אַ געשיכטע¨ וואָס האָט זי" אָנגעהויב מיט ∞¥≥ יאָר צוריק

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - גענאַדי עסטרייַ ©ניו יאָרק ®

ספּעציעל רן „ רווערטס“

יעדן†זמן† לערן†איך† צוויי†קורסן†—† פֿאַר† ביז≠גראַדויִר≠ סטודענטן† און† גראַ≠ דויִר≠סטודענטן Ɔ יעדן† זמן† איז† עס† אַ† שטיקל† מאַרק≠ענין∫† קיין† מאָל† קענסטו† ניט† זייַן† זיכער† וויפֿ ל†מענטשן† וועלן† ”קויפֿן“† די† דאָזיקע† קורסן Ɔ בפֿרט† נאָך† איצט¨ †ווען† סטודענטן†זייַנען† מער†פּראַג≠ מאַטיש†און† ווייַזן†ווייניקער† די†נטיה† צו† לערנען†עפּעס†” אין†דער† וועלט†אַרייַן “¨ † אַבי†צו† לערנען Ɔ מע†זוכט† תּכלית Ɔ אָבער† ניט†דאָס† בין†איך† אויסן Ɔ

דעם† האַרבסט† לערן† איך† פֿאַרן† ביז≠גראַדויִר≠ עולם†אַ† קורס†פֿון† רוסיש≠ ייִדישער† געשיכטע † ©און† כ‘האָב† דווקא† אַ† קלאַס† פֿון† גאָר† אַ† נישקשהדיקער† גרייס® Ɔ קוק†איך ¨† פֿאַרשטייט†זיך ¨† אַרייַן† אין†כּלערליי† ביכער ¨† כּדי†דערפֿרישן† אין† מייַן†זכּרון† פֿאַרשיידענע†פּרטים† פֿון†די† געשעענישן† אין† צאַרישן ¨† סאָוו†עטישן† און† הייַנטיקן† רוסלאַנד Ɔ האָב† איך† זיך† פּלוצעם†געכאַפּט ¨† אַז†הייַיאָר ¨† און†דווקא† אין†אויגוסט† און†סעפּטעמבער ¨† קען†מען† אָפּמערקן† אַ† שטיקל† יוביליי Ɔ די† רייד† גייט† וועגן† דער† ערשטער† צעטיילונג† פֿון†פּוילן ¨† אין†יאָר ΣΣ≤†Æ± †דאָס† הייסט ¨† אַז† מין†∞¥≥† יאָר† צוריק† האָט† זיך ¨† אין† תּוך† אַרייַן¨ † אָנגעהויבן† די† רוסיש≠ייִדישע† געשיכטעÆ † אויב† פֿריִער† פֿלעגן† ייִדן† זיך† נאָר† אַרייַנכאַפּן† קיין† רוסלאַנד ¨† איז† זינטΣΣ≤† †± האָט† זיך† אין† לאַנד† באַוויזן† אַ†שטענדיקע† ייִדישע†באַפֿעלקערונג Æ

ווי†מיר† ווייסן¨ †האָט† מען†פּוילן† צע≠ טיילט† נאָך† צוויי †מאָל ¨† אין† Σπ≥†± און† Σπμ± ¨† און† סוף≠כּל≠ סוף† האָט† אַזאַ† לאַנד† אויפֿגעהערט† צו† עקזיסטירן¨ † לכל≠ הפּחות† ווי† אַן† אומאָפּהענגיקע† מדינהÆ † בינו≠לבינו† איז† רוסלאַנד¨ † וואָס† האָט† תּמיד† געציטערט† פֿאַר† דער† ”שע† דלע≠ כער† השפּעה“† פֿון† ייִדן¨ † באַרייַכערט† ג†עוואָרן† מיט†אַ† ריזיקער†ייִדישער† באַ≠ פֿע†לקערונג Ɔ דאָס† הייסט† ניט¨ † אַז† שוין† סוףΠ† ±טן† יאָרהונדערט† האָבן† זיך† באַ≠ וויזן†ייִדן ¨† וואָס†האָבן† זיך†געהאַלטן† פֿאַר† ”רוסישע Æ“† דאָס†איז† געווען†אַ† לאַ†נגער† פּראָצעסª †שוין† אָפּגעשמועסט†פֿון† דעם¨ † וואָס† אַ† גרויסער† חלק† ייִדן† האָבן† זיך† קיין†מאָל† ניט† אויפֿגעהערט† צו† האַלטן† פֿאַר† פּוילישעÆ † ”רוסישע† ייִדן“† איז¨ † בכלל¨ †אַ† טערמין¨ †וואָס† שפּיגלט†אָפּ† ניט† אַזוי†די† געאָגראַפֿיע¨ †ווי† די†קו† לטור†און† די†שפּראַך Ɔ ס‘רובֿ†” רוסישע†ייִדן“† זייַנען† דאָך†געווען ¨† און†בלייַבן ¨† תּושבֿים¨ †גע≠ וועזענע† צי† איצטיקע¨ † פֿון† או†קראַיִנע ¨† ווייַסרוסלאַנד¨ †מאָלדאָווע† וכÆ‘

