אַ בו' מיט אַ היסטאָריש קאָנטעקסט

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - גענאַדי עסטרייַ ©ניו יאָרק ®

ספּעציעל רן „ רווערטס“

אַ† טשיקאַווע† בוך† איז† אַרויס† אין† תּל≠ אָבֿיבֿ†—† די† דראַמאַטישע† פּאָעמע†„סטאַלין† און† מיכאָעלס“† פֿון† אַהרן† ווערגעליס Ɔ דאָס† בוך† איז† כּולל† דרייַ† נוסחאָות† פֿון† אָט† דעם† ווערק∫† דער† ייִדישער† אָריגינאַל ¨† ווי† ער† איז† דערשינען† אין† איינעם† פֿון† די† לעצטע† נומערן† פֿון† דעם† מאָסקווער† זשורנאַל† „סאָוועטיש† היימלאַנד“† ©נומ †‘≥ ¨ππ∞† ±® ª† איבערזעצונגען†אויף† רוסיש†און† דייַטש†פֿון† דעם†דיכטער† לעוו†בערינסקי Ɔ אין†די† דרייַ†שפּראַכן† ווערט†געבראַכט† אויך†בערינסקיס† אַרטיקל†„אַפּאָלאָגיע† פֿון†אַ† רשע Æ“

איך† מוז† גלייַך† זאָגן ¨† אַז† מייַן† אייגענע† אָפּ≠ שאַצונג† פֿון† אַהרן† ווערגעליסן† איז† גאָר† ניט† אַפּ†אָלאָגעטיש Ɔ ווערגעליס¨ † דער† רעדאַקטאָר† פֿון† „ס† אָוועטיש† היימלאַנד “¨ † איז† געווען ¨† בלי≠ספֿק ¨† אַ† ט†אַלאַנטירטער† און†בכלל† פֿעיִקער†מענטש ¨† אָבער† אַ† רשע† איז† ער† אויך† געווען Ɔ אַן† אַלטע† מיטאַר≠ † בעטערין† אין† דער† רעדאַקציע† האָט† מיר† אַ† מאָל† געזאָגט∫† „ווערגעליס† האָט† ליב† קעץ ¨† הינט† און† קי†נדער ¨† אָבער†מענטשן† האָט†ער† פֿייַנט Æ“† צום†יונגן† דור†—†און† לעוו†בערינסקי† האָט†געהערט† צום†יונגן† דור† —† האָט† ער† זיך† אויך† באַצויגן† כּמעט† אַזוי† גוט¨ †ווי† צו†קעץ ¨† הינט†און† קינדער Ɔ איך†ווייס† עס† פֿון† מייַן† אייגענער† דערפֿאַרונג† סוף πΠ∞†± ער† און† אָ†נהייב ππ∞†± ער† יאָרן Ɔ אָבער† איך† בין† ניט† ז†יכער ¨† אַז†דאָס† מאַכט†ווערגעליסן† פֿאַר†אַ† גדול≠בישׂראל Ɔ

אין† מייַנע† אויגן† איז† ווערגעליס† אין† גאַנצן† געפֿאַלן¨ † ווען† איך† האָב† איבערגעלייענט† זייַן† מסירה¨ † אָנגעשריבן† אין† דעצעמבער π†π¥ Ʊ† פֿאַר† די¨ † וואָס† קענען† רוסיש ¨† איז† דער† טעקסט† צו≠ טריטלעך† אין † ØØwwwÆalexanderyakov≠http∫ Πμ¥¥docØ∂ ÆlevÆorgØfondØissues≠† אין† דעם† דאָזיקן† † לאַנגן† „אַנאַליז“† מאַכט† ער† מיט† דער† בלאָטע† † גלייַך†די† שרייַבער†פֿונעם† עלטערן†דור∫† דוד†בע† רגעלסאָן ¨† פּרץ†מאַרקיש ¨† דער†נסתּר† און† אַ†נדערע ¨† און†פֿאַרגעסט† אויך†ניט† וועגן†די† אַמע≠ ר†יקאַנער† שרייַבער† ה Ɔ לייוויק† און† דוד† אָפּאַ≠ טאָשוÆ † מע† זאָגט ¨† אַז† ווען† די† דאָזיקע† מסירה ¨† אויסגעגראָבן† פֿון† דעם† אַרכיוון≠שטויב ¨† איז† פֿאַרעפֿנטלעכט† פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן געוואָרן¨ † האָט האָט† עס עס† פֿאַרקירצט פֿאַרקירצט† ווערגעליסעס† יאָרןÆ † אַזאַ† מיינונג† האָב† איך† אַ† מאָל†געהערט† אין†מאָסקווע Æ

