נאַנאָטעכנאָלאָגיעס או דער אָנקו פֿו „קיבאָרג

Forward (Yiddish Edition) - - אין דער וועלט ון ייִדיש -

די† אַנטוויקלונג† פֿון† נאַנאָטעכנאָל†אָגיעס† איז† איינער† פֿון† די† וויכטיקסטע† פּראָצעסן† † אין† דער† הייַנטיקער† וויסנשאַפֿטÆ † דער† פֿאָר†יקער† יאָרהונדערט† איז† געווען† אַ† תּקופֿה† פֿון† פֿונ≠ דאַמע† † נטאַלע† וויסנשאַפֿטלעכע† אַנטדעקונגען¨ † אַזע†לכע† ווי† קוואַנט פֿיזיק† און† די† רעלאַטיווי≠ טעט טעאָריע † Ɔ דער† הייַנטיקער† יאָרהונדערט† הייבט† זיך† אָן† ווי† אַ† תּקופֿה† פֿון† אַלץ† קלענערע† עלע†קטר אָנ††ישע† מכשירים†און† מאַטעריאַלןÆ

הגם† די† ערשטע† קאָמפּיוטערס† זענען† גע≠ שאַפֿן†געוואָרן† נאָך†אין† דיπ¥∞† ±ער† יאָרן¨ †און† אַ† סך† קאָמפּיוטער טעכנאָלאָגיעס† האָבן† זיך† נישט† פּרינציפּיעל† געביטן† במשך† פֿון† די† לעצטעμ∞† יאָר¨ † ווערן† די† הייַנטיקע† קאָמפּיוטערס† אַלץ† קלענער † Ɔ אַ† געוויינטלעכער† צעל טעלעפֿאָן† איז† אַ† סך† מעכטיקער† און† גיכער¨ † ווי† די† אַמ†אָליקע† ריזיקע† רעכן מאַשינען¨ † וואָס† זענען† אויסגע≠ † נוצט† געוואָרן¨ † למשל¨ † כּדי† אָפּצושיקן† די† ער≠ שטע† עקספּעדיציעס† אין† קאָסמאָסÆ † פֿאַראַ†כטאָגן† שבת† איז† געשטאָרבן† ניל† אַרמסטראָנג† —† דער† לעגענד † אַרער†† העלד† פֿון† דער† ערשטער† לבֿנה עקספּעד†יציע Ɔ זינט† יענער† תּקופֿה¨ † האָט† קיינער† מער†נישט† באַזוכט†די† לבֿנה¨ †הגם† אַלע†נייטיקע† חשבונות† פֿאַר† אַזאַ† נסיעה† קאָן† מען† הייַנט† דורכפֿירן† מיט† דער† הילף† פֿון† אַ† מכשיר¨ † וואָס† פּאַסט†גרינג† אַרייַן†אין† אַ†קעשענע† אָדער†אַפֿילו† אין†אַ† האַנט זייגערÆ

ס1 איז† אָבער† פֿאַראַן† אַ† סתּירותדיק† פֿעלד† פֿון† פֿאָרשונגען¨ † וווּ† קאָמפּיוטערייַ† און† נאַנאָ≠ טעכנאָלאָגיעס† קאָנען† ברענגען† צו† אַ† נייַער† פֿו†נדאַמענטאַלער† וויסנשאַפֿטלעכער† רעוואָ≠ ל†וציע Ɔ די† וואָך† האָט† דער† זשורנאַל† Nature Materials † פֿאַרעפֿנטלעכט† אַ† פֿאָרש אַרטיקל† פֿון† אַ† גרופּע† האַרוואַרדער† וויסנשאַפֿטלער † ¨† וועלכע† האָבן† קאָנסטרויִרט¨ † צום† ערשטן† מאָל¨ † אַ† נעץ† פֿון† מיקראָסקאָפּישע† עלעקטרישע† דראָטן¨ † פֿאַרבונדן† מיט† אַ† קינסטלעך געשאַפֿן† שטיקל† פֿון† לעבעדיקע† מענטשלעכן† צעלןÆ † די† פֿאָרשער† האָבן† אויפֿגעוויזן¨ † אַז† מע† קאָן† שאַפֿן† אַ† האַלב לעבעדיקע¨ † האַלב קאָמפּיוטער† † ישע† סי†סטעם ¨† וווּ† מענטשלעכע† נערוון צעלן† זענען† אינגאַנצן† אויסגעמישט† מיט† סיליקאָן דראָטן¨ † און†טראַנזיסטאָרס Æ

