שרי אָראָבינדאָ או קבלה

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - יואל מאַַטוועיעוו ©ניו יאָרק ®

מיט† ∞¥±† יאָר† צוריק¨ † איז† אין† קאַלקוטע† געבוירן†געוואָרן† אָראָבינדאָ†גהאָש †© ΠΣ≤πμ∞—± ±® † —† אַ† גרויסער† בענגאַלישער† רעוואָלוציאָנער¨ † פֿילאָסאָף¨ † מיסטיקער† און† פּאָעט¨ † באַקאַנט† אין† זייַן† היימלאַנד¨ † אינדיע¨ † און† אין† דער† וועלט† מיטן† טיטל† שרי† ©„ דער† גרויסער5 † אָדער†„דער† הייליקער5 ®† אָראָבינדאָÆ

ווען† איך† האָב† זיך† צוערשט† באַקענט†מיט† אָראָבינדאָ ס†מיסטישע† טעאָריעס† או ן†מיט† זייַן† „אינטעגראַלער† יאָגע5 ¨† האָב† איך† באַלד† באַמערקט† אַ† גאַנצע† ריי† בפֿירושע† ענלעכקייטן† צו† קבלה† און† חסידותÆ † הרבֿ† אַבֿרהם יהודה† חן¨ † אַ† באַקאַנטער† חב6 ד חסיד† און† אַן† אָריגינעלער† דענקער† פֿון† אַ† לינק אַנאַרכיסטישן† שניט¨ † דערקלערט† אין† זייַן† ווערק זאַמלונג† „במלכות† היהדות5 ¨† אַז† ראַבינדראַנאַט† טאַגאָר¨ † דער† באַרימטער† אינדישער† פּאָעט† און† שרייַבער¨ † האָט† געהאַט ¨† מעגלעך¨ † אַ† ייִדישע†נשמה† און†איז† געווען†דערפֿאַר† אַ† ייִד† אינעם† גייַסטיקן† זין† פֿון† וואָרטÆ † מע† קאָן† זאָגן¨ † אַז† אָראָבינדאָ¨ † טאַגאָרס† אַ† לאַנדסמאַן¨ † זייַנער† אַ† באַקאַנטער† און† אַ†מיטדענקער ¨† איז†נאָך† מער†ייִדישלעך Æ

אין†אָראָבינדאָס† פֿאַל†איז† עס†אָבער† מער† ווי† אַ† גייַסטיקע† ענלעכקייט† און† גילגולי נש מותÆ † זייַן† בעסטע† חבֿרטע¨ † צוזאַמען†מיט† וועלכער† ער† האָט† אָר≠ גאַניזירט†זייַן† יאָגע באַוועגונג¨ †איז† גע≠ ווען†אַ† ייִדישע†פֿרוי† און†ער† איז†ג עווען†† באַקאַנט†מיט† די† ווערק† פֿון† אַ†מי סטע≠† ריעזן†ייִדישן† מחבר¨ †וועלכע† זענען†פֿול† מיט†קבלה געדאַנקען Æ

ד6 ר† קרישנאַ† דהאַן† גהאָש† דער† טאַטע†פֿונעם† קומענדיקן†גרויסן† דענקער¨ † האָט† געשיקט† זייַן† זון¨ † וועלכער† איז† דעמאָלט† געווען† אַ† קליין† קינד¨ † אין† אַן† אָרטיקער† ענגלישער† שולÆ † אינעם† יאָר† ΠΣπ± ¨† איז† דער† יונגער† אָראָבינדאָ† אַוועקגעפֿאָרן† קיין† מאַנטשעסטערÆ † לעבנדיק† אין† ענגלאַנד¨ † האָט† ער† באַקומען† אַ† גלענצנדיקע† בילדונג† אין† אַן† אויסגעצייכנטער†מיטל שול ¨† און† איז† געגאַנגען† זיך†לערנען† אינעם†אָקספֿאָרד אוניווערסיטעט Ɔ די† אָרעמע†משפּחה† האָט†נישט† געהאַט†גענוג† געלט† פֿאַרן† אוניווערסיטעטª † דער† יונגער† אָראָבינדאָ† האָט† אַרויסגעוויזן† אַ† גרויסן† טאַלאַנט† און† האָט† באַוק מען† אַ† סטיפּענדיע¨ † און† האָט† געהאָפֿט† צו† ווערן† אַ† באַאַמטער† פֿונעם† פּרעסטיזשפֿולן† „אינדישן† בירגער דינסט5 † ©ICS ®¨ † אַ† בריטישע† רעגירונג אָרגאַניזאַציעÆ

