פֿפֿונע אייביק קוואַאַל∫

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

מיט† אַ† וואָך† צוריק¨ † אין† דער† פּרשה† „ואתחנן &¨ †האָבן† מיר†געלייענט ¨† ווי†משה† רבינו† האָט† געבעטן† דעם† אייבערשטן† אים† אַרייַנצו≠ לאָזן† קיין† ארץ ישׂראלÆ † פֿון† דער† גשמיותד†יקער† פּערספּעקטיוו¨ † איז† משה† ניפֿטר† געוואָרן† חוץ לאָרץ¨ † כּדי† מכפּר† צו† זייַן† אויף† די† עבֿירות† פֿון† ייִדןÆ †ברוחניות ¨† ווי†עס† ווערט†דערקלערט† אינעם† ספֿר†„זרע קודש &† פֿונעם† ראָפּשיצער† רבין¨ † איז† ער† אָבער† יאָ† אַרייַנגעקומען† אינעם† לאַנד¨ † ווי† דער† קאָלעקטיווער† ג טלעכער† גייַסט† פֿ†ונעם† גאַנצן†כּלל ישׂראל Æ

די† פֿאָריקע† פּרשה† איז† די† איינציקע† אינעם† גאַנצן†חומש ¨† וואָס†איר† נאָמען†האָט† צו†טאָן† מיטן† דאַוונעןÆ † דאָס† ספּעציפֿישע† וואָרט† „ואתחנן &† קאָן†איבערגעזעצט† ווערן†ווי†„ און†עס† האָט†זיך† מיר† געדאַוונט& Ɔ לויט† דעם† ראָפּש†יצער† רבין¨ † האָט†די† שכינה†אַליין† געבעטן†דעם† אייבערשטן† אַרייַנצולאָזן† משהן† קיין† ארץ ישׂראלÆ † משה† רבינוס† תּפֿילה† איז† גופֿא† געווען† אַן† ענטפֿער† † אויף†איר† בקשהª †ג ט† אַליין†האָט ¨† אַזוי†צו† זאָגן¨ † געשטעלט† אַ† רעטאָרישע† פֿראַגע† דורך† משה† רבינוס†מויל ¨† און†אַליין† באַשטעטיקט¨ †אַז† אינעם† גייַסטיקן†זין† וועט†משה† זיכער†אַרייַן ¨† צוזאַמען† † מיט†זייַן† פֿאָלק¨ †אינעם† הייליקן†לאַנד Æ

נישט† צופֿעליק† ווערט† אין† דער† פֿאָריקער† פּרשה¨ † וואָס† איר† נאָמען† האָט† צו† טאָן† מיט† דאַוונען¨ † אָנגעזאָגט† די† מיצווה† פֿון† קריאת שמע† —† די† וויכטיקסטע† ייִדישע† תּפֿילה¨ † אין† ווע†לכער† אַ† ייִד† דערקלערט† דאָס† אַחדות השם† און† זייַן† באַוויליקייט†צו† דינען†דעם† באַש†עפֿער† מיטן†גאַנצן† האַרצן†און† מיט†כּוחות† פֿון†דער† נשמה†און† גוףÆ

פֿון מÆ אַלקין

דער† פּשוטער† באַדייַט† פֿון† דער† קריאת שמע† איז† אַ† דערקלערונג† פֿונעם† ייִדישן† גלויבן† אינעם† איינציקן† ג טÆ † אינעם† טיפֿערן† חסידישן† זין¨ † ווי† אינעם† דערמאָנטן† פּירוש† פֿונעם† ראָפּ≠ ש†יצער† רבין¨ † מיינט† עס† אָבער¨ † אַז† ס3 איז† ניש≠ טאָ†קיין† זאַך†במציאות ¨† אַחוץ†דעם† אייבערשטןÆ † „שמע† ישׂראל† ה3 † אלוקינו† ה3 † אחד& †—† מוז† מען† פֿאַרשטיין†ווי ¨† אַז†ג ט† איז†אַלץ† און†אַלץ† איז†ג ט ¨† ווי†עס† פֿלעגט†זאָגן† דער†בעל שם טובֿ Æ

