די „גאַנגבאַרע סחורה“פֿו פּראָפֿעסאָר חנא שמערוק

Forward (Yiddish Edition) - - אין דער וועלט ון ייִדיש -

גענאַדי עסטרייַ ספּעציעל רן „ רווערטס“

די† פֿאַרגאַנגענע† וואָך† איז† בייַ† מיר¨ † אַזוי† אָדער† אַנדערש ¨† פֿאַר≠ בונדן† געווען† מיטן† טר†אַגישן† גורל† פֿון† די† סאָוועטיש≠ייִדישע† שרייַ≠ בערÆ † דעםΠ† טן† און π†טן† אויגוסט† איז† אין† אָק†ספֿאָרד† אָפּגעהאַלטן† געוואָרן† † אַ† קאָנפֿערענץ ¨† געווידמעט† † איינעם† פֿון† די† שרייַבער†—† פּינחס† קאַה†אַנאָ≠ וויטש†—† וואָס† איז† בעסער† באַקאַנט† ווי†דער† נסתּר Ɔ און†דעם†≥± טן†אויגוסט† איז†אין† לאָנדאָן†ג עמאַכט††ג עוואָרן††אַן† אַסיפֿה¨ † מיט† אַ† פּרעזע† † נטאַציע† † פֿון† אַ† נייַער† זאַמלונג† איבערזעצו† † נגען† אויף† ענגליש† פֿון† דערציילונגען† און† לי≠ דער† פֿון† אומגעבראַכטע† סאָוועטיש≠ ייִדישע†שר ייַבער† Ɔ אין†דעם† זאַל ¨† אויס≠ גערעכנט† † אויף † μ∞†± לייַט¨ † האָט† מען† געדאַרפֿט† ברענגען† צוגאָב≠בענ† קלעך ¨† ווייַל† דער† עולם† איז† געווען† גרעסער† † איידער†מע† האָט†פּלאַנירט Ɔ

איך† ווייס† אויך ¨† אַז† גרעסערע† און† קלענ † ערע†† קולטור≠אונטערנעמונ≠ גען† זייַנען† אָ†רג אַנ††יזירט† געוואָרן† אין† מאָס†קווע ¨† ירושלים¨ † ניו≠יאָרק ¨† באָס≠ טאָן¨ † קיִעוו¨ † פּעטערבורג¨ † האַמבורג † ¨† לאָס≠אַנ† דזשעלעס†און ¨† דאַכט†זיך ¨† סאַן≠ פֿראַ†נצ† יסקאָ Ɔ דאָס† זייַנען† די† שטעט ¨† וועגן†ווע† לכע†איך† האָב†ג עהערט† Ɔ כ' בין† זיכער¨ † אַז† אין† אַ† היפּש† ביסל† אַ†נדערע† ערטער†האָט† מען†עס† אויך†געטאָן Ɔ

דאָס† איז† אַ† טעמע† פֿאַר† אַ† באַ≠ זונדערער† † פֿאָ†רשונג∫† ווי† אַזוי ¨† ווער† און†וווּ† האָט†אָ† פּגעמערקט†די† דאָז†יקע† טרויעריקע†דאַטע Ɔ איך†מיין† ניט†אַזוי† די† פֿאַרגאַנגענע† וואָך ¨† ווי† די† גאַ†נצע† תּקופֿה† זינט πμ∂†± ¨† ווען† עס† האָט† זיך† באַוויזן† † די† ערשטע† אינפֿאָרמאַציע† † וועגן† די† געשע † ענישן†† אין† אויגוסט† πμ≤Ʊ †איך† קען†ניט† זאָגן ¨† אַז†כ 'האָב† זיך† באמת†ערנסט† באַשע†פֿטיקט† מיט†אַזאַ† מין†פֿאָרשונג Ɔ זי†פֿאָדערט† דאָך†אַ† סך† צייַט¨ † ווייַל† מע† דאַרף† אַרייַ†נקוקן† אין† כּלערליי†קוואַלן ¨† קודם≠כּל† אין†ייִד† ישע† צייַטונגען¨ † געדרוקט† † אין† פֿאַרשי†ידע≠ נע† צייַטן† און† ערטער Ɔ אָבער† דאָ† און† דאָרטן¨ † זוכ†נדיק† מ†אַטעריאַלן† מכּוח† אַנדערע† † ג†עשעענישן† אין† ייִדישן† לעבן¨ †האָב† איך†זיך† אָ†נגעשטויסן† אויף† אַ†רטיקלען ¨† וועלכע† האָבן† געשאַפֿן† † אַ† מאָדעל † ¨† וואָס†שטעלט† אין†צע† נטער†די† פֿיגור†פֿון† חנא†שמערוק† ז -ל Ɔ

