פֿפֿונע אייביק קוואַאַל∫

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

די† פֿאָריקע† פּרשה† הייסט†„כּי† תצא" ¨† וואָס† מיינט†„ווען† דו†גייסט† אַרויס" Ɔ זי†הייבט† זיך†אָן† מיט† דער† פּאַראַדאָקסישער† מיצווה† פֿון† „יפֿת תּואר" †—†דער† טעאָרעטישער†היתּר† צו†פֿאַרכאַפּן† אַ† פֿרעמדע† ניט ייִדישע† פֿרוי† בעת† אַ† מלחמה¨ † אַפֿילו† אַ† חתונה געהאַטע¨ † און† מיט† איר† חתונה† צו†האָבן Æ

די†חז -ל† דערקלערן ¨† אַז†הגם† די†דערלויבעניש† דאָס† צו† טאָן† איז† טעאָרעטיש† פֿאַררעכנט† פֿאַר† אַ† מיצווה¨ † האָט† די†תּורה† דערלויבט† עס† בלויז† „כּנגד† יצר† הרע" ¨† ווי† אַ† הנחה† צו† מענטשלעכע† שוואַכקייטןÆ † די† תּורה† ווייַזט† אונדז¨ † אַז† נישט† אַלץ† אינעם† לעבן† קאָן† רעדוצירט† ווערן† בלויז† צו†געשריבענע† הלכותÆ †עס† זענען†פֿאַראַן† זאַכן¨ † וואָס† זענען† דערלויבט† על פּי תּורה¨ † אין† פּרינ≠ ציפּ¨ †אָבער† זענען†לאַוו דווקא† שיינע†און† צומאָל† בפֿירוש†עקלדיקע Æ

פֿון†דער† אַנדערער†זייַט ¨† קאָן†מען† זיך†פֿאָר≠ שטעלן† אַ† סיטואַציע¨ † ווען† אַ† פֿרוי¨ † וואָס† לייַדט† פֿון† אַ† שידוך† מיט† אַ† בייזן† מאַן¨ † וואָלט† געווען† צופֿרידן† צו† בלייַבן† מיט† אַ† מער† מאָראַלישן† סאָלדאַטÆ † די† פֿאָריקע† פּרשה† הייסט†„כּי† תצא" ¨† ווייַל†די† תּורה†דערקלערט ¨† אַז†צומאָל† מוז†מען† אַרויסגיין† מחוץ† די† גרענעצן† פֿון† פֿיקסירטע† כּלליםª †עס† טרעפֿן†זיך† טעאָרעטיש†דערלויבטע† זאַכן¨ † וואָס† מע† דאַרף† בעסער† נישט† טאָן¨ † און† אַזעלכע† אומשטענדן¨ † ווען† ס' איז† כּדאַי† יאָ† צו† טאָן†אַ† פֿאַרבאָטענע†זאַך Æ

די† הייַנטיקע† פּרשה† טראָגט† אַ† פֿאַרקערטן† נאָמען¨ „†כּי† תבֿוא" † —†„ווען† דו† קומסט† אַרייַן" Ɔ די†תּורה† זאָגט†אָן† צו†ברענגען† די†ערשטע† פּירות† פֿון†דער† גערעטעניש†אינעם† בית≠המיקדש ¨† ווען† די† ייִדן† וועלן† אַרייַנקומען† קיין† ארץ ישׂראל¨ † באַגלייט†מיט† דאַנק פּסוקים†וועגן† יציאת מצריםÆ

לויט† אַ† באַקאַנטן† מדרש¨ † איז† די† גאַנצע† וועלט† באַשאַפֿן† געוואָרן† צוליב† דער† מיצווה† פֿון†ביכּורים Ɔ אין†דער† הייַנטיקער†פּרשה† ווערן† די† ערשטע† פּירות† אָנגערופֿן†„ראשית† כּל† פּרי† האַדמה" Ɔ די†חז -ל† באַמערקן†די† ענלעכקייט†פֿון† דער† דאָזיקער† פֿראַזע† צום† סאַמע† ערשטן† פּסוק† אינעם†חומש†„ בראשית“¨† און†דערקלערט ¨† אַז†די† גאַנצע† מעשׂה בראשית† איז† פֿאָרגעקומען¨ † כּדי† מקיים†צו† זייַן†די† דאָזיקע†מיצווה Æ

פֿאַרוואָס† האָט† אָט די† מיצווה† אַזאַ† פֿונדאַ≠ מענטאַלע†ווערט ø† ווייַטער†אין† דער†הייַנטיקער† סדרה† הייסט† די† תּורה† „והלכתּ† בדרכיו" † —† „צו† גיין† אויף† דעם† אייבערשטנס† וועגן" Ɔ מע† קאָן† אָפּטייַטשן† דעם† דאָזיקן† פּסוק† אויף† אַ† סך† פֿאַ†רשי† ידענע† אופֿניםÆ † מע† קאָן† זאָגן¨ † אַז† „דעם† אייבערשטנס† וועגן" † זענען† אַזעלכע† דרכים† אינעם† מענטשלעכן† לעבן¨ † וואָס† אַנטפּלעקן† ג טלע†כקייט† אין†זיך† און†אַרום† זיךÆ

