אַ אַרייַנפֿיר צו דער היסטאָרישער ”יונג ישׂראל“ גרופּירונג

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - פּעסיע פּאָרטנ ©ישׂראל ® ספּעציעל רן „ רווערטס“

נישטאָ†ק 5ן† מער†א 6טאָריזירטער† עדות†0 י†רבֿקה† באַסמאַן†צו† דערצ5 לן† די† געשיכטע† פֿון† יענע† יונגע† ליטע≠ ראַטן† און† דיכטער¨ † 0עלכע† האָבן† זיך† איבערגעגעבן† צו† שאַפֿן† ד0 קא† אין† ייִדיש† אין† דעם† אומטאָלעראַנטן† ישׂראל†פֿון† יענע†יאָרן Ɔ און†זי† זאָגט¨ †אַז† זי† 0עט† עס† טאָן†”מער† לעבעדיק† 0י† היסטאָרישÆ“† אַ לע†זייַנען† ז5 † גע0 ען† לעבנס געבליבענע†פֿונעם† חורבן¨ †אַלע† האָבן†געטראָגן† אין†ז 5ער† ביאָגראַפֿיע† דערשיטערנדיקע† איבערלעבונגען¨ † אַלע† האָב ן†ז 5† אָנגעה6 בן† צו† שאַפֿן† אין† ייִדיש† נאָך† פֿאַרן† חורבןÆ † גע0 ען† אַזעלכע¨ †0 עמען†ס‘ איז†נאָך† געלונגען† אַר6 סצולאָזן† אַ† בוך† אַפֿילו† פֿאַר† דער† קאַטאַסטראָפֿעÆ †

”די† גרופּירונג† ’יונג ישׂראל‘† האָט† געגרינדעט† און† געשטיצט† אַבֿרהם† סוצקע0 ער† אָנה5 ב† πμ∞± ער† יאָרן† און† איך† 0אָלט† ז5 † אָנגערופֿן† ’פֿרי≠ צייַטיק† גר6 גע 0אָרענע† קינדערÆ‘ †ז 5† פֿלעגן† דערצ5 לן† צ0 יש ן†זיך† א6 פֿ≠ טר5 סלענדיקע† שילדערונגען¨ † אָבער† צוזאַמען†מיט† דעם¨ †האָבן† ז5 †אָפּגעהיט† דעם† ניגון† פֿון† ייִדישן† † 0אָרט† און† געפֿינען† אין† זיך† דעם† כּוח† צו† שרייַבן† אין† ייִדיש† אַז6 † 0י† ז5 † האָבן† עס† געטאָן†פֿאַרן† חורבןÆ †און† דאָ†אין† לאַנד† פֿאָרזעצן†אַ† נייַעם†שעפֿערישן† קאַפּיטל¨ † אין† ייִדיש† —† אַ† פֿאַרבלוטיקטער¨ † אַ† 05 טיקלעכער¨ † אָבער† אַ† המשכדיקער† און† אַ† לעבעדיקערÆ † דאָ† אין† לאַנד¨ † צוזאַמען† מיט† ייִדיש שאַפֿערס¨ † 0על≠ כע†זייַנען† ש6 ן†גע 0ען† פֿון†פֿריִער ¨† און† האָבן† אַר6 סגע0 יזן† אינטערעס† און†

א6 ך† אַ† קולטור אַנשטאַלט¨ † אַ ז6 † 0י† יעדע† לעבעדיקע† באַשעפֿעניש† נ5 טיקט†זיך† אין †מזל Ɔ און†דער† ייִדישער† קולטור קרייַז† אונטער† דער† אָנפֿירונג† פֿון†סאָניאַ† ראָזענבערג¨ †0 אָס†האָט† זיך† אַנט0 יקלט† פֿריִער† אין† ל5 0יק ה 6ז† און†הייַנט† אין†בית† שלום עליכם¨ †איז† געב6 רן† גע0 אָרן† נישט† אַנדערש† 0י† אונטערן†סימן† פֿון†מזל Ɔ

ש0 ערע† אַרבעט¨ † איבערגעגעבנ≠ ק5 ט¨ † א6 סד6 ע ר†זייַנען† די† א6 סגע≠ שפּראָכענע†כאַראַקטער שטריכן† 0אָס† באַצ5 כענען† סאָניאַס† טעטיק5 ט† מיט† דעם†קולטור קרייַז† אונטער†איר† א6 פֿ≠ זיכטÆ †דער† לעצטער†צוזאַמענקום† פֿון† סע זאָן† —† ש6 ן† כּמעט† אַ† טראַדיציע† —† 0ערט† גע0 ידמעט† דעם† פֿאָרטראָג† פֿון†רבֿקה† באַסמאַן†בן ח 5ם ¨† דאָס†מאָל† 0עגן†” יונג ישׂראל“†—†די† לעגענדאַרע† גרופּע†פֿון† ייִדיש שאַפֿונג†אין† ישׂראל¨ † וווּ†רבֿקה† באַסמאַן†איז† גע0 ען†אַ† טייל† פֿון†איר Ɔ

