יוס, גוריס נייַע זאַמלונג פֿו ייִדישע אידיאָמע

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

יוסף† גורי† איז† דער† יהודה† עלזעט† פֿון† אונדזער† צייַט Ɔ עלזעט¨ † דער† מחבר† פֿון†„דער† וווּ†נדער אוצר† פֿון†דער† ייִדישער†שפּראַך %† האָט† געשטרעבט†צונויפֿצוזאַמלען† אַלע†„אוצרות %†—† ווערטלעך¨ † אידיאָמען¨ † אויסדרוקן† —† פֿון† דער† ייִדישער† שפּראַך ¨† ניצנדיק¨ † דער† עיקר ¨† דאָס† ווערק† פֿון† די† ייִדישע† קלאַסיקער Ɔ גורי† האָט† זיך† אונטערגענומען† אַן† ענלעכן† פּראָיעקט† און† האַלט† שוין† בייַם† זיבעטן† באַנד† אין† זייַן† פּלאַן Ɔ קודם† האָט† ער† אַרויסגעגעבן† דאָס† בוך† „אַז† דער† סוף† איז† גוט ¨† איז† אַלץ† גוט∫† שפּריכווער≠ טער% † ©ππ≥ ±® ¨† דערנאָ ך† „ווי† קומט† די† קאַץ† איבערן† וואַסער † ø†∫ טויזנט† ייִדישע† אידיאָמען %† ©ππΣ ±® ¨† און†„קלוג† ווי†שלמה† המלך μ∞∞†∫† ייִדישע† פֿאָלקספֿאַ†רגלייַכן %† ©πππ ±® Ɔ אין†≥∞∞≥†איז† אַרויס† „וואָס† דאַרפֿט† איר† מער ø†∫ ∞∞∞ ¨†≤ בילדערישע† אויסדרוקן†אין† ייִדיש %† און†אין†¥∞∞≥† אַ†זאַמלונג† ברכות† און† קללות† אינעם† באַנד†„לאָמיר† הערן† גוטע† בשׂורות %Æ † μ∞∞† ייִדישע† ווערטלעך† האָט† ער† אייַנגעזאַמלט† † אינעם† באַנד† „אויפֿן† שפּיץ† צונג% † ©∞∞∂ ≤® Ɔ און† איצט† איז† אָנגעקומען†„פֿון† ייִדישן† קוואַל∫† ייִד†ישער† פֿראַזעאָלאָגישער† ווע†רטערבוך %† ©∞±≤ ≤® Æ

יוסף† גורי ¨† אַ† ספּעציאַליסט† אין† סלאַווי≠ שע† שפּראַכן ¨† האָט† אַן† אויסערגעוויינטלעכן† אָרגאַניזירטן† מוח ¨† וואָס† נאָר† אַ† לעקסיקאָגראַף† † קען† פֿאַרמאָגן Ɔ צוזאַמען† מיט† שואל† פֿערד≠ מאַן†האָט† ער†אַרויסגעגעבן† דאָס†בוך†„ קור†צער† ייִדיש העברעיִש ענגלישער† ווערטערבוך %† אין† ππ¥Æ± †גיט† נאָר†אַ† קוק†אויף† נחום†סטוט שקאָווס†† „דער† אוצר† פֿון† דער† ייִדישער† שפּראַ ך %† צו† פֿאַ†רשטיין†† ווי†אָרגאַניזירט† דער†לעקסיק אָגראַף†† דאַרף†זייַן Æ

