אַ נייַ ייִדיש ענגליש ווערטערבו# וועט אַרויס אי דעצעמבער

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - שׂרה רחל שעכטער ©ניו יאָרק ®

איידער† שלום† ביינפֿעלד ¨† אַ† ייִדיש רעדנדיקער† פּראָפֿעסער† פֿון† מאָדע† † רנער† אייראָפּעיִשער† געשיכטע¨ † האָט† פּענסיאָנירט¨ † פֿלעגט† ער† אָפֿט† פֿאָרן†קיין† פּאַריז¨ †טאָן† פֿאָרש אַרבעט† אין† דער† אָנגעזעענער† „מעדעם ביב≠ ליאָטעק“¨† און† בשעת מעשׂה† אויך† פֿאַ†רברענגען† מיטן† באַקאַנטן† אַרגענ≠ טינע געבוירענעם† † ייִדיש פֿאָרשער† און†לעקסיקאָגראַף ¨† יצחק†ניבאָרסקין Æ

איין†מאָל ¨† אין†גיכן† נאָך†דער† פּוב≠ ליקאַציע† פֿונעם† שטאַרק געלויבטן† „ייִדיש פֿראַנצייזישן† ווערטערבוך“† אין† ∞∞≤≤ ¨† וואָס† ניבאָרסקי† האָט† גע≠ האַט† צונויפֿגעשטעלט† מיט† בערל† ווייַסבראָט † ¨† האָט† ביינפֿעלד† זיך† צע≠ רעדט†מיט† ניבאָרסקין†וועגן† דעם†בוך ¨† און† געזאָגט∫† „דו† ווייסט¨ † יצחק¨ † אַז† אייַער† ווערטערבוך† האָט† געמאַכט† אַ† רושם† נישט† בלויז† אין† פֿראַנקרייַךÆ † ס+ וואָלט† געווען† כּדאַי† צו† מאַכן† אַן† ענגלישן†נוסח Ɔ מע†דאַרף† נאָר†געפֿינען† אַ† מענטש¨ † וואָס† קען† ייִדיש¨ † ענגליש† און†פֿראַנצייזיש Ɔ“

ניבאָרסקי†האָט† אים†אָנגעקוקט† און† געשטעלט†אַ† פּשוטע†פֿראַגע∫†„ נוø “

ביינפֿעלד† האָט† זיך† פֿאַרטראַכט† אַ† רגעÆ † צי† וואָלט† ער† אַליין† טאַקע† געקאָנט†דורכפֿירן† אַזאַ†פּראָיעקט ø† ער† האָט†געוווּסט ¨† אַז†דאָס† וועט†נישט† זייַן† גרינג¨ † ווייַל† ער† האָט† נישט† הינטער† זיך†אַזאַ† אָרגאַניזאַציע¨ †ווי† די†מעדעם ביבליאָטעקÆ †פֿון† דעסטוועגן†האָט† ער† געענטפֿערט∫† „לאָמיך† זען† וואָס† איך† קען†טאָן Æ“

נאָכן† אַהיימפֿאָרן† קיין† באָסטאָן¨ † האָט† ער† בעת† אַ† טרעפֿונג† פֿון† „די† כאַליאַסטרע“† ©אַ† ייִדיש קלוב† אויפֿן† נאָמען† פֿון† די† אַוואַנגאַרדיסטישע† ייִד†ישע† שרייַבער† אין† וואַרשע† אין† דיπ≤∞† ±ער† יאָרן® †פֿאַרפֿירט† אַ†שמועס† וועגן† די† מעגלעכקייטן† פֿון† צ†ונויפֿ≠ שטעלן† אַ† ייִדיש ענגליש† ווער≠ טערבוך¨ † ניצנדיק† ניבאָרסקיס† און† ווייַ†סבראָטס† אינפֿאָרמאַציע באַזעÆ † צו† זייַן† איבערראַשונג¨ † האָט† חיים† באָכ≠ נער†—† אַ† לינגוויסט† און† קאָמפּיוטער פּראָגראַמירער¨ †וועלכער† האָט†לעצטנס† געהאַט† פֿאַרלוירן† זייַן† שטעלע† —† דערקלערט∫† „איך† וואָלט† געוואָלט† אַרבעטן†מיט† דירÆ †“

