דאָס ייִדישע לעב אינע* „ביבליש פּאַס

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

טשאַטאַנוגע¨ † שטאַט† טענעסי† ©ייִט -אַ ®Æ †—† בנימין† ראָזענטאַל¨ † וועלכער†האָט† אָפּגעלעבט†ס 'רובֿ† זייַן†לעבן† אין†אידיאַנאָלע ¨† שטאַט† מיזורי¨ †טראַכט† צומאָל†צו† פֿאַרלאָזן†זייַן† שטעטל†מיט†±±† טויזנט† אייַנוווינערÆ †ער† טענהט¨ †אַז† ס' איז†גרינג† צו†פֿאַרגעסן ¨† אַז†מע† איז†אַ† ייִד¨ †ווען† מע†לעבט† אינעם†„ביבלישן† פּאַס" ¨† ווי†אַ† פֿאָרשטייער†פֿון† אַ†קליינער† מינאָריטעט†צווישן† שטאַרקע†קריסטן פּראָטעסטאַנטן Ɔ ראָזענטאַל¨ † אַμ† ≤ יאָריקער† יונגערמאַן¨ † וואָלט† געוואָלט† וווינען† אין†אַ† שטאָט†מיט† אַ†גרויסער† ייִדישער†קהילה Æ

אינעם† „ביבלישן† פּאַס" ¨† בפֿרט† אין† די† קליינע† שטעטלעך† פֿונעם†אַמעריקאַנער† דרום¨ †איז† דאָס†לעבן† באַגרינדעט†אויף† דער† קריסטלעכער†רעליגיע ¨† און†יעזוס† ווערט†באַטראַכט† ווי†דער†„ קיניג" Ɔ די† ייִדישע† באַפֿעלקערונג† באַטרעפֿט† אין† די† דרומדיקע† שטאַטן† ווייניקער† ווי† איין† פּראָצענטª † לויט† לויִס† שמיר¨ † אַ† פּראָפֿעסאָר† פֿון† געשיכטע† בייַם† שטאַט אוניווערסיטעט† פֿון† וואַלדאָסטאַ¨ † דזשאָרדזשיע¨ †וווינען† ס' רובֿ†ייִדן† אין†אַזעלכע† גרויסע†שטעט ¨† ווי† אַטלאַנטע†און† שאַרלאָטÆ †אַ† צאָל†אָרטיקע† רבנים†פֿאָרן† כּסדר†אַרום ¨† צומאָל† הונדערטער† מייַל¨ † כּדי† צו† באַדינען† פֿאַרשיידענע† קליינע† קהילות†פֿון μ∞†† ייִדן†אָדער† נאָך†ווייניקער Æ

ווען†אַ† נייַער†מענטש† באַזעצט†זיך† אין†די† דרומדיקע†שטאַטן ¨† פֿרעגן† באַלד† די† שכנים† וועגן† זייַן† רעליגיעזער† אָנגעהעריקייט∫† „אין† וואָס†פֿאַר† אַ†קלויסטער† גייט†איר ø" Ɔ דאָס†איז† איינער†פֿון† די† ערשטע†פֿראַגעס ¨† וואָס†מע† הערט†אָפֿט† אין†דעם† ראַיאָןÆ

שמיר¨ † אַ† געוועזענער† ניו יאָרקער¨ † וועלכער† פֿלעגט† וווינען† אויף† דער† נידער מיזרחדיקער† זייַט† פֿון† מאַנהעטן¨ † איצט† אַΣ∞† יאָריקע ר†תּושבֿ† פֿון† אַ† שטאָט† אינעם† „ביבלישן† פּאַס" ¨† האָט† זיך† באַזעצט† אויפֿן† דרום† אינעם† יאָר† π∂≤Ʊ † צוערשט¨ † ווען† ער† איז† אָנגעקומען¨ † האָט† ער† געהאַט† אייגענע† סטערעאָטיפּישע† געשטאַלטן† וועגן† די† אייַנוווינער† פֿון† די† דרומדיקער† שטאַטןª † למשל¨ † ער† האָט† זיך† פֿאָרגעשטעלט¨ † ווי† די† פֿאַנאַטישע† קריסטן† שיכּורן†זיך† אָן†יעדן† שבת צו נאַכט†און† דרייען†זיך† שיכּורערהייט† אויף†די† גאַסן¨ †פֿול† מיט†שׂינאה† קעגן†די† ייִדן†און† שוואַרצעÆ †באַלד† האָט† ער† אָבער† אויסגעפֿונען¨ † אַז† די† דרומדיקע† אַמעריקאַנער† זענען†אָנגענעמע† דרך ארצדיקע†מענטשן Æ