ווי† ס1 איז† באַקאַנט¨ † טראָגן† שוין† טויזנ≠ טער† מענטשן† אין† זיך† אַזעלכע† עלעקטראָנישע† מכשירים¨ †ווי† האַרץ סטימולאַטאָרס†און† אויער פּראָטעזן¨ †וועלכע† דערמעגלעכן†אַ† טויבן†מענטשן† צו†הערן Ɔ ס1 איז†נישט† קיין†נאָווינע ¨† אַז†מע† קאָן† צובינדן†עפּעס† אַ†מכשיר† מיט†אַ† מענטשלעכן† † גוף† דורך† אַ† כירורגישער† אָפּעראַציעÆ † נישט† ווייניק† מענטשן¨ † וועלכע† זענען† געווען† בלינד† אָדער† האָבן¨ † נעבעך¨ † פֿאַרלוירן† אַ† האַנט¨ † גייען† שוין† אַרום†מיט† עקספּערימענטאַלע†קינסטלעכע† אויגן† און† הענט פּראָטעזן¨ † אין† וועלכע† מעכאַנישע† מאָטאָרן† ווערן† קאָנטראָלירט† דורך† לעבעד†יקע† נערווןÆ

דער†פֿונדאַמענטאַלער† חידוש†פֿונעם† נייַעם† האַרוואַרדער† עקספּערימענט† באַשטייט† אין† דעם¨ †וואָס† אין†דעם† פֿאַל†איז† דער†חילוק† צווישן† אַ† לעבעדיקן† אָרגאַניזם† און† אַ† מאַשין† אי†נגאַנצן† צעשווענקט†געוואָרן Ɔ סייַ†די† מענטשלעכע† † צעלן¨ † סייַ†די† מיקראָסקאָפּישע†עלעקטראָנ† ישע†ד עטאַלן†¨ † זענען† געשאַפֿן† און† צונויפֿגעבונדן† געוואָרן† אין† אַ† לאַבאָראַטאָריעÆ † טשאַרלז† ליבער¨ † וועל≠ כער† האָט† אָנגעפֿירט† מיט† דער† פֿאָרשונג¨ † האָט† דערקלערט¨ †אַז† אין†אַזאַ† סיסטעם†איז† שווער†צו† זאָגן† בכלל¨ † וווּ† עס† ענדיקט† זיך† די† לעבעד†יקע† מאַטעריע†און† ס1 הייבט†זיך† אָן†די† עלעקטראָניק † Ɔ די† סיליקאָן דראָטן† דערמעגלעכן† צו† באַק†ומען† כעמישע†און† עלעקטרישע†סיגנאַלן† פֿון†די† צעלן† פּונקט†אַזוי ¨† ווי†די† נאַטירלעכע†נערוון Æ

אין† דער† וויסנשאַפֿטלעכער† פֿאַנטאַסטיק† ווערט† אָפֿט† אויסגעשפּילט† די† טעמע† פֿון†„קי≠ באָרגן3 † —† האַלב מענטשן¨ † האַלב מאַשינעןÆ † איצט† האָבן† די† פֿאָרשער† צום† ערשטן† מאָל† פּראַ†קטיש† אויפֿגעוויזן¨ † אַז† אַזאַ† סינטעז† פֿונעם† מענטשלעכן† † גוף† און† אַ† קאָמפּיוטער† איז† מעג≠ לעךÆ †דערווייַל ¨† האָט†די†„ קיבאָרג3 טעכנאָל אָגיע†† שוין† דערמעגלעכט† אויסצומעסטן† די† עלעק≠ טרישע†סיגנאַלן† אינמיטן†דעם† לעבעדיקן†פֿלייש† אויף†אַ† דירעקטן†אופֿן ¨† און†זען ¨† ווי†אַזוי† די†צעלן† רעאַגירן† † אויף† פֿאַרשיידענע† מעדיקאַמענטןÆ † זיי† האָבן† אויך† געשאַפֿן† קינסטלעכע† בלוט אָדערן† מיט†אייַנגעבויטע† עלעקטראָנישע†דעטע† קטאָרס¨ † דורך† וועלכע† מע† קאָן† אויסמעסטן† דעם† זייער≠ קייט ניוואָ†אינעם† בלוטÆ

די† וויסנשאַפֿטלער† האָפֿן¨ † אַז† אַזאַ† „קי≠ באָרג3 טעכנאָלאָגיע† וועט†העלפֿן† צו†שאַפֿן† און† אויספּרוּוון† נייַע† רפֿואותÆ † די† מיקראָסקאָפּישע† נעץ†וועט† דערמעגלעכן†צו† זען¨ †ווי† אַזוי†אַ† געווי≠ סע† רפֿואה† פֿאַרשפּרייט† זיך† אין† די† לעבעד†יקע† צעלן†און† וואָס†פֿאַר† אַן†עפֿעקט† זי†רופֿט† אַרויס¨ † ביז† גאָר† קליינע† און† טיפֿע† פּרטים¨ † אין† אַלע† דרייַ דימענסיעסÆ