גורי† האָט† נישט† געזאַמלט† זייַן† מאַטע≠ ריאַל† פֿונעם† פֿאָלקס מויל ¨ † נאָר† פֿון† פֿריִער† גע†דרוק† טע†זאַמלונגען ¨ †אַרייַנגערעכנט† זייַנע† אייגע†נע† ווערק ¨ † און† נייַע† מאַטעריאַלן† ווי† די†„פֿאָר† ווערטס% סעריע†„ מאַמע לשון% †פֿון† נחום†סטוטש† קאָוו¨ †וואָס† לייזער†בורקאָ† האָט† צ†וגעגרייט† צום† דרוק Æ † זייַן† ביבליאָגראַפֿיע† פֿון† מקורים† איז† אַ† רע†לאַטיוו† קליינע ¨ † און† ער† ווייסט† מסתּמא ¨† אַז† גאָר† אַ† סך† אַנדערע† אידיאָמאַטי†שע† זאַמ†לונגען† זע†נען† צעזייט† און† צעשפּרייט¨ † און† ווערן† נאָך† גע†דרוקט† עד היום † ©למשל† באָ†ריס† קאָפּיטס† זאַמלונג† וואָס† מיר† האָבן† באַ†שריבן† מיט† צוויי† וואָכן† פֿריִער® Æ

גורי† שרייַבט† אין† זייַן† אַרייַנפֿיר¨ † אַז† די† נייַע† פּובליקאַציע† איז¨ † אין† אַ† געוויסן† זין¨ † אַ† פֿאַרגרעסערטע¨ †פֿאַרבעסערטע† אויפֿלאַגע†פֿו≠ נעם† באַנד¨ † „וואָס† דאַרפֿט† איר† מערø %¨ † מיט† מער†באַמערקונגען† און†מיט† אַ†נייַער† נומעראַ≠ ציע¨ †צווישן† אַנדערע†שינוים Ɔ אָבער†אַלע† זייַ≠ נע† זאַמלונגען† צייכענען† זיך† אויס† מיט† דעם¨ † וואָס†זיי† ווערן†פֿאַרטייַטשט† אין†דרייַ† שפּראַכן† —† אַחוץ† דעם† אָריגינעלן† ייִדיש†—† העברעיִש¨ † ענגליש†און† רוסישÆ †

אויף† די† רוסישע† און† העברעיִשע† איבערזעצונגען† קען† איך† נישט† געבן† קיין† מבֿינות¨ †נאָר† אויף†די† ענגלישע†עקוויוואַלענטן† זעט†מען ¨† אַז†אַ† סך†מי† האָט†גורי† אַרייַנגעלייגט† † צו† געפֿינען† † די† פּאַסיקע† אידיאָמען† אויף† דער† פֿרעמדער† † שפּראַךÆ †נאָר† דאָ†און† דאָרט†ז ענען††די† ענ†גל† ישע† אויסדרוקן† שוין† אַלט מאָדיש¨ † אָדער† ס) האָט† זי ך† אַרייַנגעגנבֿעט† אַ† קאָמישער† טעות† ©1 of pit† the† in† filling† sinking† a† had† he† stomachhis† 1® †אָבער† ווער†קען† דען†פֿאָרוי סזען†† וועלכע† ווערטלעך† וועלן† ווייַטער† לעבן† אינעם† גערעדטן†לשון† פֿונעם†ייִנגערן† דורÆ

אַזוי† ווי†„פֿון† ייִדישן† קוואַל% † איז† אַ† ווער≠ טערבו ך¨ † ווערט† עס† אויסגעסדרט† לויטן† אַ1 בÆ † אינעם†קאַפּיטל†„ אַלף% †נעמט† ער†אויך† אַרייַן†די† ווערטלעך†וואָס† הייבן†זיך† אָן†מיט†„ אַ% Ɔ צי†דאָס† איז†באַרעכטיקט† בלייַבט†אַ† קשיא∫ „אַ† טאַטע†פֿון† קינדער% „אַ† טיאָכקע†געטאָן† אונטערן†לעפֿעלע % „אַ† טייַערע†מציאה° % „אַ† טראָפּן†אין† ים% „אַ† יאָלד†אין† קאַפּעליוש% „אַ† יאָר†מיט† אַ†מיטוואָך %