אָבער¨ † אַזוי† צי† אַזוי¨ † איז† די† שווערע† משׂא† פֿון† אָט† דער† מסירה¨ † און† אפֿשר† אַנדערע† אויך¨ † געלעגן†אויף† ווערגעליסעס†פּלייצעס Ɔ בערינסקי† איז† גערעכט¨ † אַז† קיין†∞∞±% פּראָצענטיקער† רשע† איז† ער† פֿון† דעסטוועגן† ניט† געוועןÆ † די† דאָזיקע† משׂא† איז† געוואָרן† נאָך† שווערער† סוףπΠ∞† ±ער† יאָרן¨ † ווען† ס‘איז† אָפּגעשוואַכט† געוואָרן† די† פּאָליטיק†פֿון† פֿאַרשווייַגן†די† גזירות†פֿון† סטאַלינס† צייַטןª † בפֿרט¨ † די† הריגה† פֿון† שלמה† מיכאָעלסן¨ † אין†מינסק ¨† אין†יאַנואַר Π†π¥ Ʊ†

מיכאָעלס¨ †דער† פֿאָרזיצער†פֿון† דעם†ייִדישן† אַנטי% פֿאַשיסטישן†קאָמיטעט† און†דער† אָ†נפֿירער† פֿונעם† מאָסקווער† ייִדישן† טעאַטער¨ † האָט† גע≠ שטערטÆ † אַגבֿ¨ † ביזן† הייַנטיקן† טאָג† איז† פּינקט≠ לעך†ניט† קלאָר¨ †מיט† וואָס†ער ¨† אַ†געטרייַער† קאָ≠ מוניסט¨ †האָט† זיך†פּונקט† דעמאָלט†פֿאַרשולדיקט† פֿאַר†סטאַלינס† רעזשיםÆ †אפֿשר† איז†עס† געווען†אַ† פּע†רזענלעכער† פֿאַרדראָס¨ †ווען† סטאַלין†האָט† זיך† דערוווּסט¨ †אַז† מיכאָעלס†האָט† געפּרוּווט†געפֿינען† אַ† צוטריט† צו† סטאַלינס† ייִדישן† איידעםÆ † אָבער† דאָס† זייַנען† שוין† היסטאָרישע† פּרטיםÆ † דער† עיקר¨ † אַז† מיכאָעלסן† האָט† מען† דערהרגעט† אין† Ππ¥ ±¨ †און† סוףπΠ∞† ±ער† האָט†זייַן† נאָמען†גענומען† סימבאָליזירן† די† אויפֿלעבונג† פֿון† דעם† ייִדישן† לעבן†אין† סאָוועטן≠פֿאַרבאַנד Ɔ

אין†אייניקע† פֿאַרעפֿנטלעכטע†קוואַלן† וועגן† דער†ייִדישער† אויפֿלעבונג†ווערט† דערמאָנט¨ †אַז† דעם† ∞±טן† יאַנואַר† πΠΠ†± האָט† אַ† גרופּע† לייַט† זיך† צונויפֿגעקליבן† אין† מאָסקווע¨ † בייַם† קבֿר† מיכאָעלסן¨ †און† אַז†די† הזכּרה†האָט† געפֿירט†דער† יונגער† ייִדישער† דיכטער† וועלוול† טשערנין¨ † אַ† מיטאַרבעטער†פֿון†„ סאָוועטיש†היימלאַנד Æ“† איך† געדענק†גאַנץ† גוט†יענעם† טאָגÆ †עס† האָט†זיך† ניט† פֿאַרגעסן¨ † אַז† דער† בית≠עולם† איז† געווען† פֿול≠ געפּאַקט†מיט†„ קיי≠דזשי≠ בי“≠לייַט Ɔ זיי†האָבן† אָפֿן† פֿילמירט† די† גאַנצע† געשעענישÆ † אָבער† געטאָן† האָבן†זיי† אַלץ†העפֿלעך ¨† קיינעם†ניט† געטשעפּעט¨ † און† איינער† פֿון† אָט† די† לייַט† האָט† מיר† אַפֿילו† געוויזן¨ †ווי† איך†זאָל† איבערלאָזן†דעם† אויטאָÆ †אַ† סבֿרא¨ † אַז† ווערגעליס† האָט† זיך† אויך† דערוווּסט† וועגן†דער† צונויפֿקומענישÆ

אין†אַ† יאָר†אַרום† איז†אין† מאָסקווע†געעפֿנט† געוואָרן†אַ† ייִדישער†קולטור≠ צענטער†אויפֿן† נאָמען† פֿון†שלמה† מיכאָעלסÆ †אין† דער†אמתן ¨† האָט†דער† צענטער† מיט† זיך† ווייניק† וואָס† פֿאָרגעשטעלט¨ † אָבער† געעפֿנט† איז† ער† געוואָרן† מיט† אַ† גרויסן† טאַראַראַםÆ † צענדליקער† אויסלענדישע† געסט¨ † אַרייַ†נגערעכנט† וויכטיקע† ייִדישע† כּלל≠טוערס† פֿון† אַמעריקע¨ † קאַנאַדע¨ † אויסטראַליע† און† אַנ≠ דערע† לענדער¨ † זייַנען† געקומען† קיין† מאָסקוועª † און† מיכאַיִל† גאָרבאַטשאָווס† רעגירונג† האָט† עס† אַלץ¨ †אין† תּוך†אַרייַן ¨† געשטיצטÆ †