ראָזי† פּערלשטיין¨ † דאָס† ווייַב† פֿון† הרבֿ† שאָול† פּערלשטיין¨ † אַ† חב- ד רבֿ† פֿון† טשאַטאַנוגע¨ † האָט† אויך† דערציילט¨ † אַז† די† אייַנוווינער† פֿונעם† דרום† זענען† אָנגענעמע† און† נייַגעריקע† מענטשן¨ †וועלכע† פֿרעגן†כּסדר† פֿאַרשיידענע†פֿראַגעס ¨† און†ווילן† זיך†דערוויסן† מער†וועגן† ייִדישקייט†—†למשל ¨† וועגן†ייִדישע† יום טובֿיםÆ † דאָס† פּאָרפֿאָלק† האָט† זיך† אַריבערגעקליבן† פֿון† ברוקלין† קיין†טשאַטאַנוגע† אינעם†יאָר π†Æ≤∞∞ †דער† רבֿ†האָט† צוגעגעבן¨ †אַז† הגם†די† אָרטיקע†קריסטן† ווייַזן†אַרויס† דרך ארץ†צו† ייִדן¨ †פּרוּוון† זיי† צו†פֿאַרשפּרייטן† כּסדר†זייער† אמונה†אין† יעזוס¨ †ווייַל† זיי†האַלטן† עס† פֿאַר† אַ† גרויסע† פֿליכטÆ † ווי† עס† האָט† דערקלערט¨ † ראָבערט גאָלדשמיט¨ † דער† אויספֿיר דירעקטאָר† פֿון† די† „ייִדישע† קהילה דינסטן†אויפֿן† נאָמען†פֿון† משפּחה†בלומבערג "† אין†דאָטאַן ¨† שטאַט אַלאַבאַמע¨ †איז† פֿאַר†די† דרומדיקע†קריסטן† שווער†צו† פֿאַרשטיין¨ פֿאַרוואָס†געוויסע† מענטשן†ווילן† נישט†אָננעמען† זייער†רעליגיע Æ

גאָלדשמיטס†ווייַב ¨† לין¨ †איז† אַ†„רייַזנדיקע† ראַבינערין" ¨† אַזוי ווי†אַן† אַנדער†פֿרוי ¨† דבֿורה†קאַסאָף† פֿון†דזשעקסאָן ¨† שטאַט†מיזורי ¨ וועלכע† פֿאָרט† צוויי† מאָל† אַ† חודש† קיין† גרינוויל†—† אַ† שטעטל כּמעט† μ∞†¥ מייַל† פֿון† איר† הייםÆ † ראָזענטאַל† געהערט† צו† איר קהילה¨ †און† פֿאָרט†כּסדר†∞≤† מייַל†פֿון† אינדיאַנאָלע¨ †כּדי† צו†באַזוכן דעם†רעפֿאָרם טעמפּל† אין†גרינוויל Æ

קאַסאָף† האָט† באַטאָנט¨ † אַז† בעת† אירע† נסיעות† האָט† זי געטראָפֿן†אַ† סך†קריסטן ¨† וועלכע†פֿרעגן† קשיות†וועגן† ייִדישקייט¨ אָבער†האָבן† נישט†קיין† שׂינאה†קעגן† ייִדןÆ †ראָזענטאַל† האָט†אָבער געמאָלדן¨ † אַז† ער† האָט† זיך† יאָ† אָנגעטראָפֿן† עטלעכע† מאָל† אויף אַ†רעלאַטיוו מילדן† אַנטיסעמיטיזםª †ווען† ער†איז† געווען†אַ† קינד¨ האָבן†די† קריסטן†אים† געזאָגט¨ †אַז† ער†וועט† ברענען†אין† גיהנום¨ ווייַל†ער† האָט†„דערהרגט† יעזוסן" Ɔ די†משפּחה† פּערלשטיין†האָט אָבער† איבערגעגעבן¨ † אַז† ווען† די† קריסטלעכע† תּושבֿים† זעען שטאַרק† רעליגיעזע† † ייִדן¨ † ווייַזן† זיי† אַרויס† דרך ארץ¨ † ווייַל† זיי האָבן†בכלל† ליב†מענטשן ¨† וועלכע†שטאָלצירן† מיט†זייער† רעליגיעÆ

ון ה לילעבער

JTA Credit:

ר בינערין לין ג לדשמיט מיט איר מ ן, ר בערט ג לדשמיט,

לעבן זייער שיל, „טעמפּל עמנואל‟ אין ד ט ן, ל ב מע

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.