צוערשט¨ †איז† אָראָבינדאָ†מסכּים† געווען†צו† ווערן†אַ† מלוכישער†באַאַמטער Ɔ אינעם†יאָר Ππ≥††± האָט† ער† פֿאַרלאָזט† ענגלאַנד† און† אַוועקגעפֿאָרן† צוריק†קיין† אינדיעÆ †זייַן† טאַטע†האָט† דערהערט† די† פֿאַלשע† קלאַנגען¨ † אַז† זייַן† זונס† שיף† איז¨ † כּלו מרשט¨ † דערטרונקען† געוואָרן† אויפֿן† וועג¨ † און† איז† פּלוצעם† געשטאָרבן† פֿון† אַ† שאָקÆ † ווען† אָראָבינדאָ† האָט† אָנגעהויבן† דינען† פֿאַר† דער† רעגירונג¨ †איז† ער†געוואָרן† אַלץ†מער† אומצופֿרידן† מיטן†בריטישן† קאָלאָניאַליזם¨ †און† איז†געוואָרן ¨† צו†ביסלעך ¨† אַן†אַנטי בריטישער† רעוואָלוציאָנערÆ † אינעם† יאָר† Ππ∞ †± איז† ער† אַרעסטירט† געוואָרן† אין†שייַכות† מיטן†אַטענטאַט† קעגן†הויך ראַנגיקע† בריטישע†באַאַמטע† אין†דער† שטאָט†אַליפּאָר Ɔ על פּי טעות¨ †האָבן† די†רעוואָלוציאָנערן† געוואָרפֿן†אַ† באָמבע† אין† אַן† אַנדער† קאַרעטע¨ † וווּ† עס† זענען† געפֿאָרן† צוויי† אומשולדיקע† ענגלישע† פֿרויעןÆ † אָראָבינדאָ†איז† נישט†געווען† דירעקט†פֿאַרמישט† אין† דעם¨ † אָבער†מע† האָט† אים† אייַנגעזעצט† צו≠ זאַמען†מיט† זייַנע†מיליטאַנטישע† חבֿריםÆ

אָראָבינדאָ† האָט† שוין† לאַנג† שטודירט† די† אינדישע† גייַסטיקע† חכמותÆ † דאָס† יאָר¨ † וואָס† ער† איז† אָפּגעזעסן† אין† תּפֿיסה¨ † האָט† אויף† אים† איבע†רגעלאָזט† אַ† שטאַרקן† רושםÆ † ער† האָט† באַשלאָסן† צו† וויד מען† זייַן† צוקונפֿטיק† לעבן† ריין רוחניותדיקע† עניניםÆ † ווע ן†מע† האָט† אים† באַפֿרייַט¨ † האָט† לאָרד† מינטאָ¨ † דער† בריטישער† גענעראַל גובערנאַטאָר† פֿון† אינדיע¨ † באַמערקט¨ † אַז† ווי† אַ† גייַסטיקער† דענקער† וועט† אָראָבינדאָ† ווערן† נ אָך†מער† סכּנותדיק† ווי† ווען† ער† איז† געווען†אַ† קעמפֿער†קעגן† דער†אימפּעריע Æ