אויב† אַזעלכע† האַלב לעבעדיקע¨ † האַלב קאָמפּיוטערישע† † נעצן† וועלן† זיך† טאַקע† פֿאַר≠ שפּרייטן† נישט† בלויז† אין† פֿאַרמאַקאָלאָגישע† לאַבאָראַטאָריעס † ¨† קאָנען† זיי† ברענגען† אַ† גאַנצע† רעוואָלוציע†נישט† בלויז†אין† מעדיצין¨ †נאָר† אין† אונדזער† וועלט באַנעם† און† אַפֿילו† אין† אַזעל≠ כע† געביטן¨ † ווי† פּסיכאָלאָגיע† און† פֿילאָס†אָפֿיע Ɔ דורך† אַזעלכע† מכשירים† קאָן† מען† נישט† בלויז† אַנאַליזירן†די† סיגנאַלן¨ †וואָס† קומען†פֿון† די†צעלן ¨† נאָר† אויך† סטימולירן† און† קאָנטראָלירן† די† לע≠ בעדיקע†מאַטעריע Æ

לאָמיר†זיך† פֿאָרשטעלן¨ †אַז† אַ†מענטש ¨† וואָס† טראָגט† אין† זיך† אַזאַ† קאָמפּיוטער נעץ† אין† זייַן† האַנט¨ † דערפֿילט† עפּעס† אַ† חוש† מיט† זייַנע† פֿינ≠ גערª †ס 1איז† מעגלעך¨ †אַז† די†קאָמפּיוטער סיסטעם† וועט† קאָנען† פֿאַרגעדענקען† דאָס† געפֿיל¨ † פֿאַר≠ שאַפֿן† עס† ווידער† אין† דער† האַנט¨ † און† אַפֿילו† איבע†רגעבן† אַן†אַנדער† מענטש¨ †וואָס† טראָגט†אין† זיך†דעם† זעלבן†מכשיר Ɔ צי†קאָן† מען¨ †אין† פּרינ≠ ציפּ¨ † אויך† פֿאַרגעדענקען† אַלץ¨ † וואָס† אַ† מענטש† זעט†מיט† זייַנע†אויגן ¨† און†אפֿשר† אַפֿילו†אין† זייַנע† † חלומות†און† געדאַנקעןø †צי† קאָן†מען† פֿאַ†רשרייַבן† עמעצנס†געדאַנקען† און†געפֿילן† אויף†אַ† קאָמפּיו≠ † טער¨ † און†„אויסשפּילן 3† זיי† פֿון† ס1 נייַ† אָדער† צו† ווייַזן†זיי† אַן†אַנדער† מענטשø

די†ווייַטערדיקע† פֿאָרשונגען†פֿון†„ קיבאָרג3 טעכנאָלאָגיעס† קאָנען† אַרויסרופֿן† פֿונדאַמענ≠ טאַלע† עטישע† פּראָבלעמען¨ † אויב† עס† וועט† קומען† אַ† צייַט¨ † ווען† אַזעלכע† קאָמפּיוטער נעצן† וועלן† דינען¨ † למשל¨ † ווי† פּראָטעזן† אין† געוויסע† טיילן†פֿונעם† מענטשלעכן†מוח Ɔ הייַנט†איז† שוין† מעגלעך† צו† פֿאַרבינדן† צוויי† בלינדע† מענטשן† מיט† קינסטלעכע† עלעקטראָנישע† אויגן† דורך† אַ† ראַדיאָ† אָדער† אַ† קאָמפּיוטער נעץÆ † איינער פֿון† זיי† קאָן¨ † אין† פּרינציפּ¨ † דערזען† די† וועלט בוכשטעבלעך† דורך† די† אויגן† פֿון† אַ† צווייטןÆ מע† קאָן† זיך† אַפֿילו† פֿאָרשטעלן† אַ† ראָמאַן† פֿון צוויי† געוועזענע† בלינדע¨ † וועלכע† טוישן† זיך אויס†צומאָל† מיט†זייער† ריאה†דורך† דער†ראַדיאָ ¨ ווען†זיי† זענען†ווייַט† איינער†פֿונעם† צווייטןÆ