רבֿקה†באַסמאַן ¨† 0אָס† טריפֿט†מיט† דיכטונג¨ † 0י† פֿון† אַן† א5 ביקן† ק0 אַל¨ † און† איז† אַז6 † בר5 טגיביק† מיט† איר† א5 גענער† פּאָעזיע¨ † גי ט†זיך† לייַכט† נישט†איבער ¨† 0ען† זי†דאַרף† דערצ5 לן† 0עגן† אירע†”יונג ישׂראל“ קאָלעגן† און† חבֿרים† און† איבע ר†ז 5ער† שאַפֿונגÆ † דער†יבער† זיצט† דער† עולם† אַז6 † גע≠ שפּאַנט†און† 0אַכזאַם† א6 סצוהערן†דעם† פֿאַרכאַפּנדיקן† רעפֿעראַט† אירן Ɔ ז5 † 05 סן† נישט† גענ6 ¨† אָבער† אינטויִטי0 † פֿילן† ז5 ¨† אַז† דאָ† הערן† ז5 † זיך† צו† צו† אַ†זעלטענעם† 0יד 6 אויפֿטריט† 0אָס† פֿאַר† דער† לעקטאָרין† איז† עס† אַז6 † א5 גן†און† נאָענט†במשך† יאָרן לאַנגÆ

רבֿקה† באַסמאַן† בן ח5 ם† ה5 בט† אָן†איר† פֿאָרטראָג†פֿאָרל 5ענענדיק† איר† ליד† ”יונג ישׂראל“† א6 ף† ייִדיש† און† נאָך† דעם† א6 ף† העברעיִש¨ † אין† איר† א5 גענער† † איבערזעצונג∫ עמפּאַטיע†צו† די†דאָזיקע† יונגע†מענטשן ª† באַזונדערס†דערמאָן† איך†דעם† דיכטער† יעקבֿ צבֿי†שאַרגעל Ɔ מיט†דעם† אַלץ†0 אָס† די†גרופּע† האָט†געפֿילט† אין†זיך ¨† האָבן† ז5 †פֿאַרמאָגט† אָט†יענע† באַזונדערק5 ט† און† טיפֿן† געפֿיל† א6 סצודריקן† ז5 ער† אָנגעהעריק5 ט† צו† דער† יונגער† מדינה¨ † 0אָס† האָט† ז5 † צוגעזאָגט† דאָס† לעבן¨ † 0ען† די† א6 סדרוקן† פֿון† דער† פֿאַרגאַנגענה5 ט†איז† נישט†גע 0ען† פֿאַר† ז5 † אַ† באַזונדערע† טעמע† אי ן†ז 5ער† שאַפֿונגª †און† איך†דערל 6ב† זיך†צו† זאָגן¨ † אַז† אַזעלכע† א6 סדרוקן† צו† באַשרייַבן† אַז6 † די† מדינה† געפֿינט† מען† נישט† אין† דער†העברעיִשער† ליטעראַטורÆ

