Dersimiz navigasyon6

İlerleyen satırlarda manyetik pusulanın mantığını basit şekilde anlatacak ve haritadaki rotanıza göre manyetik pusulayla seyir yapmayı öğretmeye çalışacağız. Olay aslında korkulduğu kadar karmaşık değil.

Naviga - - Taktİk - YAZI: SABİNE DEDEOĞLU, TAYFUN ÖZTUNA

Yaz sayılarımızda size navigasyon ile ilgili bilgiler aktarmaya çalıştık. Deniz haritaları nedir, nasıl okunur, gerekli navigasyon malzemeleri nelerdir, denizde bulunan şamandıra sistemleri ve deniz fenerleri nasıl çakar, elektronik aletleri kullanarak pozisyon ve rotanızı nasıl haritaya aktarabilirsiniz… Bütün bunlar anlatmaya çalıştığımız konular arasındaydı.

Bu ay emniyetli seyir yapmanın ana kurallarını hatırlatmak istiyoruz.

Elektronik aletlerin işimizi çok kolaylaştırdığı bir gerçek ama siz yine de rotanızı kağıt harita üzerine takip etmeyi unutmamalısınız. Rotanız değişmiyorsa, gündüz en az her saat ve gece en az yarım saatte bir GPS koordinatlarını okuyup kağıt harita üzerine işaretleyin; teknenin seyir de erine enlem/ boylam ve saati not alırken birkaç önemli detay daha yazmanızın faydası olur.

Böyle bir seyir de erini hazır olarak satın alabileceğiniz gibi (Naviga yayınlarının böyle bir hizmeti olduğunu hatırlatalım) kendiniz bilgisayarda hazırlayabilirsiniz.

Teknenin gerçek hızını (SOG) ve teknenin gerçek rotasını (COG) GPS plotter’dan okuyabilirsiniz. Teknenin rotasını GPS plotter mönüsünde ‘true’ olarak ayarlarsanız, rotanızı doğrudan seyir de erine ve kağıt haritaya yazabilirsiniz.

Düzenli olarak seyir de erinde kayıt altına aldığınız bu bilgiler, ilerde ‘bir şey olursa’ size yardımcı olacaktır.

İkinci bir yolculukta elinizde hazır veri bulunmasını bir kenara bırakırsak, mesela sigortaya rapor yazmak gerekirse bunu günlüğünüzdeki bilgilerle daha kolay ve doğru olarak yapabilirsiniz. Ya da herhangi bir sebepten dolayı GPS plotter veya bütün elektronikler bir anda devreden çıkarsa son yazdığınız pozisyon ile parekete hesaplaması yardımıyla (ağustos sayısında göstermiştik) kendi pozisyonunuzu tahmin ederek yolunuza devam edebilirsiniz.

Bir kaza geçirirseniz ve ondan dolayı GPS çalışmazsa (örneğin bir yıldırım çarpması), parakete ile hesaplayıp

pozisyonunuzu yardıma gelecek kişilere bildirebilirsiniz. (Uydu veya cep telefonunuz çalışıyorsa!)

Önemli uyarı! Sadece elektronik alet kullanarak denize çıkılmaz, siz de çıkmayın!

Bu arada yanınızda bölgeyi iyi bilen biri yoksa yola çıkmadan önce seyir de erini doldurmayı ve okumayı arkadaşlarınıza da gösterin. Yolda sizin başınıza da bir şey gelebilir. Bu yüzden sizin dışınızda mutlaka bir-iki kişinin bu işleri yapabilmesi gerekir.

GPS kullanmadan rota bulma alternatifleri var mı?

Son aylarda konuştuğumuz konuları hep elektronik aletler kullanarak çalıştık çünkü günümüzde herkes GPS seyri yapıyor… Ancak sonuçta teknelerimizde GPS dışında manyetik pusulalar mevcut ve onları da kullanmayı bilmelisiniz (klasik navigasyon).

Genelde yeni başlayan denizciler manyetik pusula kullanmasını ya bilmez ya da sapma hesabından korkarlar. Piyasada bu konuyu anlatan pek çok kitap olmasına rağmen yine de kafa karışıklığı yaşanabilir.

Bu ay size manyetik pusulanın mantığını basit bir şeklinde anlatacak ve haritadaki rotanıza göre manyetik pusula seyrini öğretmeye çalışacağız. Olay aslında korkulduğu kadar karmaşık değil…

Daha önceki sayılarda anlattığımız gibi deniz haritaları üzerindeki (sıfır derece) rotası (tam yukarıya doğru giden tekne) dünyanın Kuzey Kutbu’na doğru gider. ANCAK teknedeki manyetik pusula Kuzey Kutbu’nu ‘sıfır derece’ olarak görmez. Çünkü manyetik pusulanın KUZEY noktası aslında başka bir yere bakar veya başka bir şeyden etkilenir:

Kısacası manyetik pusula ‘MANYETİK KUZEY’E bakar,

yani manyetik pusulanın kuzey noktası hakiki coğrafi kuzeye bakmaz. Keşke başka bir ismi olsaydı(!).

Doğal sapma

Kuzey ve güney kutuplarının arasından dünyanın ekseninin geçtiği varsayılır ve yerküremiz bu eksenin etrafında döner.

Dünya üzerindeki manyetik kuzey, bir manyetik alan başıdır. Tekne dünyanın neresinde olursa olsun manyetik pusulalar o manyetik alanın etkisinden dolayı coğrafi kuzeyden farklı bir yön gösterir.

Gelgelelim manyetik pusulalar her zaman tam olarak aynı yöne de bakmaz. Bazı yerlerde fazla bazı yerlerde ise az derece gösterirler. Buna ‘doğal sapma’ (variation) denir.

Aşağıda 2010 senesinden manyetik pusulanın farklarını gösteren bir tablo göreceksiniz.

Kırmızı çizgiler manyetik pusulanın az gösterdiği, mavi çizgiler de fazla gösterdiği bölgeler. Üstündeki rakamlar ise coğrafi derece düzeltmeleridir. Yeşil çizgili bölge ise düzeltme gerektirmez.

Önemli bir husus daha var: Dünyadaki manyetik alan sabit değildir. Çok nadiren olsa da her sene aynı miktarda ve aynı yönde hareket eder.

Dünyada nerede olursak olalım sabit bir haritaya çizebilecek hakiki rotayı nasıl hesaplarız?

Her deniz haritası üzerinde en az bir pusula gülü bulunur. Eğer birden fazla pusula gülü varsa, size en yakın olana bakarsınız. Burada üç örnek vermek istiyoruz. Pusula gülünün içinde yazan harita yapım yılı ve o zamandaki doğal sapmasıdır. Senede kaç dakika hareket ettiğini sapmanın azaldığını ya da çoğaldığını burada görürüz.

W ve E yani batı ve doğu sapma düzeltmesi yaparken ‘eksi’ veya ‘artı ‘ anlamına gelir.

ABD Florida

1.

Variation 10° 00’ W 1990 increase 7’: Her sene 7’ sapma büyüyor. 2016 senesine kadar 26 sene geçti; 2016’da doğal sapma 13° 02’ W olarak düzeltilecek.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.