דער†דאָזיקער† העכערער†אמת† טראָגט†אָבער† אין† זיך† אַ† פּאַראַדאָקס¨ † וועלכער† קען† אַרייַנ≠ ברענגען† אַ† מענטש† אין† אַ† גרויסן† טעותÆ † ווי† ס3 איז† באַקאַנט¨ † האָט† ברוך† שפּינאָזע† ג†עשאַפֿן† זייַן†פֿ† ילאָסאָפֿיע†אויפֿן† סמך†פֿונעם† דאָזיקן† † פּרינ≠ ציפּ¨ †דערקלערנדיק ¨† אַז†„אַלץ† איז†ג ט &Æ †שפּינ אָזע†† האָט† אָבער† אָנערקענט† בלויז† די† מאַטעריעלע† † נ†אַטור† און† האָט† דערמיט† מגשם† געווען† דעם† באַשעפֿער † Ɔ פֿאַר† אַ† חסיד† אָבער¨ † איז† די† רעאַלי≠ † טעט† נישט† באַגרענעצט† בלויז† מיט† דעם¨ † וואָס† מע† קאָן† דערזען† מיט† גשמיותד† † יקע† אויגן† און† אויסמעסטן† מיט† וויסנשאַפֿטל † עכע†† מכשיריםÆ † אַדרבה¨ † דער† פֿיזישער† אונ†יווערס† איז† בלויז† די† נ†ידעריקסטע† מאַניפֿעסטאַציע†פֿון† ג טלע†כקייט†—† דאָס†שאָלעכץ ¨† הינטער†וועלכן† עס†באַהאַלט† זיך† דאָס†אומבאַגרענעצטע† ג טלעכע† † ליכטÆ

דער†פּאַראַדאָקס† באַשטייט†אָבער† אין†דעם ¨† וואָס† אויב† אַפֿילו† דאָס† גשמיות† איז† בלויז† אַ† „שאָלעכץ &¨ † זענען† † אַלע† זאַכן† אין† דער† וועלט¨ † אַפֿילו†די† גרעב†סטע ¨† אויך†מאַניפֿעסטאַציעס† פֿו≠ נעם†אייבערשטן Ɔ צוליב†דעם ¨† זענען†די† מתנגדים¨ † בראָש†מיטן† ווילנער†גאָון ¨† געווען†שטאַרק† אומ≠ צופֿרידן† מיט† דער† חסיד†ישער† פּאָז†יציע ¨† און†האָבן† שטרענג† צעטיילט† דעם† באַש † עפֿער†† און† באַשעפֿענישןÆ † אָבער¨ † אַזאַ† צוגאַנג† ברענגט† אויך† צו†פּאַראַדאָקסן Æ

אויב† די† באַשעפֿענישן† עקזיסטירן† אי†נגאַנצן† אָדער† טיילווייַז† פֿאַר† זיך† אַליין¨ † באַקומט† זיך† אַ† מעטאַפֿיזישע† עבֿודה זרה† —† אָנערק†ענונג† פֿון† פֿאַ†רשיידענע† אומאָפּהענגיקע† כּוחות† אינעם† וועזןÆ † שפּינאָזע† איז† נישט† געווען† גערעכט † ¨† ווייַל†ער† האָט†גענומען† אין†באַטראַכט ¨† אַזוי†ווי† די†פֿילאָסאָפֿן מאַטעריאַליסטן ¨† בלויז†דעם† פֿ†יזישן†„ שאָלעכץ& †פֿון† דער†וועלט Ɔ זייַן†עצם גע≠ דאַנק¨ † אַז† דאָס† וועזן† שטעלט† מיט† זיך† פֿאָר† אַן† אָ†רגאַנישע† איינהייט¨ †איז† אָבער†גאַנץ† ריכטיקÆ