דער†קלאַסישער† אָפּטייַטש†פֿון† די†חז -ל† האָט† צו†טאָן† מיט†דער† אינערלעכער†אַרבעט† איבערן† שלימות† פֿון† די† מידותÆ † דער† אייבערשטער† האָט† רחמנות† אויף† זייַנע† באַשעפֿענישן† —† מוזן† די† מענטשן† אויך† רחמנות† האָבן† איינער† אויפֿן† צווייטןÆ † דער† אייבערשטער† איז† אַ† בעל חסד† —† מוזן† מיר† אויך† זייַן† בעלי חסדÆ † ווען† אַ† מענטש† שטרעבט† נאָכצומאַכן† דעם† אייבערשטנס† פּער≠ פֿעקטע† מידות¨ † גייט† ער¨ † אויף†זייַן† אומפּע† † רפֿעקטן†און† באַגרענעצטן†שטייגער ¨† אויף† דעם†באַשעפֿערס† וועגןÆ

דאָ† שטעקט† אָבער† אַ† פֿ†ילאָסאָפֿישער† פּאַראַדאָקס † Ɔ ווי† עס† ווערט† דער≠ קלערט†אין† ספֿרי קבלה†און† אין†ספֿרי חקירה ¨† איז† דער† אייבערשטער† העכער† פֿון† אַלע† באַגריפֿן¨ † אַפֿילו¨ †די† סאַמע† † אַבסטראַקטע†און† דערהויבענעÆ † זייַנע† מידות† ווערן† דערמאָנט† אין† דע ר†תּורה† בלויז¨ †כּדי† צו†מאַכן† די†טיפֿע† ענינים†פֿון† אמונת השם††מער† פֿאַרשטענדלעך†פֿאַר† פּשוטע†מענטשן Ɔ אַלע†ג טלעכע† מידות†אַנטפּלעקן† זיך†בלויז† לגבי† די† באַשעפֿענישןÆ † ווען† מיר† שטרעבן† משׂיג† צו† זייַן† דעם† אַבסאָלוט¨ † צו† וועלכן† מיר† פּרוּוון† זיך† דערנענטערן¨ †שטעלן† מיר†זיך† פֿאָר†אַ† פּערפֿעקטן† מענטשÆ † ווי† עס† האָט† זיך† אויסגעדריקט† דער† ליובאַוויטשער†רבי† אין†איינעם† פֿון†זייַנע† מאמרים¨ † זעען†מיר† אַן†אָפּשפּיגלונג† פֿון†זיך† אַליין†—†אָדער ¨† פּינקטלעכער¨ † אַ† פֿאָרבילד† פֿונעם† אידעאַל¨ † צו† וועלכן† מיר† שטרעבן†—† אינעם† אָקעאַן† פֿונעם† ג טלעכן†אין סוף Æ

אויב† אַזוי¨ † באַקומט† זיך¨ † אַז† ווען† די† תּורה† הייסט† אונדז† נאָכצומאַכן† די† מידות† פֿונעם† אייבערשטן¨ †הייסט† זי¨ †אין† דער†אמתן ¨† צו†זוכן† אַ† וועג†צו† אונדזער†אייגענעם† שלימות¨ †שטרעבן† צו† פֿאַרוואַנדלען† אונדזער† סתּירותדיקע† נאַטור† אין† אַן† אידעאַלן† צלם אלוקיםÆ † „דעם† אייבערשטנס† וועגן" † זענען† אונדזערע† אייגענע† וועגן† צו† אונדזערע†נשמה שרשים Æ

ווייַטער† דערקלערט† די†תּורה† טיפֿער† דעם† דאָזיקן† עניןÆ † משה† דערקלערט¨ † אַז† די† ייִדן† האָבן† אין† אַ† געוויסן† מאָמענט† אָנגענומען† דעם† באַשעפֿער†ווי† זייער†ג ט ¨„† את†ה '† האמרת†היום "¨ † און† זייַנע† דרכים† ווי† זייערע† דרכיםÆ † אין† דעם† זעלבן† מאָמענט¨ † האָט† דער† אייבערשטער† דער≠ קלערט† די† ייִדן¨ † „וה '† האמירך† היום" ¨† ווי† זייַן† אויסדערוויילט† פֿאָלק†—†„עליון† על† כּל† הגוים" † —†העכער† ווי†אַלע† אַנדערע†פֿעלקער Æ

