מאַרק שאַגאַל∫ פֿו פֿאָר$ צו פֿאַרביק# ט

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - מיכאל קרוטיקאָ ©ע אַרבאָר¨ מישיגע ®

ספּעציעל רן „ רווערטס“

א4 סשטעלונגען†פֿון† מאַרק†שאַגאַלס† 3ערק† קומען†פֿאָר† גאַנץ†אָפֿט† אין†פֿאַרשידענע† ט1 לן†פֿון† דער†3 עלט¨ †ממש† אַלע†יאָר Ɔ רוסלאַנד†פֿאַרנעמט† א4 ף†דער† דאָזיקער†מאַפּע† אַן†א 1גנאַרטיק† אָרטÆ † 3ען† שאַגאַל†האָט† פֿאַרלאָזט†מאָסק 3ע† איןπ≤≤† ±¨ † זייַנען†אינעם† לאַנד†פֿאַרבליבן† אַ†צאָל† פֿון†זייַנע† 3ערק† —† ט1 ל3 ייַז¨ † אין† מלוכישע† זאַמלונגען† און† ט1 ל3 ייַז¨ † אין† פּרי3 אַטע† הענטÆ † א1 נע† פֿון† די† סאַמע† 3יכטיקסטע† 3ערק† זייַנע¨ † די† סעריע† „דער† אַרייַנפֿיר† אינעם† ייִדישן† טעאַטער“¨† איז† געראַטע3 עט† גע3 אָרן† נאָכן† פּאָגראָם† פֿונעם† מאָסק3 ער†מלוכישן† ייִדישן†טעאַטער†„ גאָסעט“† און† איבערגעגעבן† אין† דער† מלוכישער† טרע≠ טיאַקאָ3 %גאַלעריע† —† דעם† גרעסטן† מוז1 † פֿון† דער†רוסישער† קונסט†—†אין πμ∞†Æ± †

שאַגאַל†האָט† ערשט†3 ידער†באַזוכט† רוסלאַנד† העכער† פֿופֿציק† יאָר† נאָך† זייַן† אַ3 עקפֿאָרןÆ † אין† πΣ≥†± האָט† מען† דאָרט† געמאַכט† אַ† קל1 נע† רע≠ טראָספּעקטי3 ע† א4 סשטעלונג† אין† אַ† זייַטיקן† אַלקער† פֿון† דער† טרעטיאַקאָ3 %גאַלעריע Ɔ דער† עולם†איז† גע3 ען†אַז 4† גר4 ס¨ †אַז† מען†האָט† מורא† געהאַט† פֿאַר† דער† זיכערק1 ט† פֿונעם† בניןÆ † זינט† דעם† האָט† מען† אָפֿיציעל† אָנערקענט† שאַגאַלן† 3י† אַ† „חשובֿן† רוסישן† קינסטלער“¨† 3אָס† דער† גורל† האָט† פֿאַר3 אָרפֿן† אינעם† גלות† פֿון† דער† עמיגראַציע¨ † באַגלייַך† מיט† אַנדערע† רוסישע† קינסטלער†פֿון† דער†„זילבערנער† תּקופֿה“ª† אַזעל≠ כע¨ †3 י†בענואַ† און†דאָבוזשינסקי Ɔ

אָבער† מען† האָט† דערבייַ† כּמעט† אין† גאַנצן† פֿאַרש3 יגן† דעם† ייִדישן† אַספּעקט† פֿון† שאַגאַלס† „רוסישער“† קונסטÆ †זייַן†„ אַרייַנפֿיר†אינעם† ייִדישן† טעאַטער“† איז† געהיט† גע3 אָרן† בסוד% סודותÆ † אַז4 †שטרענג ¨† אַז†אַפֿילו† די†סאָ 3עטישע† קונסט% פֿאָרשער†און† מיטאַרבעטער†פֿון† דער†טר עטיאַ≠† קאָ3 –גאַלעריע† גופֿא† האָבן† ניט† געמעגט† אַ† קוק† צו†טאָן† א4 ף†דעם† דאָזיקן†מייַסטער 3ערק Æ