יאָרצענדליקער†זייַנען† אַדורך†זינט† די†צעטיילונגען† פֿון†פּוילן† ביז†עס† האָבן† זיך† אויסגעפּיקט† די† ערשטע† רוסישע† ייִדןÆ † געשען† איז† עס¨ † אין† אַ† היפּשער† מאָס¨ † אַ† דאַנק† דעם† וואָס† די† צאַרישע† רעגירונג† האָט† געשטעלט† פֿאַר† זיך† דעם† ציל† צו† רוסיפֿיצירן† די† ייִדןÆ † די† ערשטע†גרויסע† גרופּע¨ †מיט† וועלכער† מע†האָט† געמאַכט†אַזאַ† עקספּערימענט¨ † זייַנען† געווען† די† ייִדישע† סאָלדאַטן¨ † וועלכע† מע† האָט† אָנגעהויבן† נעמען† אין† דער† אַרמיי† זינט† ΣΠ≤ Ʊ† גענומען† האָט†מען† סייַ† קינדער†—† פֿון† ≥±† יאָר† און† עלטער† —† און† סייַ† דערוואַקסענע † †— Πμ–± ≤ יאָריקעÆ †די† קינדער†האָט† מען† געשיקט† אי ן†מיליטערישע† ©אָדער†” קאַנטאָניסטישע “¨ † ווי† מע† האָט† זיי† גערופֿן ®† שולן¨ † וו וּ†מע† האָט† זיי† געהאַלטן† ביזן† עלטער† פֿון Π††± יאָר¨ † און† נאָר†דעמאָלט† פֿלעגט†זיך† אָנ≠ הייבן† זייער† ”אמתע “†מילי≠ טער≠דינסט ¨† וועלכע† האָט† געדויערט † 솆≤ יאָרÆ †

די† געשיכטע† פֿון† ייִדי≠ שע† קאַנטאָניסטן† † האָט† זיך† פֿאַ†רענדיקט† אין† די † Πμ∞± ער† יאָרן∫† אין Πμ∂††± איז† עס† אָפּ≠ געשאַפֿן† † געוואָרן † ¨† אָבער† פֿאַ†קטיש† האָט† עס† געדויערט† † ביזן† יאָר † ΠμπƱ † בסך≠הכּל† זייַנען† † דורך† דער† דאָזיקער† סיס≠ טעם† דו†רג עגאַנגען†† אַרום† ∞¥† טויזנט† ייִנגלעךÆ † געשטאַמט† † האָבן† זיי ¨† בדרך≠ כּלל¨ † פֿון† אָרעמע† משפּחות ¨† ווייַל† די† פֿירער† פֿון† קהילות†—† דאָס† הייסט† די† רייַכ†סטע† —† פֿלעגן† אויסקלייַבן ¨† ווע≠ מען† צו† שיקן Ɔ שוין† אָפּגעשמועסט† פֿון† דעם ¨† וואָס† באַלעבאַטישע† ייִדן† ©סוחרים ¨† סערטיפֿיצירטע† בעל≠מלאָ≠ כות†און† כּלי≠קודש ®† זייַנען†אַפֿילו† גע≠ זעצלעך† † געווען† באַפֿרייַט† פֿון† דער† מיליטער≠דינסט Ɔ אַזוי† צי† אַזוי ¨† אָבער† די† אַרמיי† איז† געוואָרן† אַ† וויכטיקער† רוסיפֿיצירנדיקער†אינסטרומענט Ɔ