עס† וועט¨ † אפֿשר† קומען† אַמאָל† אַזאַ† צייַט¨ ווען† צוויי† מענטשן¨ † וועלכע† האָבן† פֿריִער† גע≠ ליטן† פֿון† פּראָבלעמען† מיטן† מוח† און† האָבן באַקומען† עפּעס† אַ† „קיבאָרג 3 פּראָטעז¨ † וואָס העלפֿט† זיי† צו† געדענקען† און† צו† טראַכטן¨ וועלן† קאָנען† איבערשיקן† איינער† דעם† צווייטן אַ†קאָמפּיוטער „ פֿייַל3 †מיט† אַ†שטיקל† פֿון†זייער פּע†רזענלעכקייט Ɔ ווי† ס1 איז† באַקאַנט¨ † האַלטן† די פֿילאָסאָפֿן אידעאַליסטן¨ † אַז† דער† גייַסט† קומט פֿאַר† דער† מאַטעריע¨ † און† די† מאַטעריאַליסטן האַלטן†פֿאַרקערט Ɔ אַ†סך† דענקער†וואַרפֿן† אָבער אָפּ† אינגאַנצן† דעם† דואַליסטישן† וועלט באַנעם און† באַטאָנען¨ † אַז† מאַטעריע† און† גייַסט† זענען פֿאַרשיידענע† אַספּעקטן† פֿון† דער† זעלבער† איינ≠ הייטÆ

דער† מחבר† פֿון† די† שורות† האָט† פֿאַר≠ עפֿנטלעכט† † מיט† אַ† פּאָר† יאָר† צוריק† אַן† אַרטיקל פֿאַר† אַן† ענגלישן† אַקאַדעמישן† זשורנאַל† וועגן די† געדאַנקען† פֿון† הרבֿ† אליהו† האָראָוויץ¨ † דער מחבר† פֿון† „ספֿר הברית 3¨ † אַ† באַקאַנטער† ליט≠ וויש גאַליציאַנער† רבֿ¨ † מקובל† און† סאָציאַלער דע†נקער ¨† וועלכער† האָט† געהאַלטן¨ † אַז† אַלץ† אין דער†וועלט ¨† סייַ†די† מאַטעריע¨ †סייַ† די†מענט שלע≠† כע† נשמה¨ † באַשטייט† פֿון†„לעבעדיקע† אותיות3 —† דאָס† הייסט¨ † פֿון† אינפֿאָרמאַציע† און† אינפֿאָר≠ מאַציע † פּראָצעסן Ɔ פֿון† האָראָוויצס† קבלה טעאָ≠ ריע†קומט† אַרויס¨ †אַז† די†מענטשלעכע† נשמה†איז בעצם† אַן† אינפֿאָרמאַציע סיסטעם¨ † וועלכע† איז גובֿר†די† גרענעצן†פֿון† דער†גראָבער† מ†אַט עריע†¨ און†באַשטייט† פֿון†אַ† מער†איידעלער† סוב†סטאַנץ Æ ווער†ווייס ¨† אויב†די† וויסנשאַפֿטלער†וועלן† אַמאָל באַקומען† אַ† מעגלעכקייט† אַרייַנצוקוקן† גראָד אין† דער† אינערלעכער† וועלט† פֿון† אַ† מענטש¨ וועלן† זיי¨ † אפֿשר¨ † אַנטדעקן† אינעם† מענטש† אַן אַנדער† אַספּעקט† פֿונעם† אוניווערס¨ † העכער† ווי די†באַגרענעצונגען† פֿון†צייַט† און†רוים Æ

ס1 איז† כּדאַי† צו† דערמאָנען¨ † אַז† דערווייַל איז† עס† בלויז† פֿאַנטאַזיעסÆ † ס1 איז† נישט† קלאָר¨ צי† די† „קיבאָרג 3 מכשירים† וועלן† זיך† אַמאָל פֿאַ†רשפּרייטן ¨† און† צי† זיי† דערמעגלעכן† טאַקע צו† קאָפּירן† און† איבערגעבן† גענוי† די† אי†נפֿאָר≠ מאַציע† פֿון† דער† מענטשלעכער† נערוון סיס≠ טעםÆ † ס1 איז† אויך† מעגלעך¨ † אַז† אויב† אַפֿילו אַזע†לכע† טעכנאָלאָגיעס† וועלן† פֿאַרווירקלעכט ווערן¨ †וועלן† די†מענטשן† זיי†נישט† דערלאָזן†צו פֿאַרשפּרייטן¨ † צוליב† עטישע† פּראָבלעמעןÆ † די ערשטע†„קיבאָרג 3 עקספּערימענטן†ווייַזן† אָבער אָן¨ † אַז† אין† דער† נאָענטער† צוקונפֿט† וועט† קו≠ מען¨ † מסתּמא¨ † אַ† גאַנצער† דור† פֿון† חידושדיקע קיבערנעטיש אָרגאַנישע†מעדיצינישע† מכשיריםÆ

ן מעריק נער ס לד ט מיט קינסטלעכער ה נט, וו ס ווערט ק נטר לירט דורך עלעקטרישע סיגנ לן אין די מוסקלען

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.