דער† אוניקאַלער† ווערב¨ „†מאמיר† צו† זייַן" ¨† וועלכער†ווערט† גענוצט†אין† די†דאָזיקע† פּסוקים¨ † קאָן† איבערגעזעצט† ווערן† ווי†„צו† מאַכן† זאָגן" Ɔ דורכן†אָננעמען† די†מיצוות ¨† האָבן†ייִדן† געמאַכט† דעם† אייבערשטן¨ † כּבֿיכול¨ † אָנצונענען† און† אויפֿצוהייבן† זיי† צו† אַ† העכערער† גייַסטיקער† מדרגהÆ † אין† דער† זעלבער† צייַט¨ † האָט† דער† אייבערשטער†געמאַכט† די†ייִדן† אים†אָנצונעמען Æ

ווען†מע† לייענט†די† דאָזיקע†פּסוקים ¨† בעט†זיך אַן†אַנאַלאָגיע† מיט†אַן† עכאָ†אָדער† אַ†רעזאָנאַנס Æ אַן† עכאָ† איז† אַן† אָפּגעשלאָגענער† קלאַנג† פֿון† אַ מענטש¨ †וואָס† קלינגט†ווי† אַן†ענטפֿער† פֿון†עמעצן Æ אַ† רעזאָנאַנס† איז† אַ† פֿיזישער† פּראָצעס¨ † ווען† אַן אָנגייענדיקער† עכאָ† שאַפֿט¨ † צום† בייַשפּיל¨ † דעם טרומייט קלאַנג†פֿון† אַ†שופֿר Æ

ווען† די† ייִדן† האָבן† זיך† באַזעצט† אין† ארץ ישׂראל† און† פֿלעגן† באַדאַנקען† דעם† אייבערשטן מיט† די† ערשטע† פּירות† פֿון† זייער† גערעטעניש¨ האָבן† זיי† דערמאָנט† יציאת מצרים† —† די† מלא ניסימדיקע† באַפֿרייַונג† פֿון† דער† מיצרישער שקלאַפֿערייַÆ † די† זעלבע† נאַטירלעכע† כּוחות† פֿון דער†נאַטור ¨† וועלכע†האָבן† זיי†געהאַלטן† אין†גע≠ פֿענגעניש¨ †האָבן† זיך†איבערגעקערט ¨† באַשטראָפֿט די†פֿאַרשקלאַפֿער ¨† און†צעשפּאָלטן† אַ†וועג† אינעם ים†פֿאַר† די†פֿאַרשקלאַפֿטע Ɔ מע†קאָן† זאָגן¨ †אַז† דער דאָזיקער† וווּנדערלעכער† וועג† אינמיטן† דעם† ים פֿון†שקלאַפֿערייַ† צו†פֿרייַהייט† איז†געווען† איינער פֿון†„דעם† אייבערשטנס†וועגן "¨ †וואָס† די†הייַנטיקע פּרשה†זאָגט† אונדז†אָן† צו†פֿאָלגן Æ

דורך† דער† מיצווה† פֿון† ביכּורים¨ † ווען† די ייִדן† האָבן† באַדאַנקט† דעם† באַשעפֿער† פֿאַר† זייער באַפֿרייַונג¨ † האָבן† זיי† אויך† דערקלערט† דעם† רי≠ זיקן† גייַסטיקן† פּאָטענציאַל† פֿון† דער† מענטשלע≠ † כער† נשמהÆ † יעדער† מענטש† קאָן† זייַן† אַן† אויס≠ דע†רוויילטער† צווישן† אַנדערע† אויסדע†רוויילטע ¨ העכער† פֿון† אַלע† פֿעלקער† און† אַנדערע† באַדינג≠ לעכע†סאָציאַלע† קאָנסטרוקציעס¨ †אויב† ער†שטרעבט ערנסט†צו† דערגרייכן†דעם† רעזאָנאַנס†צווישן† זייַן געוויינטלעכער† נאַטור† און† זייַן† פּ†אָטע† נציעלן† ג טלעכן†אידעאַל Ɔ אַפֿילו†ווען† מיר†גייען† צומאָל†אַרויס פֿון†אָנגענומענע† כּללים¨ †ווי† עס†ווערט† דערקלערט אין†דער† פֿאָריקער†פּרשה ¨† שטרעבן†מיר† דערמיט צוצוקומען†—†„כּי† תּבֿוא" †—† צום† פֿאַ†רבאָרגענעם צלם אלוקים†פֿון† אונדזער†נשמה Æ

די† דאָזיקע† שטרעבונג† צו† אַנטפּלעקן† דעם העכערן†אידעאַל† אינעם†מענטש† און†אַרום† דעם מענטש† איז† נישט† בלויז† איינע† פֿון† די† סיבות¨ צוליב† וועלכע† דער† וועלט וועזן† איז† באַשאַפֿן געוואָרןª † דאָס† איז† גופֿא† דער† ציל† או ן†תּוכן פֿונעם†מענטשלעכן† וועזןÆ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.