”צו† דער† גרופּע† .יונג ישׂראל .† האָבן† געהערט† פֿון† סאַמע† אָנה5 ב† די† דיכטער† משה† יונגמאַן¨ † רבֿקה† באַס≠ מאַן¨ † אַבֿרהם† רינצלער¨ † רחל† פֿישמאַן¨ † הÆ †בנימין† און† משה† גוריª † און† די† פּראָזאַיִקער∫† † צבֿי† אייַזנמאַן¨ † אַבֿרהם† קאַ†רפּינאָ 0יטש ¨† יאָסל† בירשט5 ן† און† שלמה† 0אָרזאָגער Ɔ די† ערשטע† מיט≠ ט5 †לונג† מיטן† טיטל†’פֿון† דער† יונגער† ייִד†ישער† ליטעראַטור†אין† ישׂראל‘ ¨† איז† גע0 ען†אין†’ די†גאָלדענע† ק5 ט‘†נומ Σ†‘ איןπ챆 Ʊ† דער†נאָמען†’ יונג ישׂראל‘†איז† דע†רשינען† אין†נומ‘†≥† פֿון†’די† גאָלדענע† ק5 ט‘†אין πμ≤†Æ± †צ 05 †יאָר† שפּעטער†איז† דערשינען†ז 5ער† א5 גענע†פּובליקאַציע† מיטן† נאָמען† ’יונג ישׂראל Æ‘† בסך הכּל† זייַנען† פֿאַ†רעפֿנ טלעכט†† גע †0 אָרן† בל6 ז† דרייַ† בראָשורן† פֿון† דער† גרופּע∫† אין† πμ¥± ¨πμ∂† †±און πμΣ†Æ± †א 5ניקע† פֿון†אונדז† האָבן†פֿאָרגעזעצט† צו†שאַפֿן† אין†ייִדיש† א6 ך†אין† די†קיבוצים ¨† אין†אַ† דורכ6 סיק† העברעיִשער† סבֿיבֿהÆ † א6 סער† די† דרייַ† דערמאָנטע† בראָשור ן†זייַנען† א6 ך† דע†רשינען† זיבן†ביכער† פֿון†דער† גרופּע¨ † צ0 ישן†די† יאָרןπ쥆 †±און π∂∂†Æ± †מ‘ דאַרף† א6 ך† נעמען† אין† באַטראַכט¨ † אַז† די† דאָזיקע† גרופּירונג† איז† געקומען† ק5 ן† ישׂראל†אין† סאַמע†ה 6כפּונקט† פֿון†דער† מדינה אַנטשט5 ונגª † זי† איז† געב6 רן† גע †0 אָרן† ד0 קא† אין† דער† תּקופֿה† פֿון† דער† העברעיִשער† באַנייַונג¨ † 0ען† די† אַרומיקע†געזעלשאַפֿט† האָט†נישט† גע≠ האַט† ק5 ן† שום† אינטערעס† אין† דער† ייִדישער† קולטור† און† נישט† א5 ן† מאָל† האָט† זי† טאַקע† אַר6 סגע0 יזן¨ † צו† מאָל† אַגרעסי0 ¨† אַ† נעגאַטי0 ע† באַציִונג† צו† ייִדישÆ

”איך† געדענק¨ † אַז† נישט† א5 ן† מאָל† האָבן† מיר† סוצקעווערן† געפֿרעגט∫† 0י† אַז6 †קעמפֿט† מען†קעגן† דער†א 5נזאַמק 5ט† 0ען† ייִדיש†0 ערט†פֿאַרש 0יגן† אין†דער† העברעיִשער† סבֿיבֿהø † און† ער† פֿלעגט† אונדז† ענטפֿערן∫† ’דורך† שעפֿערישער† 0ער טפֿולער†† פֿאָרזעצונג† אין† ייִדיש† ווי† אַ† בריק† צו† דער† ייִדישער† קולטור† אין† אַלגעמ5 ן¨ †און† ווי†אַ† 0עזנטלעכער† קאַמף† אין† דער† נייַער† ישׂראלדיקער† 0ירק≠ לעכק5 ט¨ †0 אָס†געהערט† א6 ך†אונדז Æ‘††

”צ 0ישן† די† אָנגעהעריקע† צו† דער† גרופּע† זייַנען† גע0 ען† אַ זעלכע† 0אָס† זייַנען† געקומען† דורך† פּליטים אייַנ≠ זאַמלונגען¨ †די פּי לאַגערן† 0אָס† מ‘האָט† א6 פֿגעשטעלט† נאָכן† חורבן¨ † אין† מינכן¨ † אין† איטאַליעª † א5 ניקע† האָבן† זיך†באַזעצט† אין†קיבוצים ¨† די†אַ† נדערע† האָבן†געפֿונען† ז5 ער†אָרט† אין†שטעט ¨† באַזונדערס†אין† תּל אָבֿיבֿ†און† חיפֿהÆ

”דערצ 5לן† 0עגן† ’יונג ישׂראל‘† אָן† סוצקע0 ערן† איז† אוממעגלעך“¨† זעצט† פֿאָר† רבֿקה† באַסמאַן¨ † ”ער† איז† גע0 ען† דער† גרינדער¨ † דער† אָנפֿירערª † סוצקע0 ער† אי ז† געקומען† אין† לאַנד† אפֿשר† צ0 5† יאָר† א5 דער† מיר† אַלע† זייַנען† אָנגעקומען† און† געקומען† איז† ער† מיט† אַ† מערק0 ערדיקער† ביאָ≠ גראַפֿיע † ª† ער† האָט† געהאַט† אַ† טר6 ם∫† צונ6 פֿזאַמלען† אין† לאַנד† אַ† גרופּע† יונגע† שרייַבער¨ † 0אָ ס†זאָלן† שאַפֿן† אין†ישׂראל† א6 ף†ייִדיש Ɔ דער†מענטש† 0אָס† האָט†איבערגעלעבט† אַל5 ן†דעם† גיהנום† און† דאָס† א6 סגעדריקט† דורך† אַן† אומגעה6 ער דיכטערישן† כּוח¨ † האָט†א 6ך† געבראַכט†צום† א6 פֿקום†די† א6 סנעמעלכע† צייַטשריפֿט† .די† גאָל≠ דענע†ק 5ט .¨ †איז† גע0 ען†איר† רעדאָקטאָר¨ † האָט†א 6ך† אייַנגעלאַדן†די† יונגע†שרייַ≠ בער† און† פּאָעטן† מיטצואַרבעטן† מיט† דער†צייַטשריפֿט Ɔ 0י† אַ†באַשטעטיקונג† פֿון†מייַנע† 0ערטער “¨ †זעצט† פֿאָר†רבֿקה† באַסמאַן¨ † ”0 על† איך† קורץ† ציטירן† סוצקע † 0ערס† 0ערטער† ”שהח 5נו“און†אַז 6† פֿאַרענדיקט†ער† דאָס†דאָזיקע 0וּנדערלעכע† ליד∫