אין†גיכן† האָבן†זיי† אויך†צוגעצויגן† אַ†צווייטן† קאָמפּיוטער פּראָגראַמירער¨ † בעריש† גאָלדשטיין¨ † און† מאָטל† ראָ≠ זענבוש† —† אַ† לובלין געבוירענער† פּענסיאָנירטער† פּראָפֿעסאָר† פֿון† סלאַ≠ ווישע† שפּראַכן¨ † און†—† ווי† ביינפֿעלד† —† אַ† געבוירענער† ייִדיש רעדער† און† קענער† פֿון† פֿראַנצייזישÆ † אין† Σ≤∞∞ האָט†מען† פֿאַרבעטן†יאַנקל† סאַלאַנט†צו† ווערן†אַ† מיטאַרבעטערÆ †סאַלאַנט† האָט† פֿריִער† געהאַט† געאַרבעט† אויף† יודל† מאַרקס† „גרויסער† ווערטערבוך† פֿון† דער† ייִדישער† שפּראַך“† ©אַ† ריזיקער† פּראָיעקט¨ † וואָס† איז¨ † צום† באַדויערן¨ † קיין†מאָל† נישט†פֿאַרענדיקט† געוואָרן® † און† דערצו† קען† ער† אויך† פֿליסיק† פֿראַנצייזישÆ

כּדי† צו† זאַמלען† געלט† פֿאַרן† פּראָיעקט¨ † האָט† מען† אָנגעשטעלט† אַ† פֿאַרוואַלטערין¨ † עליזאַבעט† בערמאַן¨ † וואָס†האָט† אַרייַנגעבראַכט†סובסידיעס† פֿון† דער† „פֿונדאַציע† פֿאַר† ייִדישער† שפּראַכקולטור† אויפֿן† נאָמען† פֿון† בנימין† שעכטער“¨† „נדיבֿ פֿונדאַציע“† אין† ענגלאַנד¨ † די†„דוד† און† באַרבאַראַ† הירשהאָרן פֿונדאַציע“† און† אַ† ברייט≠ האַרציקע† סובסידיע† פֿון† ∞∞∞ ¨Σμ §† ©צעטיילט† אויף†דרייַ† יערלעכע†חלקים† פֿון∞∞† ∞¨ μ≤ §® †פֿונעם†„ פֿאָרווערטסÆ“†

„אָן† חנהס† אַרבעט† וואָלט† נישט† געווען† קיין† געלט† פֿאַר† דעם† פּראָיעקט¨ †“האָט† באָכנער†באַטאָנט Ɔ

כּדי† צו† דערמעגלעכן† די† קאָמ≠ פּליצירטע† אַרבעט† פֿון† אַרבעטן† מיט† דרייַ†שפּראַכן ¨† האָט†באָכנער† געשאַפֿן† אַ† ספּעציעלע† קאָמפּיוטער פּראָגראַם¨ † וואָס† ווייַזט† בייַ† יעדן† טערמין† פֿיר† פֿאַ†רשידענע† זאַכן∫†דאָס† ייִדישע†וואָרט ª† די† גראַמאַטישע† אינפֿאָרמאַציע† וועגן† דעם†וואָרט ª† די†פֿראַנצייזישע† איבער≠ זעצונג¨ † און† אויך† עטלעכע† מע†גלעכע† ענגלישע† טייַטשןÆ † צוליב† דעם† וואָס† די† מיטאַרבעטער† געפֿינען† זיך† אין† פֿאַרשידענע†שטעט ¨† האָט†מען† די†גאַנ≠ צע†אַרבעט ¨† וואָס†האָט† געדויערט†אַכט† יאָר¨ †דורכגעפֿירט† דורך†בליצפּאָסט Æ

די† פּרי† פֿון† זייער† האָרעוואַניע¨ † „אַרומנעמיק† ייִדיש ענגליש† ווער≠ טע†רבוך “† ©Yiddish Comprehensive† DictionaryEnglish≠ ¨† בלע ז® † וועט† אַרויסגעלאָזט† ווערן† דורך† Indiana Press University†¨ † אָנהייב† דעצעמ≠ בער¨ †כּדי† דער†פֿאַרלאַג† זאָל†עס† קענען† פֿאַרקויפֿן† אויפֿן† יערלעכן† צוזאַמענ≠ † פֿאָר† פֿון† דער†„אַסאָציאַציע† פֿון† ייִדי≠ שע†שטודיעס Æ“

