פֿפֿונע אייביק קוואַאַל∫ שופֿפֿטי

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - ספּעציעל רן „ רווערטס“

אין† דער† פֿאָריקער† פּרשה† האָבן† מיר† גע≠ לייענט¨ † ווי† משה† רבינו† האָט† געהייסן† ייִדן† צו† „זען !¨ † ווי† דער† קיום המיצוות† ברענגט† זיי† אַ† ברכה¨ †און† עבֿירות†—†אַ† קללהÆ †די† רעזולטאַטן† פֿון†אָפּהיטן† די†מיצוות† בלייַבן†אָבער ¨† געוויינט≠ † לעך¨ † אומקלאָר¨ † אויב† עס† גייט† אַ† רייד† וועגן† דעם† רעגן¨ † גערעטעניש† אויף† די† פֿעלדער¨ † און† אַנדערע† גשמיותדיקע† סימנים Ɔ אַדרבה¨ † מיר† זעען†אָפֿט ¨† ווי†צדיקים† לייַדן†און† רשעים†שעפּן† נחת† אין† עולם הזה Ɔ מילא¨ † וועט† יעדער† קריגן† זייַן† שׂכר† אָדער† עונש† אויף† יענער† וועלטÆ † ווי† אַזוי† קאָן† מען† עס† אָבער† זען† דאָ¨ † אין† עולם הזה ø

ווי† ס, איז† באַקאַנט ¨† האָ ט†הלל הזקן† דער≠ קלערט¨ † אַז† דער† וויכטיקסטער† יסוד† פֿון† דער† גאַנצער†תּורה† איז†אַהבֿת רעים†—† ליב†צו† האָבן† אַ†צווייטן† און†נישט† טאָן†קיין† עוולה†צו† אַנדע≠ רע† מענטשןÆ † ווען† דער† ברען† פֿון† עבֿודת השם† שטימט†מיט† ליבשאַפֿט†און† סענסיטיווקייט¨ †קאָן† מען† טאַקע† זען† בפֿירוש¨ † ווי† אַזוי† די† מיצוות† און† מעשׂים טובֿים† ברענגען† אַ† ברכהÆ † להיפּוך¨ † אויב† עמעצער† נוצט† אויס† זייַן† פֿרומקייט† ווי† אַ† תּירוץ† צו† דערנידעריקן† די† אַנדערע¨ † ווערן† די† מיצוות†גופֿא† פֿאַרוואַנדלט¨ †חלילה ¨† אין†אַ† קוואַל† פֿון†קללות Æ

למשל¨ †ווען† עמעצער†פֿאַרבעט† געסט†אויף† שבת† און† איז† זיי† מכבד† ווי† געהעריק¨ † קאָנען† זיי† דערפֿילן† די† גרויסע† קדושה¨ † וואָס† שטעקט† אין†דעם† הייליקן†יום המנוחה†—† אויב†אַפֿילו† זיי† זענען† † נישט† קיין† שומרי שבתÆ † להיפּוך¨ † אויב† עמעצער† † פּרוּווט†משפּיע† צו†זייַן† אויף†אַ† צווייטן† מיט†שרייַען† אויף†די† מחללי שבת¨ †דורך† סטראַ≠

פֿון מÆ אַלקין שען†און† צווינגען¨ †קאָנען† די†אַרומיקע† מענטשן† נישט†זען† קיין†קדושה† אין†אַזאַ† מיצווהÆ †אַדרבה ¨† ווי†עס† ווערט†דערקלערט† אין†חסידישע† ספֿרים¨ † קאָן† די† תּורה† גופֿא† פֿאַרוואַנדלט† ווערן¨ † דורך† אַזאַ† קרומער† אויפֿפֿירונג¨ † אין† אַ† מין† עבֿודה זרהÆ

ווי† מע† זעט† פֿונעם† דערמאָנטן† בייַשפּיל¨ † איז† ליבשאַפֿט† און† ברודערשאַפֿט† מסוגל† צו† אַנטפּלעקן† דאָס† פֿאַרבאָרגענע† ג טלעכע† ליכט¨ † וואָס† שטעקט† אין† די† מיצוותÆ † ממילא¨ † ווען† די† נשמות† פֿון† מענטשן† זענען† פֿול† מיט† שׂימחה¨ † ליכטיקייט† און† באַדייַטפֿולקייט¨ † ווערן† זייערע† גשמיותדיקע† מעשׂים† געבענטשט† אויף† אַזאַ† אופֿן¨ †וואָס† יעדער†קאָן† עס†בפֿירוש† זעןÆ