אינעם† יאָר† 𱥆± איז† אַ† ייִדישע† פֿרוי† פֿון† אַ† ספֿרדישע ר†משפּחה ¨† מיטן† נאָמע ן†מיראַ† ©מרים ®† אַלפֿאַסאַ¨ † אָנגעקומען† פֿון† פּאַריז† קיין† פּאָ†נדיטשערי ¨† אינדיע¨ † כּדי† זיך† צו† טרעפֿן† מיט† אָראָבינדאָÆ † דער† אינדישע ר†מיסטיקער† איז† שטאַרק†נתפּעל† געוואָרן†פֿון† איר†און† האָט†דער≠ קלערט¨ † אַז† זי† געפֿינט† ז יך†מיט† אים† אויף† אַ† גלייַכער†גייַסטיקער† מדרגהÆ †שרי† אָראָבינדאָ†און† מיראַ† אַלפֿאַסאַ¨ † וועלכע† איז† באַקאַנט† ווי† „די† מוטער5 ¨† איז†טאַקע† געוואָרן†די† גייַסטיקע†מוטער† פֿון† איר† שותּפֿס† טעטיקייטÆ † נאָך† אָראָבינדאָס† טויט¨ † אין† πμ∞± ¨† האָט† זי† געשאַפֿן† אַ† גרויסע† קאָמונע¨ † דאָס† שטעטל† מיטן† נאָמען† אָראָוויל¨ † לכּבֿוד† אָראָבינדאָ¨ † און† האָט† ממשיך† געווען† צו† פֿאַרשפּרייטן† די† שיטה† פֿון†„אינטעגראַלער† יאָגע5 Æ

אַלפֿאַסאַ† איז† געשטאָרבן† אינעם† יאָרπΣ≥† Ʊ† טויזנטער†מענטשן† אין† אינדיע† האַלטן† פֿון† איר† גאָר†שטאַרק† און†אַפֿילו† פֿאַרגעטלעכן†זי Ɔ זי†איז† געווען† אַ† נאָענטע† חרבֿטע† פֿון† דער† אינדישער† פּרעמיער מיניסטאָרין†אינדיראַ† גאַנדי¨ †און† האָט† זיך† באַטייליקט† אין† אַ† ברייטער† ספֿערע† פֿון† סאָציאַלער†טעטיקייט ¨† אַחוץ†מיסטישע† עניניםÆ

אַלפֿאַסאַס†ערשטער† רבי¨ †פֿון† וועלכן†זי† האָט† אויסגעלערנט† אַ† סך† עזאָטערישע† סודות¨ † איז† געווען†אַ† ייִד†מיטן† נאָמען†מאַקס† טעאָן†—†איינער† פֿון† די† סאַמע†מיסטעריעזע† מענטשן† אין† דער† וועלטÆ †אַ† טייל†היסטאָריקער† גיבן†איבער ¨† אַז†ער† האָט†געהייסן† לויִס מאַקסימיליאַן†בימשטיין ¨† און† אַז†זייַן† טאַטע†איז† געווען†אַ† רבֿ†און† אַ†מקובל† אין† פּוילן¨ †יהודה לייב† בימשטייןÆ †זייַנע† נאָכפֿאָלגער† אין†ישׂראל†—† אַן†אינטערעסאַנטע† פּרשה†פֿאַר† זיך† —† האַלטן¨ †אַז† ער†איז† געווען†אַ† פֿרומער†חסידישער† ייִד†מיטן† נאָמען†אליעזר מרדכי† תּאיון¨ †וועלכער† האָט†באַקומען† אַ†ברכה† פֿון†עפּעס† אַ†מקובל† צו† פֿאַרשפּרייטן† קבלה† צווישן† דעם† נישט ייִדישן† עולם¨ † כּדי† צו† ברענגען† אַ† גרויסן† תּיקון† אין† דער†וועלט Ɔ ווען†דער† דאָזיקער†מענטש†—† אַלע† זענען† מסכּים¨ † אַז† דעם† פֿאַמיליע נאָמען† האָט† ער† צוגעטראַכט†—† האָט† געוווינט† אין† עגיפּטן¨ † האָט†ער† זיך†גערופֿן† אויף†אַ† כּמו מוסולמענישן† שטייגער¨ †אַיאַ אַזיז† טעאָןÆ