הגם†די† פּובליקאַציע†פֿון† דעם†בוך† איז†שוין† לאַנג†דערוואַרט† פֿון†ייִדיש קענער† און† פֿאָרשער¨ † איז† עס† ווייַט† נישט† דאָס† איינציקע† ייִדיש ענגלישע† ווערטערבוך† הייַנטצוטאָגÆ † אַלכּסנדר† האַרקאַוויס† צוויי† ווערטערביכער† —† איינער† אַרויסגעלאָזט† אין† ΠπΣ± ¨† צונויפֿגעשטעלט פֿון

יואל מאַַטוועיעוו און† דער† דרייַ שפּראַכיקער† „ייִדיש ענגליש העברעיִשער† ווערטערבוך“† פֿוןΠ† π≤†—†± האָבן†ביז† איצט†געדינט† ווי† אַן†אויסגעצייכנטע† אָפּשפּיגלונג†פֿונעם† ייִדישן† גערעדטן† לשון† און† פֿון† דער† ייִדישער†ליטעראַטור† און†קולטור† פֿון† די† יאָרן† פֿאַר† דער† צווייטער† וועלט מלחמהÆ

צווישן†די† חסרונות†פֿון† האַרקאַוויס† ווערטערביכער∫† ער† גיט† נישט† אָן† דעם†מין† פֿון†די† סובסטאַנטיוון†אָדער† דעם† אַרויסרייד† פֿון† די† לשון קודש אָפּשטאַמיקע† ווערטערÆ † דערצו† איז† אַ† מאָל† שווער† צו† פֿאַרשטיין† די† ענגלישע† דעפֿיניציעס¨ † זאָגט† הערשל† גלעזער¨ †דער† דעקאַן†פֿון† ייִוו אָÆ „†אויב† מע† זוכט¨ † למשל¨ † דעם† טייַטש† פֿונעם† אידיאָם† +עס† גרימט† מיר† אין† בויך+ †—† האָט†גלעזער† דערקלערט†—†זעצט† ער† עס† איבער† ווי† gripes the† have† ÆI†† ווער†פֿון† די†הייַנטיקע† ענגליש רעדער† ווייסט†וואָס† דאָס†מיינט ø“

אַחוץ† דעם¨ † האָט† די† ייִדישע† שפּראַך† נישט† אויפֿגעהערט† זיך† אַנט≠ וויקלען† זינט† Ππ≤ Ʊ† עס† זענען† צו≠ געקומען†אַ† צאָל†ווערטער† פֿון†אַנדערע† שפּראַכן¨ † סלענג טערמינען¨ † און† נ ייַע† אויסטייַטשן†פֿון† די†פֿריִערדיקע† ווער≠ טער†און† אידיאָמעןÆ

אוריאל† ווייַנרייַכס† „מאָדערנער† ענגליש ייִדיש¨ † ייִדיש ענגליש† ווער≠ טערבוך“¨† וואָס† איז† אַרויסגעלאָזט† געוואָרן† אין† Ππ∂ ±¨ † איז† שוין† געווען† גאָר† אַנדערש† פֿון† האַרקאַוויס† ווער≠ טערבוךÆ † אין† פֿאַרגלייַך† מיט† האַר≠ קאַוויס¨ †וואָס† איז†געווען† דעסקריפּטיוו† ©אַן† אָפּשפּיגלונג† פֿונעם† ייִדיש¨ † ווי† מע† האָט† עס† גערעדט† און† געשריבן® ¨† איז† ווייַנרייַכס† געווען† נאָרמאַטיוו† ©בלויז† די† טערמינען† וואָס† זענען¨ † לויט† דער† לינגוויסטיק¨ † פֿאַררעכנט† פֿאַר† אויטענטיש† ייִדיש® Ɔ ווייַנרייַכס† ווערטערבוך†איז† געווען†געצילט† אויף† דער† צוקונפֿט∫† בפֿרט¨ † די† קומענדיקע† דורות† ייִדיש סטודענטןÆ † דערפֿאַר† געפֿינט† † מען† דאָרט† טערמינען† פֿאַר† פֿאַרשידענע† מאָדערנע† באַגריפֿן† און† המצאות¨ † אַרייַנגערעכנט† אַ† צאָל† נעאָלאָגיזמען¨ † און† מע† געפֿינט† נישט† קיין†סך† פֿון†די† דייַטשמעריזמען¨ †סלאַ≠ ווישע† און† ענגלישע† אימפּאָרטירטע ווערטער¨ †וואָס† זענען¨ †לויט† די†ייִדיש לינגוויסטן¨ † נישט† קיין† טייל† פֿון† דער כּלל שפּראַךÆ