ווי† מי ר†האָבן† שוין† באַמערקט† אין† די† פֿריִערדיקע† † פּרשיות¨ † ווערט† אינעם† חומש† „דבֿרים !† כּסדר† באַהאַנדלט† די† טעמע† פֿונעם† ייִחוד†צווישן† דעם†מענטש† און†באַשעפֿער Ɔ משה† רבינו†האָט† פֿאַרשריבן† זייַנע† אייגענע† ווע†רטער† אינעם† דאָזיקן† טייל† פֿון† דער† תּורהª † זיי† זענען¨ † פֿו†נדעסטוועגן ¨† פֿאַררעכנט† געוואָרן† אין† פּונקט† אַזאַ† נבֿואה¨ † ווי† די† אַנדערע† חומש טיילן¨ † ווייַל† מש הס† נשמ ה† איז† געווען† אַזוי† ווי† אַ† שפּיגל¨ † דורך† וועלכן† עס†האָט† זיך† אַנטפּלעקט† דאָס† ג טלעכע†ליכט Ɔ דער†גאַנצער† חילוק†צווישן†„ זייַנע† † אייגענע! † ווערטער† און† דער† נבֿואה† איז† פֿאַר† אים†בטל† געוואָרןÆ

ס, איז† אָבער† נישט† ריכטיק† צו† טראַכטן¨ † אַז† דער† תּכלית† פֿון† עבֿודת השם† איז† צו† פֿאַר≠ לירן† די† פּערזענלעכקייט† פֿונעם† יחיד¨ † כּדי† צע≠ שווענקט†צו† ווערן†אין† ג טלעכקייטÆ †אַדרבה ¨† די† מענטשלעכע† עגאָיִסטישע† נאַטור† באַגרענעצט† די† נשמה† און† דערלאָזט† איר† נישט† צו† אַנטפּלעקן† † זיך† מיטן† גאַנצן† כּוחÆ † משה† רבינו† איז† געוואָרן† † דער† קאָלעקטיווער† גייַסט¨ † די† נשמה† פֿונעם† גאַנצן† כּלל ישׂראל¨ † דווקא† צוליב† זייַן† נבֿואהÆ † אין† פֿאַרגלייַך† מיט† אַ† שפּיגל¨ † וואָס† שלאָגט† אָפּ† די† זון שטראַלן† אויף† אַ† מעכאַנישן† † אופֿן¨ † איז† די† עבֿודה† פֿון† אַ† נבֿיא† אַ† לעבעדיקער† פּראָ≠ צעס¨ † דורך† וועלכן† זייַן† נשמה† דע†רגרייכט† איר† שלימות†און† גדולהÆ

די†הייַנטיקע† פּרשה†הייבט† זיך†אָן† מיט†דעם† אָנזאָג†אייַנצ† ושטעלן†דיינים† און†אויפֿזעער†„ בייַ† אַלע†אייַערע† טויערן! †—†„שופֿטים† ושוטרים†תּתּן† לך†בכל† שעריך † !Æ †די† שופֿטים†מוזן† מישפּטן†דאָס† פֿאָלק†יוש† רדיק¨ †און† די†שוטרים† מוזן†מאַכן† זיכער¨ † אַז†דער† פּסק†ווערט† אויסגעפֿירטÆ †ווייַטער† ווערן† אין† דער† הייַנטיקער† פּרשה† באַהאַנדלט† אַ† צאָל† מיצוות¨ †וועלכע† האָבן†צו† טאָן†מיטן† מישפּט†און† מאַכטÆ † צווישן† אַנדערע† ענינים¨ † זאָגט† אונדז† די† תּורה†אָן ¨† ווי†אַזוי† עס†מוז† זיך†פֿירן† אַ†ייִדישער† מלך¨ †און† ווי†אַזוי† מע†זאָל† זיך†פֿירן ¨† ווען†אַ† מלך† האַלט†אַ† מלחמהÆ

רבי†דוד שלמה† אייבעשיץ¨ †דער† מחבר†פֿו≠ נעם†קלאַסישן† חסידישן†ספֿר†„ ערבֿי†נחל !¨ †דער≠ קלערט†אויף† אַ†חידושדיקן† אופֿן†די† מעשׂה†מיטן† בייזן† מכשף† בלעם¨ † וועלכע ר†האָט† געוואָלט† † פֿאַרשעלטן† די† ייִדןÆ † לויט† „ערבֿי† נחל! ¨† האָט† בלעם† יאָ† באַוויזן† צו† זאָגן† איין† קללה וואָרט† —† „כּלם !† —† „צעשטער† זיי! Ɔ דער† באַשעפֿער† האָט†אָבער† איבערגעדרייט†די† אותיות†אין† זייַן† קללה¨ † און† עס†האָט† זיך† באַקומען† דאָס† וואָרט† „מלך !Æ † אין† די† שפּעטערדיקע† דורות¨ † ווען† די† ייִד ן†האָבן† געשאַפֿן† אַן† אייגענע† מאָנאַרכיע¨ † האָבן†די† מלכים†זיי† געבראַכט†אַ† סך†צרות† און† צום†סוף† האָבן†זיי† גורם†געווען† דאָס†גלות ¨† ווייַל† אינעם† עצם ענין† פֿון† מלוכה† שטעקט† בלעמס† באַהאַלטענע†קללה Æ

