אַרגענטינע אינע+ ייִדיש פֿאָלקסליד

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

כ* בין גע רן קיין בינעסאייַרע און רום לע ק נטן, כּדי מייַן חתן דער שייגעץ ז ל קענען גיין אויף זייַנע הענט ברילי נטן.

( וןשמואל לעהמ נסז מלונג „די אונטערוועלטאון אירעלידער‟)

די† וואָך†הייבט† זיך† אָן† דער† ייִדישער† קול≠ טור פֿעסטיוואַל†„קלעזקאַנאַדע !† אין†די† לאָרענ≠ שאָנער† בערג† אויף† צפֿון† פֿון† מאָנטרעאָל¨ † און† איינע†פֿון† די†טעמעס† הייַנטיקס†יאָר† באַהאַנדלט† † „די† ייִדן† אין† לאַטיין אַמעריקע! Ɔ עס† וועלן† זיך† באַטייליקן† דער† לערער† און† לעקטאָר† ד7 ר† אַבֿרהם† ליכטענבוים¨ † די† מוזיקער† לערנער† און† מאָגילעווסקי¨ † און† די† זינגערין† יאַסינאַטª † אַלע† זענען† געסט† פֿון† אַרגענטינעÆ † אינעם† טעאַ≠ טער וואַרשטאַט† וועט† דזשעני† ראָמיין† פּרוּוון† אַרייַנפֿלעכטן† אין† אַ† טעאַטער ספּעקטאַקל† עט≠ לעכע† אויטאָביאָגראַפֿישע† קאַפּיטלעך† פֿון† דער† זינגערין† איזאַ† קרעמער¨ † וועלכע †האָט† פֿאַר≠ בראַכט† די† לעצטע† אַכצן† יאָר† פֿון† איר† לעבן† אין† אַרגענטינעÆ † ווען† זי†האָט† דאָרטן† געלעבט¨ † איז†דער† דיקטאַטאָר†כואַן† פּעראָן†איר† דע†רגאַנ≠ גען†די† יאָרן†צוליב† איר†און† דעם†מאַנס† לי†נקער† פּאָליטיקÆ

ווען† עס† גייט† די† רייד† וועגן† דער† ייִד†ישער† געשיכטע† † אין†אַרגענטינע ¨† קומט†קודם כּל† אויפֿן† זינען†די† אַזוי גערופֿענע†ווייַסע† שקלאַפֿערייַ † ¨† ווען† ייִדישע†פֿרויען ¨† אַנטלויפֿנדיק†פֿון† אָרעמקייט† † און† רדיפֿות†אין† מיזרח אייראָפּע†און† רוסלאַנד † ¨† זענען† † אָנגעקומען†אין† לאַנד†און† דאָרט†ג ענייט††ג עוואָרן†† צו† ווערן† פּראָסטיטוטקעסÆ † ©שאַנדה ייַזער†† זענען† † געווען† לעגאַל† ביזπ≥∂† ±® Ɔ אָנג†עפֿירט† מיט† דער† ווייַסער† שקלאַפֿערייַ† פֿון† ייִד†ישע† פֿרויען†האָבן† די†ייִדן† גופֿאÆ

אויף† די† גאַסן† פֿון† וואַרשע† און† לאָדזש† האָבן†די† פֿרויען†געזונגען† וועגן†דעם† טרויע≠ ריקן† קאַ†פּיטל† אין† אונדזער† געשיכטע Æ † דעם† נאָמען† פֿון† דער† אַרגענטינער† קרוינשטאָט† האָבן† זיי† אַרויסגערעדט† „באָנעס איירעס! ¨† „באָ† נעס איירע! † אָדער† „בינעס איירע! Æ † דער† פֿאָלקלאָ†ריסט† שמואל† לעה†מאַן† האָט† אַ† טייל† פֿון† די† לידער† פֿאַר†שריבן ¨ † ווי† דאָס† ווייַ†טער≠ דיקע†דיאַ† לאָג געזאַנג†צווישן† אַ†פֿרוי† און†איר† אַלפֿאָנס Æ „ ון מייַן מ מעליו ה סטו מיך רויסגענומען, דו ה סט מיר צוגעז גט ג לדענע ז כן, קיין ב נעס" אייַרע ה סטו מיר גע ירט, ר נק% ה ה סטו מיך געט ן מ כן.‟ „וו ס טויג" זשע מיר צו זייַן ב דייַן מ מעליו? און צו של ן אין די שמוציקע בעטן? גלייַכער צו זייַן אין ב נעס" א< רע און צו של ן אין די שיינע ק בינעטן.‟ אין† די† ווייַטערדיקע† סטראָפֿעס† פֿונעם† ליד† זאָגט†דער† מאַן†איר† צו†בריליאַנטן ¨† טשאָקאָלאַ≠ דעס† און† שיינע† אויערינגלעך ¨† אויב† זי† וועט† קומען†קיין† באָנעס איירע Æ