אַ†מענטש ¨† ווי†אַ† טייל†פֿונעם† וועזן¨ †האָט† אין† זיך†אומצאָליקע† מדרגות†פֿון† איידעלע¨ †טיפֿע† און† ליכטיקע† השׂגותÆ † יעדע† גייַסטיק סענס†יט† יווע† נשמה† קאָן† גרינג† דערווייַזן† פֿאַר† זיך¨ † אַז† ס3 איז† פֿאַראַן†דאָס† ג טלעכע†אַחדות† אינעם†וועזן Ɔ ס3 איז† גענוג†זיך† גוט†אַרייַנקוקן† אין†דער† אינערלעכער† נשמה וועלט¨ †כּדי† צו†פֿאַרשטיין† בלי שום ספֿק¨ † אַז†דאָס† עצם וועזן†איז† אָן†אַ† שיעור†טיפֿער ¨† ווי† סתּם† גשמיותÆ † מע† מוז† נישט† זייַן† קיין† גרויסער† פֿילאָסאָף¨ † כּדי† צו† דערווייַזן¨ † אַז† ס3 איז† פֿאַראַן† ג טª † דאָס† וווּנדערלעכע† ג טלעכע† אַחדות† אַנט≠ פּלעקט† זיך† אין† די† טיפֿענישן† פֿונעם† מענטשÆ † אַפֿ†ילו† אַן†אַטעיִסט† ווייסט†עס ¨† אויב†ער† קוקט†זיך† אַרייַן†ערנסט† און†סענסיטיוו† אין†זיך†—† הגם†ער† קאָן†האָבן† אַן†אַנדער ¨† וועלטלעכן†טערמין ¨† פֿאַר† דעם†עצמדיקן† אַחדות†פֿונעם† וועזןÆ

אין†דער† הייַנטיקער†פּרשה ¨„† עקבֿ& ¨† איז†משה† רבינו† ממשיך† זייַנע† מוסר דרשות† און† רופֿט† די† ייִדן† צו† היטן† די† מיצוות† און† נישט† טאָן† קיין† עבֿירותÆ †ער† דערמאָנט†דעם† חטא†פֿ† ונעם†גאָלדע≠ נעם†קאַלב ¨† דאָס†מחלוקת† פֿון†קורח ¨† די†שלעכטע† רייד† פֿון† די† מרגלים† און† אַנדערע† † זינדÆ † ווייַטער† ג†עפֿינט† זיך†אין† דער†פּרשה† דער†צווי† יטער†טייל† פֿון† קריאת שמע†—†„והיה† אם† שמוע& Ɔ אויב† איר† וועט†היטן† די†מיצוות ¨† זאָגט†דער† אייבע†רשטער ¨† וועט†איר† האָבן†מזל† אין†אייַער† לעבן∫†דער† רעגן† וועט†קומען† באַצייַטנס¨ †די† תּבֿואה†וועט† געראָטן † ¨† און†איר† וועט†נישט† זייַן†הונגעריק Ɔ

פֿון† דער† גשמיותדיקער† פּערספּעקטיוו¨ † איז† געוויינטלעך† שווער† אייַנצוזען† אַ† פֿאַרבי†נדונג† צווישן† מיצוות† און† דעם† פֿיזישן† מזלÆ † אַדרבה¨ † אַ† סך† פֿון† די† גרעסטע† צדיקים† האָבן† שטאַרק† געליטן† און† כּסדר† געהונגערט† אין† זייער† לעבןÆ † אַפֿילו† משה† רבינו† האָט¨ † ווי† געזאָגט¨ † געמוזט† † שטאַרבן† אינעם† מידברÆ † ברוחניות¨ † איז† אָבער† גרינג† צו† פֿאַרשטיין† און† דערפֿילן† דעם† דאָזיקן† † עניןÆ † ווען† אַ† מענטש† קאָנצענטרירט† זיך† אויף דעם† אינערלעכן† ג טלעכן† ליכט¨ † הייבט† ער אָן† פֿילן† אַ† גרויסע† שׂימחה† און† צופֿריד†נקייט Æ זייַן† נשמה† ווערט† אָנגעזעטיקט¨ † באַגאָסן† † מיטן „רעגן &† פֿונעם†גייַסטיקן† פֿאַרגעניגןÆ

