunçıkacağını, bellibirişieniyikendimizinyapacağını zannediyoruz.Budurumunyöneticiler veyagirişimcilerdeyarattığıdelege edememeçıkmazıbirtarafa,budurum “sizçekilin,benyaparım”yaklaşımını ifadeediyor.Onedenlekendiçektiğimiz piyangobiletineikramiyeçıkma ihtimalininbaşkasınınçekipbize verdiğibiletegöredahayüksekolduğuna inanıyoruz.Ülkemizdegenelkabul görmüşbirifadebupsikolojikdurumu sizcedeözetlemiyormu?:“Bizebirşey olmaz!”

Bahar Akın, Yap Gitsin adlı kitabında, kişileri hata yapmaya yönelten etkileri derlerken özgüven ve kendini yanlış yorumlama konusuna özellikle dikkat çekiyor.

YAPGİTSİN:HATALARINI TANIMAKVEYÖNETMEK İSTERMİSİN?,

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.