Donanım

Sarma sistemli cenovayı açıp kapamayı zorlaştıran engeller ve çözüm yolları nelerdir? Okurlarımızdan Hüseyin Uncular’ın Teknik Kurul bölümümüze gönderdiği bu sorunun yanıtını sayfalarımıza taşıdık.

Naviga - - Navİgasyon - YAZI: KAAN İŞ

Sarma sistem sorunları

Sarma sistemleri mekanik anlamda çok basit olmalarına rağmen gerek sistemin montajı gerekse üzerinde çalışan yelkenin geometrisine göre çeşitli problemler çıkarabilir. Öncelikle tamburun yüksekliğine göre halatın yönlendiricileri büyük önem kazanıyor. Günümüzde birçok sarma sisteminin tamburunun üzerinde halat yönlendiricisi bulunuyor. Yelkeni dümendeyken kapatıp açabilmek için sistemin halatını vardavela ayaklarına bağladığımız yönlendiricilerle dümenin hizasına kadar getirmeyi tercih ediyoruz. Bu düzenekte seçeceğimiz ürünlere ve açılarına dikkat etmemiz gerekiyor.

Öncelikle halatımızı gamsız bir şekilde tamburumuza sarmalıyız. Gamlı halatlar yelkeni hem açarken hem de kapatırken en olmadık yerlerde takılıp hareketi durdurur. Bunu tambur çıkışındaki yönlendirmenin yanı sıra aradaki yönlendiricilerde de yapabilirler. Şansımız varsa elimizin altındaki makarada yapar uzanıp çözebiliriz hemen. Bu sebeple öncelikle tambur açıklığına uygun bir halat seçmeliyiz.

Bunun için çoğunlukla 10 milimetre çapında halat tercih ediliyor; tekne büyüklüğüne göre 8 ya da 12 milimetre de kullanılabiliyor. Parça halat alıyorsanız, mağazada sarılı olduğu bobinin yönünde çekerek halatı satın alabilirsiniz. Tekne üzerinde makaradan halat keseceksek, o zaman fırça ya da kakıç sapını halat bobinin içinden geçirerek havuzlukta halatımızı bobinde sarılı olduğu yönde yönünde gamlanmadan (burulmadan) ihtiyacımız kadar açıp kesebiliriz. Devamında tambura düzgünce sardığımız halatın ihtiyacımızdan fazla olmamasına özen göstermeliyiz.

Fazla halat her zaman risk yaratır. Halat uzunluğumuz, yelkenimiz tamamen sarıldıktan sonra fazladan iki tur daha sarabilmemize olanak sağlasın yeterlidir. Vardavela ayaklarındaki yönlendirici makaralarla sistemi kıç tarafa taşıyorsak bu yönlendirici makaraların bilyeli olması sürtünmeyi azaltır. Öte yandan halat kalınlığına uygun çapta yönlendirici seçmeliyiz. Çünkü sürtünme ne kadar çok olur ve tekrarlanırsa sistem o kadar yavaşlar. Bazı teknelerde güverte tasarımı sebebi ile halat direk dibinden yönlendirilip kasara üzerindeki kıstırmaçlara gelir. Yine tasarımına göre sistem tamamen güverte altında çalışıyor olabilir. Güverte

altı sistemlerde doğru halat çapı çok daha önemlidir.

Sistemin doğru monte edilmemesi ya da bakımlarının düzenli yapılmaması sebebiyle de sistem zor çalışabilir. Bunun için önce arma, devamında da özellikle baş ıstıralya gerginliğini kontrol etmek gerekir. Yeterli gerginlikte olmayan baş ıstıralya, sarma sisteminin profillerinin köşe yapmasına sebep olur ve sistemi yavaşlatabilir. Profil bağlantı adaptörlerinin vidalarını da her sezon kontrol etmenizi öneririm. Bu sorun tespit edilip önlemi alınmazsa adaptör vidalarının baş kesmesine ve sistemin bir bölümünün çalışıp diğer bölümünün çalışmamasına sebep olur ki yelkeninizin iki parçaya ayrılmasına yol açar. Bu sebeple profillerinizi her yıl kontrol etmenizi ya da ettirmenizi öneririm. Unutmayın ki bu tarz problemler her zaman beklenmedik sert hava koşullarında başımıza gelir.

Diğer bir sebep ise yelkenin mandarı ile baş ıstıralyanın yaptığı açının yetersiz olmasıdır. Mandar ve ıstıralya paralel ya da paralele yakın bir açıda ise sistem alttaki tamburun marifeti ile dönmeye başlarken üst taraftaki fırdöndü parça görevini yapamaz ve mandarı ıstıralyanın üzerine sarmaya çalışır. Bu oldukça sık rastlanan ve tehlikeli bir durumdur. Bu sebeple böyle bir açı sorunumuz varsa direğe takılan bir yönlendiriciyle mandar ve ıstıralya arasında bir açı yaratılması gerekir. Bu soruna mevcut ya da aldığınız ikinci el, hatta yeni yelkenimiz dahi sebep olabilir. Eskiden problem yaşamazken, yelkeninizi değiştirdiğinizde bu sorunla baş başa kalabilirsiniz. Bu durum yelkeninizin orsa yakasının olması gerektiğinden daha kısa olduğunu gösterir. Çünkü yelkenin orsa yakası kısa ise mandar daha aşağıya inerek ıstıralya ile yaptığı açı küçülür. Bu da sistemin, mandarınızı ıstıralyanın üzerine sarmaya çalışmasına sebep olur. Bunu yine yönlendirici ile çözebilmeniz mümkünken yelkeni doğru boyda yaptırmanız daha doğru bir çözüm olur. Yelkenimizin çalışabileceği azami uzunluktan %1-1,5 aralığında kısa olmalıdır. Yani ölçümüz 10 metre ise yelkenin orsa yakası uzunluğu bağlantı aksesuarları dahil 9,90 ile 9,85 metre aralığında olmalıdır. Daha uzun olursa sistemin tepe fırdöndüsü profil stoperine çarpabilir ve sistemi yavaşlatabilir, daha kısa olursa mandar ile ıstıralya arasındaki açı küçülüp mandarı ıstıralya etrafına sarmaya çalışacağı için zorlanabilir hatta ıstıralyanın kopmasına kadar vahim durumlar doğurabilir.

Makarayla yönlendirilmiş furling halatı

Mandarla ıstıralya açısı

Mandarla ıstıralya açısı

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.