סאָ עטישע ייִדישע ליטעראַטור הייַנט או מאָרג

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - מיכאל קרוטיקאָ ©ע אַרבאָר¨ מישיגע ® ספּעציעל רן „ רווערטס“

Repression: to Revolution From 1952.1917— Writing Yiddish Soviet Sherman. Joseph by Edited 2012. Leaves, Five Nottingham:

עד היום† שטעלט† די† סאָ עטישע† ייִדישע† ליטעראַטור†אַ† האַרבע†פֿאָרשערישע† פּראָבלעםÆ † מען† סט† פּשוט† ניט† י† אַז † א סצוטייַטשן† דעם† דאָזיקן† פֿענאָמעןÆ † אין† סאָ עטן פֿאַרבאַנד† זייַנען† גע ען† טעטיק† הונדערטער† ייִדישע† שרייַבער † ¨† דיכטער¨ † קריטיקער¨ † זשורנאַליסטן¨ † דראַמאַטורגן † ¨† פּאָליטישע† פּראָפּאַגאַנדיסטןÆ † עס† זייַנען† אַר סגעגאַנגען† הונדערטער† ביכער† און† צענדליקער† צייַטשריפֿטן¨ † און† אַלע† אין† א נעם† בילדן† ז † אַ† ריזיקן† קאָרפּוס† פֿון† פֿאַרשידענע† טעקסטןÆ †

דער† קינסטלערישער† ני אָ† פֿונעם† דאָזיקן† קאָרפּוס† איז† פֿאַרש דנמיניק¨ † אָבער† בלי ספֿק† קאָן†מען† דערפֿון†א סקלייַבן† צענדליקער† ערק† פֿון† אַ† ה כער† ק אַליטעטÆ † אַ† סך† אַ† גרעסערע† צאָל† סאָ עטישע† ערק† זייַנען† אינטערעסאַנט† פֿונעם†קולטורעל– היסטאָרישן†שטאַנדפּונקט Æ

אָבער†די† דאָזיקע†קולטור† איז†גע ען† שטאַרק† אַנגאַזשירט† מיט† דער† קאָמוניסטישער† אידעאָ≠ לאָגיעÆ † פֿאַר† א ניקע† מערבֿדיקע† קריטיקער† מאַכט† דאָס† דעם† גאַנצן† פּראָדוקט† טריף פּסולÆ † אַנדערע† פּרוּ ן† דערין† אָפּזוכן† קערנדלעך† פֿון† עכטער†ייִדישק ט ª† אפֿשר†א ך† עלעמענטן†פֿון† ידערשטאַנד† קעגן† דער† סאָ עטישער† מאַכט¨ † אָדער† שפּורן† פֿון† ביטערק ט† און† אַנט שונג† אין† דעם† סאָ עטישן† נוסח† פֿון† סאָציאַליזםÆ † אָבער†אַז † צי†אַז ¨ †האַלט† מען¨ †אַז† די†באַגריפֿן† „ייִדיש“† און†„סאָ עטיש“† פּאָרן†זיך† ניט†א נער† מיטן†אַנדערן Æ

הייַנט† איז† די† גאַנצע† ייִדישע† ליטעראַטור† אַ† מין† אייַזבאַרג† מיט† אַ† קל נעם† שפּיצל¨ † אָס† שטעקט† אַר ס† פֿון† די† טיפֿע† אַסערן† פֿון† פֿאַרגעסונגÆ † פֿון† צייַט† צו† צייַט† ציט† מען† אַר ס† פֿון† די† דאָזיקע† טיפֿענישן† אַ† הייַפֿעלע† פּערל¨ † אָס† מען† שטעלט† אַרייַן† אין† אַ† רעמל† פֿון† ליטעראַרישער† אַנטאָלאָגיעÆ † עד היום† איז† די† סאָ עטישע† ליטעראַטור† זוכה† גע ען† צ † אַזע†לכע† זאַמלונגען∫†„אַ† שפּיגל† א ף† אַ† שט ן“† א ף†ייִדיש† און†„אַשן† א ס†אַ† האָפֿענונג“†א ף† ענגלישÆ † י†עס† זאָגן†די† טיטלען†פֿון† ב דע†בי≠ כער¨ †איז† ז ער†ה פּט טעמע† די†ירידה† און†דער† אומקום† † פֿון†דער† סאָ עטיש ייִדישער†קולטור Æ