הרבֿ† שלמה† אַלקבץ¨ † דער† גרויסער† מקובל¨ † וועלכער† איז† באַקאַנט† ווי† דער† מחבר† פֿונעם† פּיוט† „לכה† דודי! ¨† דערקלערט† גאָר† אַן† אַנ≠ דער† פֿאַרבינדונג† צווישן† בלעם† און† די† ייִדישע† מלכיםÆ † על פּי חז7 ל¨ † האָט† רות המואבֿיה¨ † די† עלטערבאָבע† פֿון† דוד המלך¨ † אָפּגעשטאַמט† פֿון† בלעםÆ † אין† דער† געשיכטע† פֿון† בית דוד† זענען† † געווען† אַ† סך† פֿאַלן† פֿון† זיווגים† מיט† פֿאַרשיי≠ דענע† פֿעלקער¨ † וועלכע† קאָנען† אויסזען† פֿון† דרויסן† ווי† אויסטערלישע† און† סתּירותד†יקע Ɔ לויט† שלמה† אַלקבץ¨ † מוז† משיח† קומען† דווקא† פֿון†אַזאַ† משפּחה¨ †וועלכע† האָט†במשך† פֿון†דורות† אַרייַ†נגעבראַכט† אין† זיך† גייַסטיקע† כּוחות† פֿון† פֿאַרשיידענע† פֿעלקער¨ † ווייַל† אַ†„ריין ייִדישער !† משיח† וואָלט† נישט† געקאָנט† ראַטעווען† אַפֿ†ילו זייַן†פֿאָלק ª† דורך†דעם† אוניווערסאַלן†על עמענט† ¨ וואָס†שטעקט† אין†דוד המלכס† משפּחה ¨† איז†ער אָבער† מסוגל† צו† ברענגען† די† גאולה† פֿאַר† דער גאַנצער†וועלט Æ

אין†דער† הייַנטיקער†צייַט† זענען†בייַ† ייִדן נישטאָ† קיין† שופֿטים† און† שוטרים ¨ † וועלכע זאָלן† זיי† צווינגען† אָפּצוהיטן† דעם† פּסק הלכה Æ † קיין† צענטראַליזירטער† אָרגאַן ¨ † אַזוי ווי† דער† אַמאָליקער† סנהדרין ¨ † וואָס† וואָלט געפּסקנט† די† אַלגעמיינע† הלכה† פֿאַר† אַלעמען ¨ איז†הייַנט† אויך†נישטאָ ¨† שוין†אָפּגערעדט† פֿון מלכים Ɔ דער† לעצטער† ליובאַוויטשער† רבי ¨ מנחם מענדל† שניאורסאָן† —† וועלכע ר†האָט געווידמעט† אַ† סך† פֿון† זייַנע† שמועסן† דער טעמע† פֿון† משיח† און† גאולה† —†האָט† מסביר געווען¨ †אַז† אַזאַ†ד עצענטראַליזירטער††מצבֿ† איז אַ† ברכה† און† אַ† סימן† פֿון† דער† קומענדיקער גאולה צייַט¨ †ווען† יעדער†מענטש† וועט†אַליין ווייסן¨ † ווי† אַזוי† מע† דאַרף† זיך† אויפֿפֿירן ¨ † און וועט†זיך† נישט†נייטיקן† אין†קיין† צוואַנג Æ †לויט דעם† ליובאַוויטשער† רבין ¨ † זענען† די† מענטשן שוין† גרייט ¨ † אין† פּרינציפּ ¨ † צו† אָרגאַניזירן די† געזעלשאַפֿט† אויף† אַזאַ† אופֿן Æ † אינעם אינערלעכן† זין ¨ † הייסט† די† תּורה† יעדן† ייִד אויפֿצושטעלן† „שופֿטים† און† שוטרים ! † אין זייַן† נשמה†—† דהייַנו ¨ † צו† אַנטוויקלען† אין† זיך זעלבסט קאָנטראָל† און† די† פֿעיִקייט† זיך† גוט אויפֿצופֿירן†אין† אַ†געזעלשאַפֿט† ווי†אַ† פֿרייַער מענטשÆ

משיח† איז† נישט† אַ† קיניג† אינעם† בוכ≠ שטעב†לעכן† זין ¨† נאָר† אַ† סימן† פֿון† דער† גייַס≠ טיקער†דע רוועקונג††פֿונעם† מענטש Ɔ אין†יעדער מענטש†לעכער† באַוועגונג† טרעפֿן† זיך† מער פּראָמינענטע† פֿאָרשטייער ª† דאָס† מיינט† נישט אָבער¨ †אַז† זיי†מוזן† קיניגן†איבערן† עולם Ɔ משיח ווי† אַ† מענטש† איז† אַ† רעפּרעזענטאַנט† פֿו†נעם משיחישן† גייַסט ¨† וועלכער† וועט† זיך† אַנט≠ פּלעקן† אין† דער† גאָרער† וועלט Ɔ מע† קאָן† זאָגן ¨ אַז† בלעמס† דעסטרוק†טיוו† וואָרט†„כּלם !† וועט זיך† פֿאַרוואַנדלען† גופֿא† אין† אַ† ברכה ¨† ווען† די באַגייַסטערטע† מענטשהייט† † וועט† צעשטערן † דעם†אומיושר† פֿון†דער† איצטי†קער† וועלט†און וועט†אייַנשטעלן† אַ†מלכות† פֿון†יושר וצדק† אין זייערע†הערצער Æ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.