SİNBAD, İÇİMİZDEKİ MACERACI RUHTUR

Pozitif - - SEMBOL -

Şehrazad kim? Şehriyar kim? İfrit kim? Vezir kim? Sinbad ve tacir bize neyi anlatıyor?

Öyküleri bize, şehrin özgür kadını anlamına gelen Şehrazad anlatır. Masallar, bir anlamda insanlığın ilk ütopya kurgusu ve öyküsüdür. Özgürlük ve adalet öyküsü...

Şehrazad yaşamı, Şehriyar ise ölümü temsil eder, bu da ölüm-yaşam felsefesinin benim görüşüme göre en görkemli anlatısıdır, üstelik bir kişinin kaleminden çıkmamış anlatıdır. İfrit, içimizdeki ikinci kişiliğimizdir, bizi yoldan çıkarmaya çalışan ifritimizdir, korkularımız, hırslarımız, açgözlülüğümüz ve daha pek çok şeydir.

Sinbad, içimizdeki maceracı ruhumuzdur, kendini tehlikeye atar, ruhsal anlamda da tehlikeye atar. Yine ruhsal, tinsel anlamda başkalaşır ve olağanüstüyü yaşar. Zaten iki Sinbad vardır öykülerde ama Sinbad’ın filmleri yüzünden dünya bir Sinbad var zanneder. Öykü bize içimizdeki ıssız adayı keşfettirmeye çalışır. Herkesin içinde maceracı bir Sinbad ve keşfedilmeyi bekleyen ıssız bir ada vardır.

Masalların baş kahramanı bana kalırsa tacirdir. Tıpkı tacirin malını değiştirip başka bir mal alması gibi, insanın kendini satıp başka kendini almasını tarif eder. Kendini yık, kendini yeniden bul, kendini sat, başka kendini al.

Kadına şiddetin yoğun olduğu bir coğrafyada masal anlatarak boynunu vurulmaktan kurtaran Şehrazad bugünün kadınına ne anlatmaya çalışıyor?

Kıskançlık yüzünden her gece bir bakireyle evlenip sabaha karşı karısını öldüren Şehriyar’la son olarak evlenmek isteyen kadın Şehrazad’dır, yani vezirin kızı. Zaten üç bin kız, evlendikten bir gece sonra öldürülür, vezirin kızından başka kimse de kalmaz. Şehrazad, babasının itirazlarına rağmen bu kararında ısrarlıdır çünkü kendine güvenmektedir. Hal böyleyken, Şehrazad’ın vezir babası, ona evlenmeden önce bir masal anlatır. İşte bu masal bizim dünyaya, insanlara nasıl bakmamız gerektiğini anlatan masaldır. Yani erkeğin neden kıskandığını anlatan masal. Benim Binbir Gece Masalları’nı çözümlerken dayandığım doğa psikolojisini anlatır bu masal. Doğa psikolojisi, çok yeni, doksanlı yıllarda büyük ölçüde ABD ve İngiltere’de ortaya çıkmış ve giderek büyümüş yeni bir psikoloji bilimidir. İşte masal bu bilimi bildiğini bize kanıtlar. Geçmişin toplumu belki de binlerce yıldır bu bilgiye sahipti. İnsanı tanıyorlardı.

Bu masalları ilk fark eden Batı entelektüelleri, Şehriyar’ın kıskançlığını ve her gece bir bakireyle evlenip ertesi sabah öldürmesini zalim bir kültür olarak tanımlamıştır. Gerçekten de öyledir. Ama bu durum gerçek hayatta olmaz. Kadının aldatması da gerçek değildir. Ben Masal Sözlüğü’nde bunu da kanıtlamaya çalışıyorum. Kıskançlık gerçek hayatta yoktur. Öyküde, yalnızca erkeğin zihninde belirir. Erkek, karısı ya da sevgilisinden uzağa gittiğinde, kıskançlık ifritinin etkisi altına girer. Sözlükte bunu ayrıntıyla anlatıyorum işte.

Binbir Gece Masalları’nda kadın özgürdür, adı da şehrin özgür kadını yani Şehrazad’dır. Dünyada da öyledir, Şehrazad’ın kardeşinin adı da Dünyazad’tır.

Sadece Binbir Gece Masalları’nı çözümlemiyorum. Kırmızı Başlıklı Kız, Rapunzel, Pamuk Prenses, Sinderalla; bu öyküler de modern insanın anladığından farklı anlamlar taşır.

Sizce bu kitabınızın kalbindeki masal hangisi?

Masallar arasında bir ayırım yapmakta zorlanıyorum. Beni etkileyen ve hayatımın önemli ilkelerini oluşturan masallar bakımından örnek verebilirim. Şehrazad’ın birinci gece anlatmak için seçtiği masal benim için en önemli masaldır. Tacir ve İfrit’in öyküsünü anlattığı masal. Bu öykü dünyaya nasıl bakmak gerektiğini bize tarif eder. İfrit’in oğlunu, fırlattığı hurma çekirdekleri yüzünden bilmeden öldüren tacirin öyküsüdür.

Bilmeden ve görmeden yaptığımız her hareket evrende bir sonuç yaratır. Bundan dolayı sorumluyuz, öyküde de tacir, ifritin oğlunu öldürdüğü için sorumludur, itiraz etmez, “Ben görmedim” demez. İşte fizik yasası gibi bir ahlak yasası. Başkasına karşı, tanıdığım ya da tanımadığımız kişilere karşı, ondan da önemlisi doğaya karşı, bilmeden ya da bilerek kötü ya da iyi etkide bulunabiliriz. Sorumluyuz bundan...

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.