“Kadın Beyni-Erkek Beyni” Üzerine…

Popular Science (Turkey) - - ŞİMDİ - HACETTEPE ÜNIVERSITESI FIZYOLOJI ANABILIM DALINDA GÖREV YAPMAKTA OLAN DR.SERKAN KARAISMAILOĞLU, KADIN BEYNI-ERKEK BEYNI ARASINDAKI FARKLILIKLAR ILE ILGILI ARAŞTIRMALAR YAPMAKTA, VE ULAŞTIĞI SONUÇLARI BIRÇOK MECRADA ILGILI KITLELERILEPAYLAŞMAKTA. Dyt. Sevg

Kendisinekonuileilgilibirkaçsoruyönelttik veortayafarklıbirbakışaçısıylayaklaştığımızbir“beyin”konusuçıktı…

Beyinkonusubirçokfarklıinsanıetrafınatoplayabilen,ilgiyiherzamanüzerineçekebilenbirkonu…Öncesizisinirbilime, sonrasında ise beyin cinsiyeti konusunaçekenşeyneydi?Sanırımbir sinirbilimcininbuyolculuğunuöğrenerekbaşlamakkeyifliolacak…

Her şey çok küçükken evimize gelen kadın komşuların anneme sorduğu “bugün beyin için ne yaptın” sorusunu tümüyle yanlış anlamam (meğerse annemin babam için yaptığı yemeği soruyorlarmış) sonucu başladı. Çocukluğumdan beri merak ettiğim en önemli konu her zaman “neden yapıyoruz” meselesi olmuştur. Mesela çok düşününce neden kafamızı kaşırız, ya da uykumuz geldiğinde neden esneriz ya da elinizi bir yere vurduğunuzda gerçekten de öpünce geçer mi? Bu ve benzeri sorularımın cevaplarının birleştiği tek organ da beyin olduğu için kariyerimi sinirbilime yönlendirmeye karar verdim.Kabulediyorumdalakdaçokönemlibir organ ama beni mutlu eden beyin. Özellikle de kadın beyni-erkek beyni farkı. Bu konuya girme sebebim de çok temel bir ihtiyaçtan kaynaklandı aslında. Evet, ben de kadınları anlayamayanerkeklerdenbiriydimvebuişin biliminiaraştırmayakararverdimvebuuğurdabirdoktorabitirdim.Amaçokşeyöğrendiğimisöyleyebilirim.

Kitabınızın daha en başında “bilimsel birbilgininüniversiteduvarlarınındışına çıkması” isteğinizi görüyoruz. Sizin içinbununönemineboyutta?Sinirbilimiüniversiteduvarlarınıaşabildimi?

Sosyal medya ve internet teknolojisi günümüzdeki bilgi transferini inanılmaz bir hıza ulaştırdı. Bu hız beraberinde korkunç bir sorunu avuçlarımızın içine koydu ve hızla uzaklaştı. Nedir o sorun? “Bilgi kirliliği”. Söz konusu“bilmek”olduğundaülkemizdekihemen herkes birçok şeyi bildiğini sandığından karşımıza inanılmaz bir tablo çıkmakta. İşte tamdabunedenleakademisyenlerinüniversite duvarlarını aşarak “doğru bilgiyi” halka ulaştırması gerektiğine inanıyorum. Örneğin benimKadın-Erkekbeyniileilgiliülkeninon- larcaşehrindesunumlaryapmamdavekitap yazmamdakienönemlimotivasyon,kadınlar ve erkekler arasındaki tartışmaların asıl nedeninin birbirlerini tanımamalarından kaynaklanmasıydı. Sadece tanıdıklarını sanıyor ve her iki cinsiyet de hayatı kendi penceresindenyorumluyordu.Amahayatsadecesizinpencerenizdenanlaşılacakkadardar birşeydeğilneyazıkki.

Birçok farklı mecrada konuşmanızı sağlayan, size bu konuda kitap yazdıransebeplerkendiilgivemerakınızmı yoksainsanlarınilgisivebeklentilerimi oldu?Kısacasebebimerakmı,anlamak mı,anlaşılmakmı?

Aslında “Kadın Beyni-Erkek Beyni” kitabı amaç değil, sonuç oldu. Şöyle ifade edeyim. Biliyorsunuz kadın-erkek arasındaki farklar ve bu farklılıkların oluşturduğu tartışmalar insanlığın varoluşundan beri en heyecanlı konulardan biri olmuştur. Ne yazık ki insanların çoğu bu farklılıkların “iyi mi” yoksa “kötü mü” olduğunu tartıştılar hep. Yani

klasik “bardağın yarısı dolu mu boş mu” tartışmaları daha popüler olsa da beni ilgilendiren asıl olarak bu bardağın içinde ne olduğuydu. Bilimsel ilgi alanımı bu noktaya çevirince çok ilginç bir şey oldu. Aslında kadın ve erkek beyinlerinin birbirinden ne kadar farklı olduklarını gördüm. Doğal olarak da öğrendiklerimi özellikle genç arkadaşlarımla paylaşmak istedim. Zira ülkenin gelecekteki aile yapısını bu gençler oluşturacaktı. Eğer genç arkadaşlarım birbirlerini daha iyi tanırlar ve anlaşamamalarının temelindeki bilimsel nedenlerin farkında olurlarsa, birçok sorunu daha rahat çözebileceğimizeinanıyorum.Çünküailedehuzur olursa bu huzurun topluma yansıyacağına inanıyorum.