ס+ איז† אויך† מעגלעך¨ † אַז† ווייַנ≠ רייַך† האָט† באַגרענעצט† די† צאָל† טער≠ מינען† אינעם† ווערטערבוך¨ † ווייַל† אַזוי האָט† מען† אים† געהייסן¨ † האָט† גלעזער † געזאָגט† —† ערשטנס¨ † צוליב† פֿינאַנ≠ ציעלע† סיבות¨ † און† אויך† כּדי† מע† זאָל וואָס† גיכער† אַרויסלאָזן† דאָס† בוךÆ † אין די†לעצטע† סטאַדיעס†פֿון† צונוי†פֿשטעלן דאָס† ווערטערבוך† איז† ווייַנרייַך שטאַרק† קראַנק† געוואָרן† אויף† מע≠ לאַנאָמע¨ † אַ† געפֿערלעכער† הויטראַק † ¨ און†איז† דערפֿון†טאַקע† געשטאָרבן¨ †נאָך איידער†דאָס† בוך†איז† אַרייַן†אין† דרוקÆ

ווי† עס† איז¨ † האָבן† די† סטודענטן און†פֿאָרשער† דערפֿילט¨ †אַז† ווייַנרייַכס ווערטערבוך† איז† צו† באַגרענעצט¨ אויב†זיי† ווילן†פֿאַרשטיין† אַ†סך† פֿון†די ווערטער†און† אויסדרוקן¨ †וואָס† זיי†האָבן געפֿונען†אין† די†יזכּור ביכער ¨† זכרונות¨ אַלטע† בריוו† און† אין† דער† ר ייַכער ייִדישער† ליטעראַטורÆ † דערפֿאַר† האָבן ניבאָרסקי† און† ווייַסבראָט† באַשלאָסן¨ ווי† האַרקאַווי¨ † יאָ† אַרייַנצונעמען† אַ סך† פֿון† די† דייַטשע¨ † סלאַווישע† און דיאַלעקטישע†ווערטער †© בערך∞∞† ∞¨ Σ≥ איינסן¨ †אַנטקעגן† ווייַנרייַכס∞∞† ∞¨ ∞≤ ®Æ

דאָס† נייַע† ווערטערבוך† נעמט אָבער† אַרייַן† בלויז† אַ† ייִדיש ענגלישן זוכצעטלÆ † דאָס† הייסט¨ † אויב† איינער וועט† וועלן† וויסן¨ † ווי† אַזוי† צו† זאָגן phone cell†† אָדערdisorder† bipolar† אויף† ייִדיש¨ † וועט† עס† אים† נישט העלפֿןÆ † פֿאַר† דעם† וועט† ער† דאַרפֿן וואַרטן† אויפֿן† בוך¨ † וואָס† די† „ייִדיש ליגע † האַלט† איצט† בייַם† צוגרייטן∫ אַן† ענגליש ייִדיש† ווערטערבוך¨ † וואָס נעמט† אַרייַן† די† ריזיקע† זאַמלונג† פֿון הייַנטצייַטיקע†טערמינען ¨† וואָס†מרדכי שעכטער†ע ה† האָט†צענדליקער† יאָרן לאַנג† צונויפֿגעשטעלט¨ † אָבער† נישט דערלעבט† אַרויסצולאָזןÆ † די† רעדאַק≠ † טאָרן† פֿון† שעכטערס† ווע†רטערבוך האָפֿן¨ † אַז† עס† וועט† ז ייַן† גרייט† צום דרוק†אין† צוויי דרייַ†יאָר† אַרוםÆ

צוויי ון די רעד קט רן ונעם ווערטערבוך: חיים ב כנער (רעכטס) און שלום ביינ עלד

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.