איינע† פֿון† די† סיבות¨ † פֿאַרוואָס† אונדזער פּרשה† הייסט†„עקבֿ &¨ † האָט† צו† טאָן† מיט† דעם¨ אַז† זי† איז† מרמז† אויף† דער† הייַנטיקער† תּקופֿה פֿון† „עקבֿתא דמשיחא &Æ † רש- י† דערקלערט¨ † אַז משה†האָט† געוואָרנט†ייִדן† צו†היטן† אַלע†מיצוות ¨ אַרייַ†נגערעכנט† די¨ † וואָס† דער† עולם† „צ† עטרעט מיט† זייַנע† פּיאַטעס& Ɔ דאָס† וואָרט† „עקבֿ &† איז אַ† פֿילזיניקער† און† מיינט¨ † צווישן† אַנדערע† באַ≠ דייַטן¨ †אַ† פּיאַטעÆ

געוויינטלעך¨ † ווערט† „עקבֿתא דמשיחא &† — די† תּקופֿה† פֿאַר† דער† גאולה† —† אַסאָציִיִרט† מיט נעגאַטיווע† עניניםÆ † ווי† עס† דערקלערן† די† חז- ל¨ וועט† די† וועלט† פֿאַר† ביאת המשיח† זיך† געפֿינען אין† אַ† טיפֿן† גייַסטיקן† חושךÆ † אַ† סך† חסידישע צדיקים† האָבן† דערקלערט† שוין† מיט† עטלעכע דורות†צוריק ¨† אַז†מיר† לעבן†הייַנט† אין†אַזאַ† תּקופֿהÆ

פֿונדעסטוועגן¨ † זענען† אינעם† מצבֿ† פֿון „עקבֿתא דמשיחא &† אויך†פֿאַראַן† גרויסע†מעלות ª דאָס† ווערט† דערקלערט† אויך† אין† די† ספֿרי חסידותÆ † אַ† סך† מענטשן† איגנאָרירן† די† מיצוות¨ ווייַל† זיי† ווילן† האָבן† אַ† דירעקטע† דערפֿ†אַרונג פֿון†רוחניות ¨† דורך†ריין פּסיכאָלאָגישע† מיטלען † Æ דווקא†צוליב† דעם†דרויסנדיקן† חושך†און† טומל¨ פֿאַרטיפֿן†זיך† אַ†טייל† מענטשן†אין† זייער†אינער≠ לעכער¨ †פּערזענלעכער† וועלטÆ

ווי† עס† האָט† באַמערקט† דער† פּיאַסעצנער רבי¨ † אַ† טיפֿער† חסידישער† דענקער¨ † האָט† דאָס חסידות† אַריבערגעפֿירט† —† און† דאָס† איז† אַ מעלה† —† דעם† פֿאָקוס† פֿון† קבלה לערנען† אין דער† פּסיכאָלאָגישער† ספֿערעÆ † דער† הייַנטיקער מענטש† זוכט† ג ט† נישט† אויפֿן† הימל† און† נישט אויף† דער† ערד¨ † נאָר† אין† זיך† אַלייןÆ † הגם† אַזאַ אינדיווידואַליסטישער†צוגאַנג† קאָן†ברענגען† צו עגאָיִזם¨ † קאָן† ער† אויך† העלפֿן† צו† פֿאַרשטיין¨ אַז† יעדע† מענטשלעכע† נשמה† איז† די† גרעסטע ג טלעכע† אַנטפּלעקונג¨ † דער† גרעסטער† קוואַל פֿון† גייַסטיק† ליכט¨ † און† אַז† דורך† ליבשאַפֿט† און אַחדות†צווישן† מענטשן†קאָן† מען†באַלויכטן† די וועלט†און† ברענגען†זי† נענטער†צו† גאולהÆ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.