וועג ן†חנא† שמערוק† ©π≤± ππΣ—±± ®† קען† מען† שרייַבן† אַ† סךÆ † זייַן† שפּור† אין† דער† ייִד†ישער† וויסנשאַפֿט† איז† זייער† ממשותדיקÆ † אין† אַ† גרויסער† מאָס¨ † אַנטוויקלען† זיך† די† לימ†ודים† פֿון†ייִדיש† אויף†דעם† יסוד¨ †וועלכן† ער† האָט† פֿאַרלייגט† אין† די† יאָרצענדלי≠ קער† פֿון† זייַן† אַקטיווער† אַקאַדעמי≠ שער† טעטיקייטÆ † אים† האָבן† אי†נטע≠ רעסירט† † גאָר† פֿאַרשיידענע† † פֿראַגן† פֿון† ייִדישער† ליטעראַטור† און¨ † בכלל¨ † קו†לטור≠ געשיכטעÆ † זייַנע† אַרטיקלען† און†ביכער† שטעלן†מיט† זיך†פֿאָר ¨† ביזן† הייַ†נטיקן† טאָג¨ †אַ† ווי†כטיקן† קוואַל†פֿאַר† יעדן† איינעם¨ † וואָס† פֿאָרשט† אַלט≠ ייִדיש¨ †ווי† אויך†ייִדישע† געשי†כטע† אין† פּוילן†און† סאָוועטן≠פֿאַרבאַנד Ɔ צו†דעם† דאַרף†מען† אויך†צוגעבן† זייַנע†אַ† רבעטן† וועגן† קינדער≠ליט עראַטור†† און† וועגן† יצחק†באַשעוויס≠ זינגערןª †און† וועגן†י Ɔ לÆ †פּרצן Ɔ און†נאָך† אַנדערע†זאַכן Ɔ

איך† האָב† ניט† ווייניק† געהערט† וועג ן†חנא† שמערוקן† ווי† אַ† שווערן† מענטשÆ † אָבער† דאָס† האָט† געהערט¨ † דער†עיקר ¨† צו†דער† צייַט¨ †ווען† ער†איז† געשטאַנען† † בראָש†דעם† ייִדישן†אָ† פּטייל† בייַם† העברעיִשן† אוניווערסיטעטÆ † מיר† איז† אויסגעקומען† † צו† טרעפֿן† זיך† מיט† אים† אין† די† לע†צטע† יאָרן† פֿון† זייַן† לעבן¨ † ווען† ער† האָט† שוין† אָפּ≠ געמלחמהוועט† † זייַנע† מלחמותÆ † אין† די† טעג¨ † און† צו† מאָל† גאַנצע†חדשים ¨† וועלכע† ער† פֿלעגט† פֿאַרברענגען† אין† ענגלאַנד¨ †האָב† איך†מצד† אים†געפֿילט† וואַרעמקייט¨ †כאָטש† אַ†דיסטאַנץ† האָט† ער† תּמיד† געהאַלטן† —† אַ† דיסטאַנץ† צווישן† אַן† ע†לטערן ¨† דערפֿאַרענעם† געלערנטן† און† אַ† רעלאַטיוו† † יונגן† מענטש¨ † וואָס† איז† ניט† לאַנג† צ†וריק† געקומען† פֿון† מאָסקוועÆ † אַן† אָפֿענעם† סאַ†רקאַזם† אויף† מייַן† אַדרעס† האָב† איך† דערפֿילט¨ † דאַכט† זיך¨ † נאָר† איין† מאָל∫† בעת† דער† סאַמע† ערשטער† באַגעגעניש¨ † אין† האַרבסט† π𱆱 צי† שפּעטער † ¨† איןππ≤† ±¨ † האָט† ער† מיט† אַ† שמייכל† קאָמענטירט† וועגן† דער† סאָ≠ וועטישער† טעמע† פֿון† מייַן† דאָ†קטאָ≠ ראַט†—†„ס 'איז† געוואָרן† אַ† גאַנגבאַרע† † סחורה“¨† האָט†ער† געזאָגטÆ †