קיין† חידוש† ניט¨ † אַז† ווערגעליס¨ † וועמען† דאָס† לעבן† האָט† אויסגעלערנט† צו† קוקן† וווּהין† דער† ווינט† בלאָזט¨ † איז† פּלוצעם† געוואָרן† אַ† הייסער† אָנהענגער† פֿון† דער† „פּערעסטרויקע Æ“† איך†געדענק ¨† ווי†אין† עפּעס†אַ† שיינעם†טאָג† האָט† ער† געבעטן¨ † אַז† חיים† ביידער¨ † באָריס† מאָגילנער† און† אַני≠הקטן † ©דעמאָלט† זייַנען† מיר† געווען† מיטאַרבעטער†פֿון† דער†רעדאַקציע ®† זאָלן†קומען† צו† אים† אַהייםÆ † באַגעגנט† האָט† ער† אונדז† זייער† טעאַטראַליש†—†בייַם† טיש¨ †אויף† וועלכן†עס† זייַנען† געלעגן† צעקנייטשטע† זייַטלעך† פּאַפּירÆ † ער† האָט† אונדז† געזאָגט¨ † אַז† גאָר† צופֿעליק† האָט† ער† זיך† אָנגעשטויסן† אויף† די† לידער¨ † וועלכע† ער† האָט געשריבן†אָנהייב πμ∞†± ער†יאָרן ¨† ווען†מע† האָט†אים אויסגעשלאָסן†פֿון† דער†קאָמוניסטישער† פּאַרטייÆ די† לידער† זייַנען† געווען† באמת† גוטע¨ † און† אויף רוסיש†זייַנען† זיי†שפּעטער† אַרויס†אין† געראָטענע איבערזעצונגען† פֿון† די† באַקאַנטע† דיכטער† דוד סאַמוילאָוו† און† יורי† לעוויטאַנסקיÆ † אָבער† קיינער פֿון†אונדז† דרייַ†האָט† זיך†אויף† דעם†גאַנצן† טעאַטער ניט†געקויפֿט Ɔ ס‘איז† קלאָר†געווען ¨† אַז†די† נסימדיק געפֿונענע†זייַטלעך† האָבן†מיט† זיך†פֿאָרגעשטעלט פֿריש†אָנגעשריבענע† לידערÆ

די† דראַמאַטישע† פּאָעמע†„סטאַלין† און† מי≠ כאָעלס“¨† אַ† שמועס† צווישן† סטאַלינען† ©און שפּעטער†—†סטאַלינס† געשפּענסט® †און† מיכאָעל≠ סעס† געשפּענסט† —† געהערט† צו† דער† זעלבער צייַט† און† געהערט† צו† דעם† זעלבן† פֿענאָמען∫† אַ די†כטער† מיט†זייער† אַ†שווערער† און†פּאָטענציעל קאָמפּראָמיטירנדיקער†דערפֿאַרונג† האָט†געוואָלט איבערשרייַבן†—†צי ¨† לכל≠הפּחות ¨† רעדאַקטירן†— זייַן†אייגענע† געשיכטעÆ †און† אַ†שטיקל† על≠חטא איז†עס† אויך¨ †אַ† פּנים¨ †געווען Ɔ

לעוו† בערינסקין† קומט† אַ† יישר≠כּוח† פֿאַר מאַכן†דרייַ≠ שפּראַכלעך†צוטריטלעך† דעם†אינטע≠ רעסאַנטן† דאָקומענטÆ † בעת† איך† קוק† אויף† דער פּאָעמע† ווי† אויף† אַ† דאָקומענט¨ † בין† איך† ניט גרייט† אָפּצושאַצן† די† קינסטלערישע† מעלות פֿון† אָט† דעם† ווערק† און† לאָז† עס† איבער† פֿאַר ליטעראַטור≠קענער Ɔ אויף† וויפֿל† איך† געדענק¨ האָט† ווערגעליס† געהאָפֿט¨ † אַז† דער† מאָסקווער ייִדישער† טעאַטער†„שלום“† וועט† עס† אויפֿפֿירןÆ אויף†דעם† איז†אויסגערעכנט† געוואָרן†דער† פֿינאַל¨ אין†וועלכן† דאָס†געשפּענסט† פֿון†מיכאָעלסן† זאָגט∫ איך זע שוין קל ר: עס צינדט זיך ן די שייַן, וו ס

איז געווען רל שן אויף דער בינע

יידִישן טע טער. ד רט ווידער קלינגען וועט ון אונדזער ריילעכס

די מוזיק. אין ז ל איז ן נשל ג, און אויף דער נייַער בינע רעדן מייַנע יורשים ייִדיש. שוין צייַט רויסגיין ונעם טויט און זיך ב ווייַזן לעבעדיק

אין לטן גרים…

ונעם מ סקווער

אָבער† דער† מאָסקווער† טעאַטער† „שלום“האָט†שוין† גערעדט†רוסיש Ɔ און†ווערגעליס† אַליין האָט†שוין† ווייניק†אינטערעסירט† דעם†עולם Æ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.