די† איצטיקע† א4 סשטעלונג† אין† דער† טרע≠ טיאַקאָ3 %גאַלעריע† איז† אינטערעסאַנט† ד3 קא† מיט† איר† קאָנצעפּציע¨ † 3אָס† אַנט≠ פּלעקט†די† ייִד†ישע† 3אָרצלען† פֿון†ש אַגאַלס†† שעפֿערישק1 טÆ † די† באַקאַנטע† און† אומ≠ באַקאַנטע† 3ערק† פֿון† ש†אַגאַלס† פֿריִערער† תּקופֿה†3 ערן†באַגל 1ט† מיט†רע אַלע††זאַכן ¨† אַזעלכע† 3י† מעבל† פֿון† ייִד†ישע† שטיבער¨ † כּלים† פֿון† ייִדישע† בעל% מלאָכות¨ † און† אַנדערע† מאַטעריעלע† אָביעקטן¨ † 3עלכע† האָבן† אַ† מאָל† געהערט† צו† דעם† טאָג% טעגלעכן†ייִדישן† שט1 גערÆ †

צוליב† דעם† האָט† מען† א4 סגענוצט† די† זאַמלונג† פֿונעם† נייַעם† מאָסק3 ער† ייִדישן† מוז1 ¨† 3אָס† פֿאַרמאָגט† אַ† שלל† מיט† א4 סגעצ1 כנטע† עקספּאָנאַטןÆ † פֿונעם† רוסלענדישן† עטנאָגראַפֿישן† מוז1 † אין† סאַנקט–פּעטערבורג† האָט†מען† געבראַכט†די† מאַטעריאַלן†פֿון† אַנ% סקיס†עטנאָגראַפֿישער† זאַמלונג¨ †בתוכם† די†זעלטענע† צ1 כענונגען† פֿון† ייִדישע† מצבֿות† געמאַכט† פֿון† שלמה† יודאָ3 יןÆ †דער† דאָזיקער†פֿאָן† מאַכט†בולט† די†פֿאַרבינדונג† צ3 ישן†דער† מאַטעריעלער† ייִדישער†קולטור† מיט†שאַגאַלס† קונסטÆ

ביז† גאָר† אינטערעסאַנט† איז† א4 ך† די† סעריע† פֿון† שאַגאַלס† סאַמע† ערשטע† צ1 כענונגען† פֿון† זייַן† 3יטעבסקער† משפּחה† און† די† סאַמע† ערשטע† 3ערק† זייַנע¨ † 3אָס† געפֿינען† זיך† עד% היום† אינעם† רשות†פֿון† זייַן†פֿאַמיליע Ɔ ז1 †פּאַסן† גוט†צו† זייַן† א4 טאָביאָגראַפֿישער† סעריע†„מייַן† לעבן“¨† 3אָס† דער† קינסטלער† האָט† געמאַכט† באַלד† נאָך† זייַן†פֿאַרלאָזן† רוסלאַנד†אין π≤≤††± ל4 טן†באַשטעל† פֿונעם†באַקאַנטן† בערלינער†קונסטהענדלער† פּאַול† קאַסירערÆ † די† דאָזיקע† עקספּאָנאַטן† שילדערן† שאַגאַלס†3 יטעבסקער†סבֿיבֿה† און†לאָזן† בעסער† פֿאַרשט1 ן† די† אַנט3 יקלונג† פֿון† זייַן† טאַלאַנטÆ † ז1 † געהערן† צו† דער† בעסטער† קינסטלערישער† פֿאָרשטעלונג† פֿונעם† לעבנס %שט 1גער† בייַם† פּראָ3 ינציעלן† ייִדיש≠רוסישן† מיטלשטאַנד† פֿאַר† דער†ערשטער† 3עלט %מלחמה Æ