צי† וואָלט† איינער† וואָס† זוכט† דעם† אויס≠ דרוק† „אַ† יאָר† מיט† אַ† מיטוואָך% † געזוכט† אונ≠ טערן† אות† „אַ %† דאָס† צו† געפֿינעןø † מסתּמא נישטÆ †אָבער ¨† ווי†איך† האָב†פֿריִער† געשריבן†אין אַנדערע† רעצענזיעס† פֿון† אַזוינע† זאַמלו† † נגען† פֿון ווערטלעך†און† אויסדרוקן¨ †האָט† מען†נאָך† נישט געפֿונען† קיין† צופֿרידנשטעלנדיקע† סיסטעם † Æ הייַנט† קען† מען† אויף† אַ† קאָמפּי†וטער† זוכן† אַלע טעקסטן†לויטן† וואָרטÆ †אָבער† גורי†פֿאַ† רענטפֿערט † די†פּראָבלעם† מיט†אַן† אויסשעפּיק†„זו† כצעטל†פֿון די† סובסטאַנטיוון† און† צאָלווע†רטער %† צום† סוף פֿונעם†באַנד Æ

דאָס† וואָס† יוסף† גוריס† ווערק† רופֿט† זי ך אָן† ענציקלאָפּעדיע† איז† אַ† ביסל† פֿאַרפֿירערישÆ אַנשטאָט† דאָס† צו† באַטראַכטן† ווי† אַ† רעפֿע≠ רענץ בו ך¨ † וואָלט† שוין† בעסער† געווען† ווען דער† לייענער† בלעטערט† דורך† די† זייַטן† און האָט† הנאה† פֿון† אונדזער† רייַכן† בילדערישן לשון† ייִדישÆ † מע† וועט† דערקענען† אַ† ס ך באַקאַנטע† אידיאָמען¨ † און† מע† וועט† איו ך זיך† לערנען† נייַעÆ † אַ† מאָל† האָט† גורי† נייַע אויסטייַטשן† פֿון† שוין† באַקאַנטע† אידיאָ†מען און† דאָס† קען† געמאָלט† זייַן¨ † ווייַל† פֿאָלקלאָר האָט† וואַריאַנטן† אין† פֿאַרשיידענע† געגנטןÆ † די גרע†סטע† זאַמלונג† ביז† אַהער† פֿון† אידיאָמען¨ סטוטש†קאָווס† „אוצר %¨ † האָט† דאָך† נישט† די דעפֿיני†ציעס† פֿון†די† אידיאָמען¨ †איז† אַוודאי†גוט צו† פֿאַר†שטיין† אויף† זיכער† וואָס† דאָס† ווערטל מיינט†—† אויף† פֿיר† שפּראַכן† איז† נאָך† בעסער° אויב†דער† מחבר†גרייט† צו†נאָך† אַן†אויפֿלאַגע ¨ קען† ער† אפֿשר† צוגעבן† גאַנצע† זאַצן† מיט† די אידיאָמען¨ †מע† זאָל†וויסן† די†גראַמאַטיק† אַרום דעם† אויס†דרוק † ©מיט† אַן† אַקוזאַטיוון† אָדער דאַטיוון† אָביעקט¨ † למשל® ¨† ווי† מע† לייענט† אין נ†יבאָ† רסקיס† „ווערטע† רבוך† פֿון† לשון קודש שטאַ†מיקע† ווער†טער† אין†ייִדיש %Æ

יוסף† גורי† איז† צוגעטראָטן† צו† דער† דאָ≠ זיקער† גרויסער† אַרבעט† סייַ† מיט† ליבשאַפֿט¨ סייַ† מיט† וויסנשאַפֿטלעכער† געניטשאַפֿטÆ † „פֿון ייִדישן†קוואַל∫† ייִדישער†פֿראַזעאָלאָגישער† ווער≠ טערבוך% † וואָלט† געווען† אַ† שיינע† מתּנה† פֿאַר אַלע† ליבהאָבער† פֿון† ייִדישÆ † מע† קען† אים† באַ≠ שטעלן†בייַ Press†Magnus† †אין† ישׂראלÆ

wwwÆmagnespressÆcoÆil

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.