מאַקס† טעאָן† האָט† זיך† אַקטיוו† באַטייליקט† אין† שאַפֿן† אַ† צאָל†מיסטישע† קרייַזן† אַרום† דער† וועלטÆ † זייַנע† ביכער† אויף† פֿראַנצויזיש† זענען† טאַקע† פֿול†מיט† קבלה¨ † הגם† ער†מייַדט† בכּיוון† אויס† קבלה טערמינען† און† טראַכט† אויס† אַן† אייגענע† טערמינאָלאָגיע¨ † וואָס† קלינגט† נענטער† צום† אייראָפּעיִשן† נישט ייִדישן† אָקולטיזםÆ † זיי† ווערן† הייַנט† פֿאַרשפּרייט† אין† העברעיִשע† איבערזעצונגען† דורך† דער† ירושלימער† חבֿרה† „חוגי אַרג מן5 ¨† געגרינדעט† דורך† פּאַסקאַל† טע≠ מאַנליס† —† אַן† אַנדע ר†מיסטעריעזער† מענטש† פֿון† פֿראַנצויזיש ייִדישן† אָפּ≠ שטאַםÆ † זייַנע† עלטערן¨ † לויִס† און† קלער† טעמאַנליס † ¨† זענען† געווען† טעאָנס† חסידים† און† נאָענטע† פֿרייַנד¨ † און† האָבן† אָ†נג עפֿירט††מיט† דעם†פּאַריזער† צווייַג†פֿון† טעאָנס†„קאָסמישער† באַוועגונג5 Æ

אַלען† גרינפֿילד¨ † אַן† אַמעריקאַנער† אָקולטיסט† או ן†מאַסאָן ¨† שרייַבט† אין† איינעם† פֿון† זייַנע† ביכער¨ † אַז †מאַקס† טעאָנס† טאַטע¨ † אַ† פּוילישער† רבֿ† פֿון† וואַרשע¨ † איז† געווען† אַ† באַהאַלטענער† פֿראַנקיסטÆ †אין† טעאָנס†אָריגינעלע† ווערק† אויף†פֿראַנצויזיש† ווערט†נישט† איינמאָל† דערמאָנט† די† טעמע† פֿו ן†מיסטישע† סעקסועלע† ריטואַלן¨ † וואָס† קאָן† טאַקע† זייַן†אַ† סימן†פֿון† פֿראַנקיסטישער†השפּעה ª† לויט† גרינפֿעלדן¨ † האָט† שרי† אָראָבינדאָ† באַמערקט¨ † אַז† טעאָנס† סיסטעם† דער≠ מאָנט† די† אינדישע† טראַדיציעס† פֿון† טאַנטרע†—† אַן† עזאָטערישע† טראַדיציע¨ † וועלכע† האָט† אָפֿט† צו† טאָן† מיט† סעקסÆ † אין† די† העברעיִשע† רעדאַקציעס† פֿון† טעאָנס† ווערק¨ †וואָס† זענען†אַרויסגעגעבן† געוואָרן†דורך† דער†פֿרומער† חבֿרה†„חוגי אַרגמן 5† אין†ירושלים ¨† האָט† מען† אַזעלכע† קאָנטראָווערסאַלע† טעמעס† אָפּגעשוואַכט†אָדער† אינגאַנצן†אויסגעמיטן Æ

