Sanatın İçindeki Bilim

Popular Science (Turkey) - - İÇINDEKILER - Kemal Yürümezoğlu* ve Turan Enginoğlu**

Teknoloji desteğiyle tamamlayıcı renkler

Akıllı telefonlarda ve Photoshop programında kullanılan Invert özelliği, tamamlayıcı (komplementer) renkleri öğrenmede ve tamamlayıcı renklerle tasarlanan sanat eserlerini incelemede bize kolaylık sağlamaktadır. Hatta tamamlayıcı renkleri keşfetmekle kıyafetlerimizin uyumunu bile yakalamak elimizde. Cyan Magenta ve Sarı (CMY) ile elde ettiğimiz renkler ve karışımlarına Akıllı telefonların Invert özelliği baktığımızda telefonda Şekil 1’daki renkleri elde ederiz. Bu dönüşümde Sarı Mavi’ye, Cyan Kırmızı’ya, Magenta Yeşil’e ve Siyah da Beyaz’a dönüşmüştür. Dönüşen renkler birbirinin tamamlayıcısıdır. Bu tamamlayıcılık ışık renkleri için beyaza, boya renkleri için siyaha tamamlamadır.

Peki bu geçiş nasıl olmaktadır? Işık madde etkileşimindebirnesneninyansıma/geçirme ve soğurma özelliğinin birbirinin tamamlayıcısıdır. Bir başka deyişle yansıyan/ geçen ışık ve nesne tarafından soğrulan ışığın toplamı gelen ışığı verir. Burada Invert özelliği ile gözlemlediğimiz soğrulan renklerin ortaya çıkarılmasıdır. Tamamlayıcı renk teorisinden yararlanarak kullanılan yazılımlar, akıllı telefon ve fotoshop programı kullanıcılarına geniş bir yaratıcılık alanı sunmaktadır. Örneğin Akıllı telefonların bu Invert özelliği sayesinde doğada bir bitkinin/nesnenin soğurduğu ışık renkleri anlayabiliriz. Şekil 2a’da Magenta tonu renkleri yansıtan bir çiçek görüyoruz. Magenta rengin tamamlayıcısı Yeşildir. Akıllı telefonun tamamlayıcı renk bulma özelliği ile bu renklerin yeşil ve tonları olduğunu doğrulamak oldukça eğlencelidir (Şekil 2b). Sanat bağlamında tamamlayıcı renkler Zaman içerisinde ortaya çıkan birçok sanat hareketlerinde, sanatçılar tamamlayıcı renkleri bilinçli olarak kullan- mışlardır. Bu sanat hareketleri Empresyonizm, fovizm, ekspresyonizm ve Yeni Dışavurumculuktur. Bu sanat akımlarında kullanılan renkler renk teorileri ile uyumlu boya ana renkleri RYB’ dir. RYB renkleri CMY renklerinden türetildiği için, bu sanatçıların eserlerinde Cyan/Kırmızı, Magenta/Yeşil ve Sarı/Mavi boya renkleri birbirinin tamamlayıcısı (komplemanteri) olarak kullanmışlardır.

Komplemanter kelime anlamıyla bütüne tamamlamadır. Bir sanat eserinde yansıyan ve soğrulan ışıkta denge ancak tamamlayıcı renklerin uyum içinde kullanılması ile mümkündür. Bu yüzden renklerin ışığı yansıtma derecesine göre sanat eserinde tamamlayıcı renkler birlikte bir uyum içinde kullanılır. Sanat eseri yaratılırken bu dengeye dikkat eden sanatçı hem renk kuramını resimlerinde temel almış hem de boyalarla duygularını daha etkili bir şekilde ifade edebilmiştir.

Şimdi ele aldığımız tamamlayıcı renkleri Turan Enginoğlu’nun yukarıdaki eseri üzerin-

den inceleyelim.

Resme bir sanatçı gözüyle bakıldığında, sanatçının bazı boyaları karıştırmadığı, renkleri canlı olarak kullandığı görülmektedir. Bir sanatçının betimlemesiyle, tabloda yoğun miktarda Sarı, Kırmızı, Magenta ve Yeşil rengi görmekteyiz. Sarı ve Yeşil renkler baskın durumdadır. Tablonun bütününde sıcak ton değerleri görülmektedir. Tabağın arkasındaki koyulaştırılmış Yeşiller tablodaki renklerin etki gücünü arttırabilmek için arkaya fon olarak sürülmüştür. Tablodaki açık koyu tamamlayıcılığın yanında, renklere ait tamamlayıcılıklar da görülmektedir.

Şimdi Photoshop programında veya akıllı telefonlarda yer alan Invert özelliği ile bu tabloya ait detaylarıniçindekirenklerve yanındatamamlayıcı renklerebakalım.Ressamiçindetaylarıincelemek, tamamlayıcılığın sanat eserini yaratmada ne kadar önemli olduğunu göstermek bakımından önemlidir. Aşağıdaki resimlerde tablodan alınan kesitler ve tamamlayıcıları yer almaktadır. Örneğin Karpuzda ve etrafında kullanılan Yeşil tonlarının tamamlayıcıları Magentadır. Biz tabloyu detaylı olarak incelersek Yeşilin kullanım oranında tabloda Magenta ve ona yakın renkleri bulabileceğiz demektir. Benzerdurumdetaylardakullanılansarı,kırmızıve diğer renklerin tamamlayıcıları için de geçerlidir.

Sonuçolarak,TuranEnginoğlu’nuneserlerindeki tamamlayıcı renk kullanımı, eserinin daha canlı olmasını ve renk armonilerine uyumunu sağlamıştır. Resim yüzeyine koyulan tamamlayıcı renklerin dağılımı, resim üzerine gelen ışığın yansıma ve soğrulmasını dengelemiştir. Boya renklerini karıştırarak elde edilen renkler ışığı daha çok soğurarakdahakoyu,bunlarıntamamlayıcılarıolanrenkler ise ışığı daha az soğurarak açık tonlar oluşturmuştur. Boya pigmentlerini kullanarak ışığının yansıma ve soğrulmasını kontrol etmek, sanatçıya eserinde duygularını en içten ifade etme olanağı vermektedir.Sanattarihindeizbırakansanatçıların yaptıkları da tam budur. Şimdi elinizde akıllı telefonu kullanarak etrafınızdaki sanat eserlerine bir kez daha bakın, bilimle bütünleşen sanatın etkililiğini fark edeceksiniz.

Zeminde Magenta, Cyan ve Sarı boyalarıyla elde edilen ana renkler ve karışımlarının ve Akıllı telefonların Invert özelliği ile elde edilen tamamlayıcıları

Şekil 2a. Bir çiçekte gördüğümüz (yansıyan) ışık renkleri Şekil 2b. Aynı çiçekte tamamlayıcı (soğrulan) ışık renkleri

Resim 2a: Aynı resimlerin Invert yapılarak elde edilen tamamlayıcı renkleri

Resim 2a: Suluboya tablonun detaylarından kesitler

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.