תּשובֿות אָן שאלות

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - פֿון מיכאל פֿעלזענבאַום ©ישׂראל ®

א# , גע" לד, דו, בעס ר ביע… „א #, די עלדער ון בעס ר ביע, ל נד ון "ייַן און ל נד ון טר# ער, ז איך דערמ ן זיך אין דייַנע ט לן, איז נ ר איך "* ן און איך ב ד# ער.“

איציקמ נגער, „ד ס ליד וןבעס ר ביע‟

צי†איז† דאָ†א ף† דער† עלט†נאָך† אַזאַ†רייַך† אָרעם† לאַנד† י† בעסאַראַביעø † און† בכלל¨ † ער† אַחוץ† די† בעסאַראַבער† ייִדן† רופֿט† דאָס† לאַנד† מיט†זייַן† אמתן†נאָמען†—†„ בעסאַראַביע“†און† ניט† „רעפּובליקאַ† מאָלדאָ אַ“¨† אָדער†„מאָלדאַ יע ø“† און† י† נאָך¨ † אַחוץ† ארץ ישׂראל† קענט† איר† געפֿינען†„בית יהודי† בעסאַראַביע“¨† דאָס†„ה ז† פֿון†בעסאַראַבער† ייִדן7 ø†

אָס† קען† מען† זאָגןø † בעסאַראַביע† האָט† אַ†„ייִדיש† מזלÆ“† די† הערשער† אירע† פֿלעגן† זיך† בייַטן† י† די† צייַטן† פֿון† יאָר¨ † †— טערקן¨ † רוסן¨ † ר†ומ ענער†ÆÆÆ † אָבער¨ † ד קא† די† עטנישע† און† שפּראַ†כל עכע†† פֿילפֿאַרביקע† אַרומיקע† סבֿיבֿה† האָט† צ†וגעגעבן† דעם† בעסאַראַבער† ייִדנטום† אַ† באַזו† † נדערע† † באַזונדערק ט¨ † י† א ך† א סגע≠ פֿורעמט† אַ† פּער כטיקן¨ † א סערגע נ† טלעך† זאַפֿטיקן† † דיאַלעקט¨ †א ף† עלכן† מען†האָט† גע≠ רעדט†א ף† אַ†ריזיקער† טעריטאַריע†פֿון† אַקער≠ מאַן† ביז†כאָטין Ɔ ס5 איז† דאָך† נישט† ק ן† חידוש¨ † ען† מע† לעבט† צ ישן† רומענער † ¨† כאָכאָלן¨ † קאַ≠ צאַפּן¨ † פּאָליאַקן¨ † ליפּאָ אַנער¨ † דייַטשן¨ † גאַגאַוזן † ¨† רוסן¨ † בולגאַרן† און† ציגייַנער † Ɔ אַ† סך† ציגייַנער† † און† ק ן† א ן† און† א נצ†יקע† חסידישע† קהילהÆ † וּ† נאָך¨ † חוץ† בעסאַראַביע † ¨† רוען† א פֿן† ה †ליקן† אָרט¨ † בש כנות¨ † א נער† לעבן† צ טן ¨† †— דע≠ רע†דזשי ¨† אַבראַמאָ † יטש¨ † בערעסטעטשקאָ¨ † האַ≠ נאָ † ער¨ † קאָלפּאַ†קטשי ¨† באַרדיטשע ער¨ † אַר≠ זאַר¨ † סאַראַדזשאַ¨ † מאָשקאַוצאַן† און† פּערלאָ Ɔ אַלע†—†כּשרע† ייִדןÆ † וּ†נאָך ¨† אַחוץ†בעסאַר אַביע†¨ † קאַרטאָפֿליעס†האַלט† מען†אין† אַ†„באַשקע 7¨ †די† קי† גיט†מען† קייַען†„טשעקלעזש 7¨ †די† הייַזער†ל גט† מען† פֿון†„לאָמפּאַטשן 7¨ † און† צום† סוף† פּרשה†—† ל פֿט† מען† צום† „טריין 7ÆÆø † און† וּ† נאָך† האָט† מען†זיך† געחכמהט†א ף† אַזאַ†ש נעם† לינ†ג יס≠ טישן†אופֿן∫†

„העי ¨† העי¨ † אידי† נאַ† מענע ¨† נאַ† מענע† יע† ראַבאָטאַ¨ †שפּיץ† ב דעם†יע† לאָך ¨† טרעבאַ†שמיר≠ גיטיÆ“

„פּאַני† מיראָ ¨ †די† מאַנסע†פֿון† דערפֿון†איז† אַז ¨†—† יאַ†מאַיו† שכן¨ †דער† שכן†מאַיע† קאָזע¨ †די† קאָזע†ליזע† אַף†מייַן† דאַך¨ †יאַ† יעמו†קאַזשו ¨† טאַק† ער†יעשטשע† לאַךÆ“