אָבער†וועגן† דער†דאָזיקער†„ גאַנג≠ באַרער† † סחורה“† איז† ער† די† ערשטע† צייַט† געווען† גרייט† צו† רעדן† און† זיך† וו†ידער† אומקערן†צו† דער†טעמע Ɔ איך† זאָג† „די† ערשטע† צייַט“¨† ווייַל† אין† יאָרπ𥆠†± איז† אין† מאָסקווע† אַרויס† אַ† בוך† מיט† אויסצוגן† פֿון† פּראָטאָקאָלן¨ † געפֿירט† † בשעת† דעם† געריכט† איבער† די† פֿירנדיקע† מיטגל†ידער† פֿון† דעם† ייִדישן† אַנטי≠פֿאַשיסטישן† קאָמ†יטעט Ɔ אין†דעם† זעלבן†יאָר ¨† אָדער†אין† אַ†יאָר† אַרום¨ †האָט† ער†מיר† געזאָגט¨ †אַז† נאָכן† איבע†רלייענען† דאָס†דאָזיקע† בוך†האָט† ער†ב אַשלאָסן††זיך† קיין†מאָל† מער†ניט† אומקערן† צו† דער† ט†עמע† פֿון† סאָ≠ וועטיש≠ייִדישע† שרייַבערÆ †

איך†מוז† זאָגן¨ †אַז† עס†זייַנען† אַדורך† יאָרן¨ † ביז† איך† האָב† סוף≠כּל≠ סוף† ©ווי† מיר† דאַכט† זיך® † פֿאַ†רשטאַנען† די† טיפֿ≠ קייט† פֿון† פּראָפֿעסאָר† שמערוקס† † פֿאַר≠ דראָסÆ † די† זאַך† איז¨ † אַז† דער† געלערנ≠ טער¨ † וואָס† וועט† אַ† מאָל† באַשליסן† צו† פֿאָרשן† די† געשיכטע† פֿון† די† הזכּרות† נאָך† די† אומגעבראַ† † כטע† סאָוועטישע† שרייַבער † ¨† וועט† בלי≠ספֿק† דע†רזען ¨† אַז†חנא† שמערוק† האָט† געשפּילט† אין† דעם† ענין† אַ† וויכטיקע† ראָלעÆ † תּחילת† האָט† מען† דאָך† אַזע†לכע† טרויער≠צע≠ ר†עמאָניעס† אָרגאַניזירט† בדרך≠כּלל† אין† די† לינקע† ייִדישע† קרייַזן¨ † באזונדערס† צווישן† די† לייַט¨ † וועלכע† האָבן† זיך† געהאַט†אַ† נטוישט†אין† סטאַלינען¨ †אָבער† ניט† אויפֿג†עהערט† ליב† צו† האָבן† לע≠ נינעןÆ † בינו/ לבינו¨ † האָבן† אַ†קט† יוויסטן† פֿון†אַנדערע† אידעאָלאָגישע†בראַ† נזשעס†

חנא שמערוק געהאַט† ספֿקות¨ † צי† דוד† בערגעלסאָן¨ † פּרץ† מאַ†רקיש† און† די† איבעריקע† אומ≠ געבראַ†כטע† שרייַבער† † האָבן† —† צוליב† זייער† איבערגעגעב† † נקייט† דעם† סטאַ≠ ליניסטישן†ר עזשים†—†„†פֿאַ† רדינט“¨† מע† זאָל†זיי† דערמאָנען†ווי† קדושיםÆ