Bukonuüzerindearaştırırkenbaşlardabilimehangisoruyusorarakbaşladınız?

Neden?İlkveyegânesorumbuolduherzaman. Neden? Mesela neden kadınlar özel günleri asla unutmazken erkekler bu kadar kolay unuturlar? Acaba beyinlerinde hafıza ile ilgili alanlarında bir fark olabilir mi? Neden kadınlar erkeklerin kendilerini dinlemediklerini düşünür? Ya da neden tüm erkekler kadınları tatmin etmenin imkânsız olduğuna inanır? Tüm bu nedenler sonrasında bir beyin bölgesine gidip incelemeniz gerekiyor. Sonuçta bakıyorsunuz ki beyinlerimiz o kadar farklı ki. Açıkçası öğrendiğiniz her şey karşısında şaşkınlığınızı gizleyemiyorsunuz.Demekkibeynimizdeki bu fark yüzünden bana böyle davranmış diyorsunuz. Yani olayın kilonuz veya görünüşünüzileilgisiyokmuşmeğerse.

“Beyin cinsiyeti” diye bir kavram var, bu konudan söz edebilmek için önceliklebukavramıanlamamızgerekiyor değilmi?Örneğinbenimerkekbeyinli bir kadın veya kadın beyinli bir kadın olmamneifadeediyor?

Kadınveerkekbeynihemenheralandabirbirinden farklı çalışıyor. Bunun nedeni de hamilelik döneminde anne karnında maruz kaldığımız bir hormon. Testosteron. Bu hormon beynin gelişimi sırasında çok ciddi farklılaşmalara neden olmakta. Normalde testosteron erkeklik hormonu olarak da bilinir. Anne karnında testosteronun büyük bir kısmı erkek bebeğin testislerinde üretilip kandolaşımıaracılığıylabeyinvebirçokyapı üzerinde etkilerini gösterir. Kız bebeklerde ise böyle bir etkiden söz edemeyiz. Doğal olarak ne kadar çok testosterona maruz kalırsanız o kadar erkek beyinli olursunuz. Testosteronamaruzkalmazsanızdadişibeyinli olursunuz. Genel anlamda baktığınızda erkeklerin büyük bir kısmı erkek beyinli, kadınların büyük bir kısmı ise bu nedenle dişi beyinlidir. Ama burada karşımıza şöyle ilginç bir durum çıkıyor. Örneğin bir erkek bebeği ele alalım. Bu bebek anne karnındayken testosteron hormonu üretecektir. Normal beklentimiz bu hormonun beyne gidip beyin üzerinde maskülünize edici etki göstermesi olacakken diyelim ki annenin stres, beslenme vb durumlardan dolayı bebeğin salgıladığı testosteron baskılansın. Bu durumda beyne giden testosteron azalacağı için yeterince maskülinize edici bir etki oluşmayacak. Peki, bu bebeğin beyin cinsiyeti ne olacak? Ya da tam tersi durumda kız bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında yüksek miktarda testosterona maruz kalması sonucu nasıl bir beyin yapısı karşımıza çıkacak? İşte bu ihtimallerden dolayı beynimizin cinsiyeti biyolojik cinsiyetimizden bağımsızdır ve temel olarak anne karnında maruz kaldığımız testosteron tarafından belirlenmektedir. O nedenle söz konusu beyin cinsiyeti olduğunda beynin en az 4 hali karşımıza çıkıyor. (1-erkek beyinli-erkekler, 2-dişibeyinlierkekler,3-erkekbeyinlikadınlar, 4-dişi beyinli kadınlar). Bu arada önemli bir kısmı da burada belirtelim. Beynin cinsiyeti kapsamında ele aldığımız farklılıklar tümüyle öğrenme, hafıza, empati gibi bilişsel işlevlerin farklılığı ile ilgili. Yani, burada yaptığımız sınıflandırmanın farklı cinsel tercih ve yönelimler konusu ile herhangi bir ilgisi bulunmuyor. Örneğin empati yapmak dişi beynin daha yetenekli olduğu bir konudur. Ama tutup kadınlar empati konusunda yeteneklidir diyemeyiz. Çünkü önemli olan beyin cinsiyeti olduğundan “dişi beyinli kadınlar” ve “dişi beyinli erkekler” bu konuda daha yeteneklidir, diyebiliriz. Aslında beyin cinsiyetinizi ölçmek çok da zor değil. Bunu merak edenler “Kadın Beyni-Erkek Beyni” kitabına göz atabilirler.

Sonolarak,uzuncabirsürebilimdünyasında, beyinde cinsiyetler arası bir farklılıkolmadığıdüşünüldüdeğilmi? Kitaplar,eğitimlerheptekbirbeyinalgısıüzerinden...

Sinirbilimciler insan beynini genellikle bilinenevreninengizemlinesnesiolarakgörürler. Dışarıdan bakıldığında işlevi hakkında yorum yapması oldukça zor bir organdır kendisi ve ilk bakışta kadın ve erkek beyinleri arasında büyüklük dışında pek bir farka da rastlanmaz. O nedenle insanlık uzun bir süre beynin her iki cinsiyet için de benzer özelliklere sahip olduğuna inandı. Ama son dönemde gelişen sinirbilimsel tekniklerin sayesinde aslında her iki beyin yapısının oldukçafarklıolduğunugörmüşolduk.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.