„היגס ב ז ן — נ ך 300 י ר ון עקספּערימענטן

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

מיט†דרייַ† וואָכן†צוריק ¨† דעם†פֿערטן† יולי¨ † האָבן† צוויי† אומאָפּהענגיקע† גרופּעס†וויסנשאַפֿטלער ¨† וועלכע†האָבן† געפֿירט†עקספּערימענטן† בייַם†„גרויסן† האַדראָן קאָלייַדער ¨† איבערגעגעבן¨ † אַז†זיי† האָבן†אַנטדעקט† אַ†נייַ† טיילכל¨ † וואָס† זעט† אויס† ווי† דער† „היגס באָזאָן ¨† וועלכן† די† פֿיזיקער† האָבן† געהאָפֿט† צו† געפֿינען† זינט† דיπ∂∞† ±ער† יאָרןÆ † דערווייַל† האָט† מען† נאָך† נישט† אויסגעקלאָרט† אויף† זיכער¨ † אַז† דאָס† נייַ אַנטדעקטע†טיילכל† איז†טאַקע† דער† לאַנג דערוואַרטער† „היגס באָזאָן ¨ † אָבער† אין† דער† וויסנשאַפֿטלעכער† וועלט† האָט† מען† שוין† אָנגעהויבן† צו† פּראַווען†אַ† גרויסע†שׂימחה Æ

דער† „גרויסער† האַדראָן קאָ≠ לייַדער † † איז† דער† וועלט גרעסטער† טיילכל אַקסעלעראַטאָר¨ † וועלכן† „די† אייראָפּעיִשע† † אָרגאַניזאַציע† פֿאַר† נוק≠ לעאַרע† פֿאָרשונגען † ©CERN ®† האָט† אָנגעהויבן† בויען† אין† דער† שווייץ¨ † נישט†ווייַט† פֿון†זשענעווע ¨† אינעם†יאָר† ππΠƱ †במשך† פֿון†די† לעצטע†דרייַ† יאָר¨ † האָט† מען† אויסגענוצט† דעם† ריזיקן† קאָלייַדער¨ †וועלכער† געפֿינט†זיך† אין†אַ† Σ≤ קילאָמעטערדיקן† אונטערערדישן† טונעל¨ †פֿאַר† אַ†סעריע† וויכטיקע†עקס≠ פּערימענטן¨ †וואָס† זייערע†רעזולטאַטן† ווערן†איצט† אַנאַליזירטÆ

דער† אַנאַליז† פֿון† עקספּערימענטן† בייַם† „גרויסן† האַדראָן קאָלייַדער † שטימען†מיט† די†פֿאָרשונגען ¨† וואָס†מע† האָט†דורכגעפֿירט† בייַם†אַמעריקאַנער† „טעוואַטראָן †—† אַן† אַנדער† ריזיקער† טיילכל אַקסעלעראַטאָר¨ † דער† צווייט גרעסטער† אין† דער† וועלטÆ † אויב† די† פֿאָרלויפֿיקע† השערה† איז† ריכטיק¨ † און† מע† האָט† טאַקע† אַנטדעקט† דעם† „היגס באָזאָן ¨ † מיינט† עס¨ † אַז† דער† סטאַנדאַרטער† טעאָרעטישער† מאָדעל† פֿון† טיילכל פֿיזיק† איז† באַשטעטיקט† געוואָרן† דורך† פּראַקטישע† עקספּע≠ רימענטןÆ † אין† דער† אָריגינעלער† ווערסיע† פֿון† דער† דאָזיקער† טעאָריע¨ † וועלכע† דערקלערט† און† פֿאַראייניקט† ס+ רובֿ† באַקאַנטע† פֿונדאַמענטאַלע† פֿיזישע† פּראָצעסן† אינעם† אוניווערס¨ † איז†געווען† אומקלאָר¨ †פֿאַרוואָס† געווי≠ סע† עלעמענטאַרע† טיילכלעך† האָבן† אַ† מאַסעÆ † דרייַ† גרופּעס† פֿון† פֿיזיקער† האָבן†פֿאָרגעלייגט† אינעם†יאָר π∂¥††± אַ† מעגלעכן†ענטפֿער† אויף†דער† דאָזיקער† קשיא¨ †לויט† וועלכן†די† מאַסע†פֿון† דער† מאַטעריע†קאָן †זייַן† אַ†רעזולטאַט† פֿון†אַ† ספּעציעל†פֿעלד ¨† וואָס†ווערט† געטראָגן† דורך†אַ† ספּעציעל†טיילכל ¨† וועלכן†מע† האָט†אָנגערופֿן† אויפֿן†נאָמען† פֿון†היגס ¨† איינער†פֿון† די†הויפּט אַנטוויקלער† פֿון† דער†דאָזיקער† טעאָריעÆ