דערווייַל† האָט† זיך† אַנטוויקלט† נאָך†איין† וועג†צו† רוסיפֿיצירן†די† ייִדן∫† בילדונגÆ † בייַם† אָנהייב† האָט† די† צאַ≠ ר†ישע† רעגירונג† געמוזט† פֿאַרנאַרן† ייִד†ישע† קינדער† אין† רוסישע† שולן† ©כּדי† זיי† דאָרטן†” מאַכן† פֿאַר† לייַט “® Ɔ אָבער†אין† די ΠΠ∞†± ער†יאָרן† האָט†מען† שוין† אין† די† הויכע† רוסישע† פֿענצ≠ טער† זיך† איבע†רגעשראָקן† און† גענו≠ מען† באַגרענעצן† † דעם† צוטריט† פֿון† ייִדישע† ייִנגלעך† און†מענער† צו†מלו≠ כישע† לערן≠אינסטיטוציעס Ɔ אָבער† דער†”דזשין“† פֿון† רוסישער† בילדונג† איז† אַרויסגעלאָזט† † געוואָרן† פֿון† דעם† מאַגישן† † פֿלעשל† און† אים† צוריק† אַרייַ†נצ† ושטעקן† האָט† זיך† בשום≠אופֿן† ניט† באַקומעןÆ † אין† די† סאָ≠ וועטישע† † צייַטן† האָט† זיך דער† פּראָצעס† פֿון† רוסיפֿי≠ קאַציע† † פֿאַרענדיקטª † פֿאַר† אַן אַלץ† וואַקס†נדיקער ¨† און† לסוף דער†גרע† סטער¨ †צאָל† ייִדן†איז רוסיש† געוואָרן† די† שפּראַך פֿון†זייער† טאָגטעגלעכקייטÆ †

אין† די† פֿאַראייניקטע שטאַטן¨ † האָבן† רוסיש≠רעדנ≠ דיקע† ייִדן† געונ מען† שפּילן עפּעס† אַ† ממשותדיקע† ראָלע זינט† די† ΠΠ∞± ער† יאָרןÆ † אין יענע† צייַטן¨ † אָבער¨ † איז† רו≠ סיש† געווען† די† שפּראַך† פֿון אַ† מינאָריטעט¨ † ווייַל† ס‘רובֿ ייִדישע† עמיגראַנטן† פֿון† דער ר†וסישער† אימפּעריע† האָבן פֿון† דעסטוועגן† גערעדט ייִדישÆ †איצט† איז†עס† אַ†נדערש Æ ס‘רובֿ† עמיגראַנטן† פֿון† דעם† געוו † עזע≠† נעם† סאָוועטן≠פֿאַרבאַנד† רעדן† רוסישÆ קלינגט† עס† אין† ניו≠יאָרק† און† אַנדערע שטעט† ווי† אַן† אָפּקלאַנג† פֿון† די† היס≠ טאָרישע† געשעענישן¨ † וואָס† האָבן† זיך אָנגעהויב ן†מיט† ∞¥≥† יאָר† צוריקÆ † ווי אַ† טיילצייַטיקער† תּושבֿ† פֿון† ברייַטאָן≠ ביטש† הער† איך† ©און† רעד† איך® † דעם אָפּקלאַנג† יעדן† טאָגÆ † גלייַכצייַטיק† זע איך†אויך ¨† ווי†רוסיש† גייט†אַוועק†—† דער יונגער†דור† גייט†אַריבער† אויף†ענגליש Æ דאָס† רעדל† דרייט† זיך∫† אַן† ערך† אַזוי ©אָבער† גאָר†ניט† אין†גאַנצן† אַזוי® †איז† עס געווען† אַ† מאָל¨ † בפֿרט† אין† דעם† זעלבן ברייַטאָן≠ביטש ¨† מיט†ייִדיש Ɔ

ק נט ניסטן, 18361855—

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.