די† דריטע† אַנטאָלאָגיע¨ † „פֿון† רע אָליציע† צו† רדיפֿות“¨† אָס† דעקט† די† תּקופֿה† פֿון† Σπ± †± ביז† πμ≤± † ©ריכטיקער† אָלט† גע ען† צו† זאָגן† ביז† Ππ¥ ±® † איז† ממשיך† די† דאָזיקע† טראַדיציעÆ † זי† איז† א ך† ענלעך† צו† די† ערשטע† צ † אָס† שייַך† דעם† א סקלייַב† פֿון† די† מחבריםÆ † עס† איז† מערק ערדיק¨ †אַז† די†גאַנצע† סאָ עטיש ייִדישע† ליטעראַטור† ערט† תּמיד† פֿאָרגעשטעלט† מיט† דער†רשימה† פֿון†„קאַנאָנישע“† נעמען∫†דוד† בער≠ געלסאָן¨ †דער† נסתּר¨ †משה† קולבאַק¨ †ל ב† ק יט≠ קאָ¨ †דוד† האָפֿשט ן¨ †פּרץ† מאַרקיש¨ †איציק† פֿעפֿער¨ † איזי†כאַריק ¨† שמואל†האַלקין ¨† זעליק†אַקסעלראָד ¨† איציק†קיפּניס Ɔ

אַ דאי† זייַנען† אָט† די† אַלע† מענער† גע ען† גוטע† שרייַבערÆ † אָבער† ז ער† טראַגישער† גורל† שפּילט† א ך† אַ† יכטיקע† ראָלע† אינעם† שאַפֿן† פֿונעם† סאָ עטישן† ייִדישן† קאַנאָןÆ † פֿון† דער† גאַנצער† רשימה† זייַנען† קיפּניס† און† האַלקין† גע ען†די† א נציקע¨ † אָס†האָבן† איבערגעלעבט† תּפֿיסה†און† לאַגערן†און† זייַנען†געשטאָרבן† אינעם† א גענעם† בעטÆ † עס† באַקומט† זיך¨ † אַז† דורך† די† סטאַליניסטישע†רדיפֿות† האָבן†זיי† אַז † י†„מכפּר† גע ען“†דעם†„ הטא“†פֿון† ז ער†סאָ עטישק ט Æ

אין†דעם† זין†איז† די†נייַע† אַנטאָלאָגיע† ניקער† גראָדליניק† י† די† פֿריִערדיקעÆ † יוסף† שערמאַן¨ † ע/ ה¨ †דערקלערט† אין†זייַן† זאַכלעכן†אַרייַנפֿיר† די† זיגזאַגישע†ליניע† פֿון†דער† סאָ עטישער†פּאָליטיק† לגבי†ייִדן† און†דער† ייִדישער†קולטור ¨† אָס† האָט¨ † סוף כּל סוף¨ † דערפֿירט† צו† דעם† אַרעסט† און† הינריכטונג†פֿון† אירע†בעסטע† שאַפֿערÆ †

דער† דאָזיקער† קאָנטעקסט† דערמעגלעכט† בעסער† † צו† פֿאַרשט ן† דעם† צ ישנשפּיל† פֿון† ייִדישק ט†און† סאָ עטישק ט†אין† די†פּראָזאַיִשע† און† די כטערישע† ערק† אין† דער† אַנטאָלאָגיעÆ † ז † באַהאַנדלען† די† אָקטאָבער רע אָלוציע† און† דעם† בירגער קריג¨ † די† סאָ עטיזאַציע† פֿונעם† ייִדישן† לעבן† אין† דיπ≤∞† ±ער† אוןπ≥∞† ±ער† יאָרן¨ † די†צ טע† עלט מלחמה†און† דעם†חורבן ¨† און† די†קורצע† צייַט†דערנאָך Ɔ