ס+ זעט† אויס¨ † אַז† מע† האָט† טאַקע† אַנטדעקט† דאָס† טיילכל¨ † וואָס† טראָגט† דעם† דאָזיקן† „היגס כּוחÆ † אויב† איר† זאָרגט†זיך† וועגן†דער† איבעריקער†וואָג ¨† זאָלט† איר† וויסן¨ † אַז† מיט† דער† הילף† פֿונעם† ריזיקן† שווייצאַרישן† אַפּאַראַט† האָבן† די† וויסנשאַפֿטלער† געכאַפּט† † דעם† „שולדיקן † —† דעם† מיסטעריעזן† באָזאָן¨ † וועלכער†גיט† צו†די† וואָג†צו† אַלע† זאַכן† אין† דער† וועלט¨ † אַרייַנגערעכנט†אונדז† אַלייןÆ † ערנסט† געזאָגט¨ † וועט† די† אַנטדעקונג† פֿונעם† „היגס באָזאָן ¨† מעגלעך¨ † העלפֿן† צו† פֿאַרשטיין† אַ† סך† סודות† וועגן† דעם† קאָסמאָס† און† נוקלעאַרער†פֿיזיק Æ

צום† באַדויערן¨ † האָבן† אַ† סך† אַרטיקלען† אין† דער† פּאָפּולערער† פּרעסע¨ † וואָס† דערציילן† וועגן† דעם† „היגס באָזאָן † און†דעם†„ גרויסן†האַדראָן קאָלייַדער ¨ † אַזאַ† עם הארצישן† טעם¨ † ווי† דער† דע†רמאָנטער† בייַשפּיל† מיט† דער† וואָגÆ † בייַם† אָנהייב¨ † ווען† CERN„ † האָט† אָנגעהויבן† צו† קאָנסטרויִרן† דעם† קאָלייַדער¨ †האָבן† נישט†ווייניק† קר†יטי≠ קער† אויסגעדריקט† אַ† זאָרג¨ † אַז† דער† ריזיקער† אַפּאַראַט¨ † וועלכער† ווערט† אָפֿט†באַטראַכט† ווי†די† סאַמע†קאָ מפּלי≠† צירטע†אויסשטאַטונג† אין†דער† וועלט¨ † קאָן†אַרייַנברענגען† די†גאַנצע† פּלאַנעט† אין†אַ† קאַטאַסטראָפֿישער†סכּנה Æ

אַ† טייל† זאָרגן† זענען† געווען† שׂכ†לדיק ª† די† וויסנשאַפֿטלער† האָבן† זיי† ערנסט† באַטראַכט† און† באַשלאָסן¨ † אַז† זיי† קאָנען† נישט† זייַן† אמת¨ † ווייַל† די† ערד† ווערט† כּסדר† באָמבאַרדירט† מיט†נאַטירלעכע† קאָסמישע†שטראַלן ¨† וואָס† זענען† אַ† סך† שטאַרקער¨ † ווי† די† טיילכלעך† אינעם† קאָלייַדער¨ † וועלכע† מע† שטויסט† צונויף† קינסטלעך† איינע† מיט† די† צווייטעÆ † אַזעלכע† „עקס≠ פּערימענטן †ווערן† כּסדר†דורכגעפֿירט† אויף† אונדזער† פּלאַנעט¨ † אַזוי† לאַנג ווי† זי† עקזיסטירט†—† הגם¨ † נישט† אין איין† פֿאָקוסירט† אָרט¨ † ווי† אין† דעם קאָלייַדערÆ

די†עיקר טענות† זענען†אָבער† גע≠ ווען†עם הארצישע Ɔ די†ריזיקע† מאַשין אין† דער† שווייץ† איז† אַ† חידושדיקע¨ וואָס† ווייניק† מענטשן† פֿאַרשטייען¨ ווי† אַזוי† זי† אַרבעט¨ † און† דערצו† איז זי† געבויט† געוואָרן† דורך† אַן† אָר≠ גאַניזאַציע¨ † וואָס† פֿאַרנעמט† זיך† מיט

(סוף אויף זייַט 15(

בילדער ונעם מחבר אויבן: מ גנעטר ן (רעכטס) — קליינער עלעקטר ן ק- סעלער ט ר, וועלכער פּר - דוצירט מיקר כוו ליעס אין די אויוונס מיט דער הילף ון טר נס רמ ט ר ון הויכן

וו לט זש (לינקס) רעכטס: געוויינטלעך לעמפּל, רוו נדלט אין קליינעם עלעקטר ן קסעלער ט ר, וו ס ל זט רויס רענטגען

שטר לן.

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.