פּאַסקאַל†טעמאַנליס ¨† אַ†פֿראַנצויזישער† פּאָעט† און† זשורנאַליסט¨ † איז† געווען† פּערזענלעך† באַ≠ קאַנט†מיט† ראַבינדראַנאַט†טאַגאָר ¨† פּאָל†וואַלערי† און† אַנדערע† באַרימטע† פּאָעטן† און† פֿילאָסאָפֿןÆ † זייַן† בוך† וועגן† דעם† בעל שם טובֿ† אויף† פֿראַנ≠ צויזיש† טראָגט† אַ† ראָמאַנטיש באָהעמישן† טעם† און† דערמאָנט† אויף †מאַרטין† בובערס† נעאָ חסידישן† ראָמאַנטיזםÆ † בעת† דער† צווייטער† וועלט מלחמה¨ † האָט† ער† געקעמפֿט† קעגן† די† נאַציס† ווי† אַ† פּאַרטיזאַנער† אינעם† פֿראַנצויזישן† ווידערשטאַנדÆ † שפּעטער¨ † נאָך† זייַן† עמיגראַציע† קיין† ישׂראל† אין π†π¥ ±¨ † איז† טעמאַלניס† געוואָרן† אַן†אָנהענגער† פֿון†טראַדיציאָנעל פֿרומער† קבלה† און† אַן† אויסגעשפּראָכענער† שׂונא† פֿון† ניט אָרטאָדאָקסישע† ייִדישע† באַוועגונגען† ביז† זייַן† טויט†אינעם† יאָר Æ≤∞∞∞†† די†חבֿרה†„ חוגי אַרגמן 5† איז†ממשיך† נאָך† הייַנט† צו† פֿאַרשפּרייטן†מאַקס† טעאָנס†שיטה† און†טעמאַלניסעס† באַאַרבעטונג†Æ מיראַ† ©מרים ®† אַלפֿאַסאַ†איז† געבוירן†געוואָרן† אין אַ†וועלטלעכער† ספֿרדישער†משפּחה Ɔ פֿון†קינד≠ ווייַז† אָן† איז† זי† געווען† פֿאַבונדן†מיט† פּאַריזער קינסטלערישע¨ †באָהעמישע† און†מיסטיש אָקול≠ טיסטישע† קרייַזן¨ † דורך† וועלכע† זי† האָט† זיך גוט†באַקענט† מיט†דער† משפּחה†טעמאַלניס† און מיט† טעאָנעןÆ † זי† האָט† זיך† פֿאַראינטערעסירט מיט† הינדויִזםª † פֿונעם† יאָרπ≤∂† ±¨ † ווען† זי† האָט געגרינדעט†אָראָבינדאָס† אַשראַם¨ †ביז† איר†טויט ¨ אין† πΣ≥± ¨† האָט† זי† זיך† אַקטיוו† פֿאַרנומען† מיט גייַסטיקער† טעטיקייטª † טויזנטער† אינדיער† באַ≠ טראַכטן†זי† ווי†אַן† עכט אינדישע†הייליקע† פֿרויÆ אַ†געוויסע† השפּעה†פֿון† קבלה†דריקט† זיך†אָבער אויס† גאַנץ† קלאָר† אין† איר† ביאָגראַפֿיע† און איבערגעלאָזט†אַ† רושם†אויף† איר†באַרימטן† שותּף¨ שרי† אָראָבינדאָÆ † ל משל¨ † זי† האָט† אויסגעקליבן מאַקס†טעאָנס† סימבאָל†פֿאַר† אָראָבינדאָס†באַווע≠ גונג†—†אַ† מגן דוד†מיט† אַ†לאָטאָס בלום Æ

אַ† טייל† היסטאָריקער †מיינען ¨† אַז† אַלפֿאַסאַ האָט† געגרינדעט† דאָס† שטעטל† אָראָוויל† —† אַ גרויסע†קאָמונע† מיט†איבער† צוויי†טויזנט† אייַנ≠ וווינער¨ †וווּ† עס†ווערט† נישט†באַנוצט† קיין†געלט עקאָנאָמיע† —† נאָכן† מוסטער† פֿון† ישׂראלדיקע קיבוצים¨ † און† געוואָלט† דערמיט† שאַפֿן† אַ† מין „אינטערנאַציאָנאַלן† קיבוץ5 Ɔ אָראָבינדאָ† האָט געשטיצט† אַן† אייגענע† גייַסטיקע† ווערסיע† פֿון אַנאַרכיסטישן† קאָמוניזם¨ † און† קאָן† באַטראַכט ווערן† ווי† אַן† אינדישער† קראָפּאָטקין† אָדער טאָלסטויÆ