די† אַנטאָלאָגיע† נעמט† אַרייַן† אַזעלכע† מייַס≠ טער ערק† י† „חבֿרים† קוסטאַרן“† פֿון† פּרץ† מאַרקיש¨ „†הערשל† טאָקער“† און†„דער† סקולפּ≠ טאָר“† פֿון† דוד† בערגעלסאָן¨ „†דער† ז דע† מיטן† א ניקל“† פֿון† דער† נסתּר¨ † לידער† פֿון† ק יטקאָ¨ † מאַרקיש¨ † האָפֿשט ן† או ן†כאַריק Ɔ עס† קומט† אַ† האַרציקער† ייִשר כּוח† דעם† קל נעם† פֿאַרלאַג† „פֿינעף† בלעטער“†פֿון† נאָטינגעם¨ †ענגלאַנד ¨† פֿאַר אַר סלאָזן† דאָס† דאָזיקע† יכטיקע† בוך¨ † אָס אַנטפּלעקט† דעם† ענגלישן† ל ענער† נייַע† זייַטן פֿון†דער† סאָ עטישער†ייִדישער† ליטעראַטורÆ

אָבער† די† דאָזיקע† פּובליקאַציע† מאַכט נאָך† בולטער† דעם† נעבעכדיקן† אָרט¨ † אָס† די איבע†רזעצונגען† פֿון† ייִדיש† פֿאַרנעמען† אין† דער ענגלישער† ליטעראַטור† הייַנט צו טאָגÆ † בעת א ף† אַנדערע† שפּראַ כן† —† רוסיש¨ † פּ ליש¨ דייַטשיש¨ † פֿראַנצ זיש† —† ג ען† אַר ס† נייַע איבע†רזעצונגען ¨† אָס† באַקענען† דעם† ל ענער מיט† נייַע† נעמען† פֿון† ייִדישע† שרייַבער¨ † האָבן די†גר סע† ענגלישע†און† אַמעריקאַנער†פֿאַרלאַגן אַ† קנאַפּן† אינטערעס† אין† פֿאַרבר טערן† ז ער ייִדישן†רעפּערטואַר Ɔ

דאָס†אָפֿיציעלע†„ פּנים“†פֿון† ייִדישער†ליטע≠ ראַטור† א ף† ענגליש† איז† ש ן† לאַנג† גע אָרן באַשע יס†מיט† זייַנע†„עקזאָטישע“† ערק Ɔ אַלץ¨ אָס† פּאַסט† ניט† אַרייַן† צו† דעם† דאָזיקן† סטע≠ רעאָטיפּ † ¨† ערט† פּשוט† ניט† באַמערקט† דורך דעם† ליטעראַרישן† ה פּטשטראָםÆ † די† ייִד†ישע ליטעראַטור† איז† גע אָרן† אַ† מין† „האָבי“† פֿאַר ענטוזיאַסטן† א ף† די† ראַנדן† פֿון† דער† ה פּט≠ שטראָמיקער† † פֿאַרלעגערישער† קולטורÆ † אָבער י† מען† סט† גאַנץ† גוט† פֿון† קולטור געשיכ≠ † טע¨ † ערט† דער† ח פּטשטראָם† פֿריִער† אָדער שפּעטער† פֿאַרנומען† דורך† די† מאַרגינאַלןÆ † מען קאָן† נאָר† האָפֿן¨ † אַז† דאָס† עט† אַ† מאָל† געשען א ך†מיט† ייִדישÆ

דערצו† דאַרף† מען† צוגעבן† נאָך† א ן וּנטש Ɔ ען† מען†גר ט† צו†נייַע† זאַמלונגען†פֿון סאָ עטישער†ייִדישער† ליטעראַטור¨ †איז† עס†כּדאַי צו† פֿאַרבר טערן† דעם† קרייַז† מחברים¨ † סייַ† אין פּראָזע†און† סייַ†אין† פּאָעזיעÆ †די† ערק† פֿון†יחיאל שרייַבמאַן¨ † יעקבֿ† שטערנבערג¨ † יוסף† ראַבין¨ עלי† שעכטמאַן¨ † שיקע† דריז¨ † שמואל† גאָרדאָן¨ אלכּסנדר†ליזען† און†אַנדערע† סאָ עטישע†ייִדישע ליטעראַטן†פֿאַרדינען† צו† ערן†איבערגעל ענט פֿון† דאָס† נייַ† און† איבערגעזעצט† א ף† אַנדערע שפּראַכןÆ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.