עס† זעט† אויס¨ † אַז†חנא† שמערוקן† האָט† זיך† מער† פֿון† אַנדערע† אייַנגע≠ געבן†צו† שאַפֿן†אַ† קאַלט≠מלחמיש† צו≠ געפּאַסטע†—†„גאַנגבאַרע“†—† מסורהÆ † דהייַנו∫†אַז† אין†דעם† לעבן†און† אין†דער† שאַפֿערישקייט† פֿון† סאָוועטיש≠ייִדי≠ שע† שרייַבער† † איז† געווען† אַ† גרויסער† חלק† פֿון† מאַראַנישקייט † Ɔ אַז† אין† דער† אמתן† זייַנען† זיי† געווען† סקע†פּטיש† וועגן† דער† סאָוועטישער† אידעאָלאָ≠ גיע¨ † און† צוליב† דעם† דאַרף† מען† זיך† גוט† אַרייַנטיפֿן† אין† זייער† פּראָזע† און† פּאָעזיע¨ †לייענען† און†פֿאַ† רטייַטשן†ניט† נאָר† די† שורות¨ † נאָר† אויך† צווישן† די† שורות† און† דעם† גאַנצן† קאָנטעקסטÆ † מחמת† זיי¨ † די† שרייַבער¨ † האָבן† גע≠ שריבן†אַזוי ¨† אַז†זייער† טעקסט†זאָל† קע≠ נען†דורכגיין† דעם†ר עדאַקט†אָרישן† † און† צענזאָרישן† פֿילטער† און† לסוף† דער≠ גרייכן†די† חכמים†ליטעראַטור≠ קענער † ¨† ווע†לכע† וועלן†עס† דעשיפֿרירןÆ †

דאָס† איז† אפֿשר† געווען† אַ† געזונ≠ טער† געדאַנק † Ɔ אָבער† איין† קליינטשי≠ קער† פּרט† רויִנירט† דעם† דאָזיקן† צו≠ גאַנג∫† די† מענטשן ¨† וואָס† האָבן ג†עשפּילט† די† ראָלע† פֿון† אַ† צענזאָר צי† אַ† רעדאַקטאָר † ¨† זייַנען† געווען† לי≠ טעראַריש†וויינ† יקער†באַהאַוונט† פֿון†די מחברים¨ † אָבער† זייערע† ייִד†ישע† און מאַרקסיסטישע† קענטענישן† זייַנען געווען† † לחלוטין† ניט† ערגער Ɔ אַזוי† אַז קיין† אמתע† „מאַראַנישקייט“† האָט זייער†פֿילטער† דור†כגיין† ניט†געקענט Æ פּשוט† די†„נאַציאָנאַלע† פֿאָרעם“† האָט דע†רלויבט† סאָוועטישע† שרייַבער† צו בלייַבן†נאַציאָנאַלע† ייִדן Ɔ

איך† בין† זיכער ¨† אַז† פּראָפֿעסאָר † שמערוק†האָט† עס†געוווּסט† ניט†ע† רגער פֿון†מיר Ɔ ער†האָט† אויך†געוווּסט ¨† אַז†צו רעדן†וועגן† דעם†אָפֿן† איז†ניט† געווען † ריכטיק† אין† דעם† פּאָליטישן† קל†ימאַט פֿון† די † π∂∞± ער¨ † πΣ∞± ער† און † πΠ∞± ער יאָרןÆ †די† קונץ†פֿון† פֿאַרוואַנדלען † ¨† לכל≠ הפּחות† טיי†לווייַז ¨† די† סאָוועטישע† † לי≠ טעראַטור† אין† אַ† מין† דיסידענט†ישער ליטעראַטור† האָט† געהאָלפֿן† † צו† מאַכן כּשר†די† סאָוועטיש≠ייִדישע† שט†ודיעס Æ עס† האָט† אויך† געגעבן† די† מע†גלעכ≠ קייט† צו† דרוקן† זייערע† ווערק Ɔ און†— זינט† די πΣ∞†± ער† יאָרן†—† אָפּצ†ומערקן דעם† ≥±טן† אויגוסט† אויך† מחוץ† די לינקע†קרייַזן Ɔ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.