שמואל† לעהמאַן† איז† נישט† געווען† דער† איי†נציקער† צו† זאַמלען† די† לידער Ɔ זייַן† חבֿר† און† געלט שטיצער† פּינחס† גראַובאַרד†האָט† אין† דער†זאַמלונג†„ בייַ†אונדז† ייִדן !† ©π≤≥ ±® †געדרוקט† זייַן† זאַמלונג† „געזאַנגען† פֿון† תּ הום !¨ † וועלכע† נעמט†אַרייַן† לידער†פֿון† גנבֿים ¨† אַרעסטאַנטן†און† גאַסן פֿרויעןÆ † איין† ליד† איז† וועגן† דער† ווייַסער† † שקלאַפֿערייַ† אין† בראַזיל ¨† און† איינס† אין† אַר≠ גענטינעÆ די הייַנטיקע וווילע" יונגען, זיי ה בן רן קייסער נישט קיין מורא. זיי ה בן זיך נגענומען נייַע פּר עסיע צו ה נדלען מיט לעבעדיקער סחורה. אין דרויסן גיסט רעגן, די שטיינדלעך זענען נ ס. שטייט אויף גוטע שוועסטער, דו ביסט קיין ב נעס" איירעס רפּ סט. [לויט לעהמ נס ב מערקונג איז „ רפּ סט‟

טייַטש „ רקוי ט‟.] אין ב נעס איירעס, אין ב נעס איירעס, איז ן ענע וועלט. וועלכעס מיידל רט קיין ב נעס" איירעס, ברענגט זי פּ ר טויזנט רובל געלט.

די†פֿאָלקסלידער† וועגן†דער† ווייַסער†שקלאַ≠ פֿערייַ† ווערן† געזונגען† אין† דער† פֿאָרעם† פֿון† אַ באַלאַדע¨ † און† די† מעשׂיות ¨† וואָס† זיי† דערציילן ¨ זענען†גאַנץ† בילדעריש Ɔ ווי†עס† טרעפֿט†זיך† אין אַ†באַלאַדע ¨† קומט†פֿאָר† אַ†דיאַלאָג† אינעם†ליד Æ אין די שט ט, אין די שט ט ון רגענטינע, ד רט איז ד ך נישט קיין ג ט אויף דער

וועלט: מ’נעמט זעלכע שיינע מיידלעך, מ’ רקוי ט

נ ך רגענטינע, און מע נעמט ר זיי אין די מילי נען געלט. זוי ווי איך בין ון דער שיף ר פּגעג נגען, בייַ פּל ט [פּ רקן] בין איך געבליבן שטיין. אוי, איז צו מיר צוגעקומען צוויי שוו רצע

מענטשעלעך, איך קען ילו זייער לשון נישט רשטיין. „און אויב זוי און אויב זוי יעצט ר איך היים צוריק‟ גרוס, דושקעניו, ז לסטו פּגעבן בייַ מייַן

מ מעליו, ז אין רגענטינע בין איך שוין רקוי ט‟…

בייַ†די† זינגערס†פֿון† פֿריִערדיקע†דורות ¨† וואָלט מען†קיין† מאָל†נישט† געזונגען†אַזו† ינע†ל† ידער†פֿון דער†בינע Ɔ אָבער†הייַנט ¨† זוכט†אויס† אַ†נייַער† דור דווקא†אַזעלכע† לידער†פֿאָרצ† ושטעלן†און† דערבייַ געבן†די† פֿרויען†וואָס† האָבן†ג עליטן††פֿון† פֿרויען שקלאַפֿערייַ†אַ† געלעג†נהייט† אויסצודריקן†זייערע געפֿילן†מיט† זייער†אייגן† קולÆ

די אימיגר נטן קומען ן אינעם בוענ ס" אייַרעסער פּ רט, אינעם י ר 1890

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.