”די† גרופּירונג† ’יונג ישׂראל‘† איז געגרינדעט†גע 0אָרן† איןπ챆 †±און† איז גע0 ען† טעטיק† ביז† π∂∞Ʊ † אין† 0אָס איז†באַשטאַנען† די†באַזונדערק 5ט† פֿון ’יונג ישׂראל ø†‘ ס‘האָבן† דאָך† געהאַט עקזיסטירט† מיט† יאָרן† צוריק† דאָ† אין לאַנד† 0י† א6 ך† אין† אַנדערע† ערטער¨ נישט†0 5ניק† גרופּירונגען†0 אָס†האָבן געשאַפֿן† אין† ייִדישø † גע0 ען† איז† עס אָבער† אַבסאָלוט† אין† אַנדערע† צייַטן און† אין† אַן† אַנדער† 0עלט ¨† און† א6 ך דער† ייִדיש† איז† נישט† גע0 ען† דער זעלבער† פֿאַרן† חורבן† און† נאָך† איםª די†עקזיסטענץ† פֿון†ייִדיש† איז†גע 0ען אַנדערש† און† א6 ך† די† 0ירקלעכק 5ט איז†גע 0ען† אַן†אַנדערע Æ’† יונג ישׂראל‘ איז† גע0 ען† דער† היסטאָרישער† עדות פֿון† צ0 5† אַזעלכע† קעגנזייַטיקע† פּאַ≠ סירונגען∫† דער† חורבן† און† די† אַנט≠ שט5 ונג† פֿון† דער† מדינהÆ † גע0 ען זענען† אַזעלכע¨ † וואָס† האָבן† זיך† גע≠ ראַטע0 עט† פֿיזיש¨ † אָבער† נישט† גייַס≠ טיקª † און† א6 ך† 0ער† ס‘איז† ממשיך גע0 ען† פֿאַר0 וּנדיקט¨ † אָבער† מיט אַ† האָפֿענונג† און† באַשלוס† צו† לעבן 0ייַטער Ɔ די† גרופּירונג† ’יונג ישׂראל‘ האָט†דער 0עקט† גר6 ס†אינטערעס† אין דער† ייִדישער† 0עלט Ɔ די† העברעיִשע פּרעסע† אין† ישׂראל¨ † א6 סער† א5 ניקע זייַטיקע† פּובליקאַציעס¨ † האָט† גע≠ ש0 יגןÆ † ס‘איז† אַ† ספֿק¨ † א6 ב† ערגעץ 0וּ† האָט† עקזיסטירט† אַזאַ† מוסטער פֿון†פֿרייַנדשאַפֿט† 0י† ס‘איז† גע0 ען†די חבֿרשאַפֿט† צ0 ישן† די† אָנגעהעריקע צו†דער† גרופּע†’יונג ישׂראל ‘¨ †0 אָס†אין קעג†נזאַץ† צו† דעם† 0ערטל∫† ’קינאת סופֿרים†תּרבה† חכמה‘ ¨† איז†דאָס† גע0 ען אַן† אינטעליגענטע¨ † שעפֿערישע† און חבֿרישע† גרופּע† און† כ‘קען† זאָגן∫† א6 ¨ די†היסטאָריע°† יעדער†א 5נער† פֿון†דער גרופּע† אי ז† 0ערט† אַ† סך† ביכער°† און איך† האָף† אַז† פֿיל† פֿאָרשערס† 0עלן זיך† דערנענטערן† צו† ’יונג ישׂראל‘ און†0 עלן†געפֿינען† אין†ז 5ער† שאַפֿונג א6 ך† תּשובֿות† צו† די† פֿראַגעס† 0אָס זייַנען†נאָך† פֿאַ†רבליבן† אָן†אַן† ענטפֿערÆ“

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.