אַחוץ† דעם† דערמאָנטן† סימבאָל¨ † זענען† אין אָראָבינדאָס† אינטעגראַלער† יאָגע† פֿאַראַן† אַ† ריי וויכטיקע†ספּעציפֿישע† עלעמענטן¨ †וועלכע† זעען אויס† גאָר† נאָענט† צו† קבלהÆ † דער† צענטראַלער געדאַנק† פֿון† זייַן† שיטה† איז† דער† קאָס מישער תּיקון העולם¨ † פֿאַרבונדן† מיטן† אַקטיוון† קאַמף פֿאַרן† סאָציאַלן† יושרÆ † לויט† אָראָבינדאָ¨ † איז† די וועלט† געשאַפֿן† געוואָרן† דורך† אַ† געטלעכער „זעלבסט באַגרענעצונג 5† —†דורכן†„ צימצום5 ¨† ווי די† דאָזיקע† קאָנצעפּציע† ווערט† אָנגערופֿן† אין קבלהÆ †אָראָבינדאָס† סימבאָליזם†פֿון† מענערלעכע און† ווייַבלעכע† אַספּעקטן† פֿון† געטלעכקייט† איז אויך† זייער† נאָענט† צו† קבלה¨ † הגם† אַזאַ† וועלט באַנעם† איז† אויך† פֿאַרשפּרייט† אין† געוויסע שטראָמען† פֿון† הינדויִזםÆ † לויט† אָראָבינדאָס אינטעגראַלער† יאָגע¨ † קאָן† אַ†מענטש† אַנטפּלעקן אין†דער† פֿולער†מאָס† זייַן†„צלם אלוקים 5†—† דאָס געטלעכע†געשטאַלט†—† דורך†מעדיטאַציעס† און מעשׂים טובֿיםÆ

שרי† אָראָבינדאָס† „סאָציאַלע† יאָגע5 † קאָן פֿאַרגליכן† ווער ן†מיט† דער† שיטה† פֿונעם גרויס ן†מקובל† יהודה לייב† אַשלג¨ † אָראָבינדאָס אַ† מיטצייַטלערÆ † אַ† סך† עלע מענטן† פֿון† ביידע שיטות† זענען† זייער† גאָר† ענלעךÆ † אָראָבינדאָס קבלה השפּעה†איז† געווען†אַן† אומדירעקטע†און דערצו† פֿאַרבונדן †מיט† אַזעלכע †מיסטעריעזע מענטשן† ווי†מאַקס† טעאָן†—†מעגלעך ¨† אַ† שבתי צבֿיניק† אָדער† פֿראַנקיסטÆ † פֿונדעסטוועגן¨ † זעט מען†די† ע†נלעכקייט† גאַנץ†דייַטלעך Æ

אַ† סך† יונגע† ייִדן† אינטערעסירן† זיך† הייַנט מיט† ווייַט מיזרחדיקע†מיסטישע† טראַדיציעסÆ אָראָבינדאָס† אינטעגראַלע† יאָגע† איז† צווישן די† פּאָפּולערסטעª † צוויי† פּראָצענט† אייַנוווינער פֿונעם† „קיבוץ 5† אָראָוויל† אין† אינדיע† זענען ישׂראלים¨ † און† נאָך† אַ† גרעסערער† טייל†—† ייִדן פֿון† אַרום† דער† וועלטÆ † ווייניק†מענטשן† ווייסן אָבער¨ † אַז† אָראָבינדאָ† —† זיכער† אַ† גרויסער און† זייער† אָריגינעלער† דענקער†—† האָט† אַליין געשעפּט¨ † אַחוץ† אַנדערע† קוואַלן¨ † פֿון† דער ייִדישער†קבלה Æ

מיר ל ס

מ קס טע ן (אליעזר מרדכי בימשטיין)

דער סימב ל ון ר בינד ס „אינטעגר לער י גע‟

און ון מ קס טע נס „ק סמישער ב וועגונג‟

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.