אַז† איר† קוקט† אַרייַן† אין† די† ייִדישע† ענ≠ ציקלאָפּעדיעס¨ † זעט† איר¨ † אַז† פֿאַר† דער† מלחמה† זענען† † ס5 רובֿ† בעסאַראַבער† ייִדן† גע ען† באַ≠ שע†פֿטיקט† אין† לאַנד ירטשאַפֿט† און† בעל מלאָ≠ כישע† אַרטעלןÆ † מער† י† אין† בעסאַראַביע† די† צאָל† ייִדישע† פּ ערים† איז† גע ען† נאָר† אין† פּאַלעסטינעÆ † ק ן† גר סע† פֿאַרלאַגן† אָדער† דרו≠ קערייַען† אין† בעסאַראַביע† זענען† נישט† גע † עןÆ † און† ער† האָט† געדאַרפֿט† ז † האָבן¨ † ען† אין† אַ† קאַצנשפּרונג מהלך† האָט† איר† געהאַט† אָדעס¨ † יאַס¨ † טשערנאָ יץ† און† אַפֿילו† בוקאַרעשט† † און† לעמבעריקÆ † און† ס5 איז† נישט† ק ן† חידוש¨ † אַז† דער†„ליפּקאָנער† ליטעראַרישער†אָלימפּ“†—† אלי≠ עזר†שט נבאַרג ¨† יעקבֿ†שטערנבערג ¨† משה†אַלט≠ מאַן¨ †מיכאל† קאַופֿמאַן†—†האָט† זיך†שטילע† רה ט† איבערגעקליבן† ק ן† טשערנאָ יץ¨ † בוקאַרעשט† † און†יאַס Ɔ

אַזאַ† קולטורעלן† און† נאַציאָנאַלן† א פֿבלי¨ † י† בעסאַראַבער† ייִדנטום¨ † האָט† נישט† געקענט† † און†נישט† איבערגעלעבט†ק ן† א ן†א ר אָפּעיִש†† לאַנד¨ †—† יעדעס† שטעטל† האָט† געהאַט† אַ† צענד≠ ליק†קולטור קרייַזן ¨† אַמאַטאָרישע†טעאַטערס† און† אַר סגעגעבן†מינימום† צ † ייִדישע†צ ייַטו††נגען Ɔ

ניט† סתּם† דערצ ל† איך† עס† אייַך¨ † נאָר† מיט† אַ† כּ נה Ɔ אין† די† מיט πΠ∞†± יאָרן† האָב† איך† געזוכט† מאַטעריאַלן† פֿאַר† מייַן† בעלצער† ייִדי≠ שער† טעאַטער † סטודיע† „מנורה “¨ † און† ס5 האָט† זיך† אַר סגע יזן¨ † אַז† מע† דאַרף† ניט† זו כן¨ † די† אוצ†רות† ליגן†פֿאַר† די†א גן ¨† דערצו†נאָך† בשפֿעÆ † מיך† האָבן† אינטערעסירט† ניט† נאָר† א נצ†לנע† לי†דער ¨† נאָר† מער† פֿון† אַלץ† אַ† גאַנצער† רע≠ פּע†רטואַר ¨† פּראָ†גראַם† פֿון† דעם† אָדער† אַנדערן† אי†נפֿאָ† רמאַטאָרÆ † די† ערשטע† און† יכטיקסטע† איז† גע † ען† מייַנע† אַ† ייַטע† קרובֿהטע¨ † היל†דע† בוק†שט ן ¨† אַ† ליכטיקן† גן עדן† זאָל† זי† האָבןÆ † אַ† געב רע†נע† אין† בעסאַראַבער †כאָטין ¨† האָט† זי† שטודירט† מעדי† † צין† אין† בוקאַרעשט¨ † און¨ † אַז† ק נער† זאָל† ניט† יסן ¨† בסתר† געזונגען† אין† אַ† ייִדישן† רעסטאָ†ראַן ¨† כּדי† צו† האָבן† אַ† פּאָר† פּרוטות†אין† קעשענע † Ɔ

בעת† דער† מלחמה† האָט† הילדע† געדינט† אין† דער† ר טער† אַרמ ¨† אַה ם† געקומען† מיט† אַ† פֿריש† געבאַקענעם† מאַן† און† אַ† טשעמ†אָדאַן† מעדאַלן † Ɔ ק ן† ז כר† פֿון† איר† משפּחה† האָט† זי† אין†כאָטין† נישט† געפֿונעןÆ † און† דאַן¨ † האָט† דאָס† יונגע†פּאָרפֿאָלק† זיך†באַזעצט† אין†דעם† אַמאָליקן שטעטל† מאַרקולעשט ¨† און† מיט† יאָרן† שפּעטער † איבערגעפֿאָרן† ק ן† בעלץ Ɔ פֿון† איר† האָב† איך איבערגענומען† און† פֿאַ†רשריבן† אַ† פּאָר† צענד≠ ליק† לידער ¨† עלכע† זי† האָט† מיטגעבראַכט† פֿון כאָטין† † ק ן† בוקאַרעשט † ¨† און† ז † געזו†נגען† א ף דער† בינע† אין† די† יאָרן π†π≤ π≥¥—±Æ± † צ ישן† ז —† אַ† זעלטענער† אַריאַנט† † פֿון† „מייַן† שטעטע≠ † לע†בעלץ Æ“† אי†נטערעסאַנט† איז ¨† אַז†דער† אָ†נה ב פֿונעם† ליד ¨† ל ט† דער† מאָדע† פֿון† די † π≥∞± ער יאָרן¨ †איז† גענומען† † פֿון†אַן† אַנדער†ליד Ɔ

©אינעם† ליד† ערט† אָפּגעהיט†די† א סשפּראַך † פֿון†דער† א ספֿירערין ¨† הילדע†בוקשט ן Æ®

„מייַן שטעטעלע בעלץ“, 1930ער י רן

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.