שאַגאַלס†יוגנטלעכע† 3ערק† אַנטפּלעקן†דרייַ† מקורים† פֿון† זייַן† שעפֿערישק1 ט∫† דעם† ייִדישן† שט1 גער† און† די† ייִדישע† פֿאָלקסקונסטª † די† מאָ≠ דערנע† רוסישע† קונסט† פֿון† דער† „זילבערנער† תּקופֿה“ª† און† דעם† פֿראַנצ4 זישן† פּאָסט–אימ≠ פּרעסיאָניזם† און† קוביזם¨ † 3אָס† שאַגאַל† האָט† געלערנט†בעת† זייַן†באַזוך† אין†פּאַריז† ערבֿ†דער ערשטער† 3עלט %מלחמה Ɔ מען† זעט† בפֿירוש זייַן† קינסטלערישן† 3וּקס† 3י† אַ† פּראָצעס† פֿונעם צונ4 פֿשמעלצן†פֿון† די†מאָדערנע† טענדענצן†אין קונסט†מיט† דער†ייִדישער† שט1 גערישק1 טÆ †אין יענער† תּקופֿה† האָט† שאַגאַל† ניט† פֿאָרגעשטעלט ייִדישק1 ט† 3י† עקזאָטישע† קל1 נשטעטלדיק1 ט¨ 3אָס† מען† האָט† שפּעטער† איבערגענומען אין†„פֿידלער† א4 פֿן†דאַך “¨ †נאָר† 3י† אַ†נאָר≠ מאַלער†שטאָטישער† אופֿן†פֿונעם† לעבןÆ

שאַגאַלס† שפּעטערע† 3ערק† פֿון די† π∂∞± ערπΣ∞— ±ער† יאָרן† זעען† א4 ס† אַ ביסל† ש3 אַכערÆ † אין† פֿאַרגלייַך† מיט† זייַן יוגנטלעכער† שאַפֿונג† זייַנען† ז1 † אַ3 דאי מער† מייַסטעריש¨ † אָבער† עס† פֿעלט† אין ז1 †די† נאָענטע¨ †אינטימע† באַציִונג†צו† דער אַרומיקער†3 עלט¨ †3 אָס†האָט† באַלעבט†די פֿריִערע† 3ערק† זייַנעÆ † מיט† דער† צייַט† איז שאַגאַל†גע 3אָרן† ז1 ער†אַ† דערפֿאָלגרייַכער און†געניטער† קינסטלערÆ †ער† האָט†געשעפּט פֿון† די† רייַכע† אוצרות¨ † 3אָס† ער† האָט אָנגעזאַמלט†אין† זייַנע†יונגע† יאָרןÆ †א 1ניקע עלעמענטן¨ †3 י†למשל ¨† דער†אַלטער† ז1 גער¨ באַ3 ייַזן† זיך† דאָ† 3י† אַ† מין† סימבאָלישע ציטאַט¨ † 3אָס† דערמאָנט† דעם† קינסטלער און†צוש 4ער† 3עגן† דער†ער שטער†¨ †רוסיש % ייִדישער† תּקופֿהÆ † אָבער† איצט† ד†ינען אַזעלכע† פּרטים† 3י† ש1 נע† דעקאָראַטי3 ע עלעמענטן † Æ

בעת† זייַן† מאָסק3 ער† באַזוך† איןπΣ≥† ± האָט† שאַגאַל† געהאַלטן† אַ† קורצע† רעדעÆ ער† האָט† זיך† פֿאַרגליכן† מיט† אַן† א4 ס≠ גע3 אָרצלטן† ב4 ם¨ † 3אָס† הענגט† אין† דער לופֿטן†אָבער† האַלט†אין† א1 ן†3 אַקסן†3 ייַ≠ טערÆ † די† איצטיקע† מאָסק3 ער† א4 סשטע≠† לונג†3 ייַזט†אונדז† דעם†באָדן† אויף†3 עלכן עס†זייַנען† גע3 אַקסן†די† 3אָרצלען† פֿון†שאַגאַלס ב4 םÆ † מען† זעט† א4 ך† אַ† פּאָר† פֿרוכטן¨ † 3עלכע האָבן† שפּעטער† גערייַפֿט† א4 ף† אָט† דעם† ב4 םÆ די† נאָענטע† קרובֿהשאַפֿט† מיטן† רוסיש% ייִדישן באָדן† איז† גע3 ען† תּמיד† 3יכטיק† פֿאַר† שאַגאַלן¨ און†איצט† איז†זי† אַנטפּלעקט†גע 3אָרן† א4 ך†פֿאַרן רוסישן†עולם Ɔ

מ רק ש ג ל מ לט ד ס בילד „דער רייַנ יר אינעם ייִדישן טע טער“, 1920

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.