זכרונות פֿו יודל מאַרק

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

(המשך ון ריעִרדיקן נומער)

דער באָבעס מיצווה

ס+ איז†געווען† זאַכן¨ †ווען† די†באָבע† פֿלעגט†מיר† אויך†געפֿעלן† ווערןÆ †די† באָ≠ בע†פֿלעגט† באַזאָרגן¨ †אַז† די†מאַמע† זאָל† קאָכןÆ †© די†קעכין† איז†געווען† די†מאַמע ¨† נישט†די† באָבעÆ ®† ווי†נאָר† מע†האָט† זיך† דערוווּסט¨ † אַז† אין† שטעטל† איז† דאָ† אַ† קראַנקער¨ † פֿלעגט†מען† עס† קאָכן† פֿאַר† אים†אַ† הינדל¨ †אַ† האַלב†הינדל ¨† פֿלעגט† מען† שיקן† אייַנגע מאַכטס¨ † וואַרעניע† פֿון† אייַנגע מאַכטס† פֿון† קאַרשן¨ † פֿון† אייַנגעמאַכטס†פֿון† מאַלינעסÆ †© עמעצער† האָט† געזאָלט† שוויצן¨ † פֿלעג ט†מען† שיקן† אייַנגעמאַכטס† פֿו ן†מאַלינעס Æ® † איך† בין† געווען† דער† עלטסטער† זון† און† איך† בין† געווען† דער† וואָס† האָט† געבראַכט† † די† דאָזיקע† זאַכן† פֿון† גאָר† קי†נדע† רשע† יאָרן† אָן¨ † ביז† כּ מעט† די† גאַ†נצע† צייַט†ווען† איך†בין† געווען†אין† שטעטל†צוזאַמען† מיט†מייַנע† עלטערןÆ † די† דאָזיקע† ¸איז ˛† געווען† אַ† שליחות† וואָס† איך† האָב† אַלע†מאָל† זייער† ליב† ג†עהאַט Ɔ די† באָבע† פֿלעגט† אַכטונג† געבן† אויף† ¸דעם ˛¨ † דאָס† איז† געווען¨ † אַזוי† צו† זאָגן¨ † איינע† פֿון† אירע† הויפּט† מ†יצוות Ɔ ©זי† האָט† געהאַט† אַ† גאַנצע† סעריע† † פֿאַ†רשיידנס† טע†מיצוות ¨† וואָס† מע†קען† האַלטן†פֿאַר† אַ†מיצווה† אָדער† ניטÆ ®

זיסיקייט

איך†בין† געווען¨ †אַגבֿ ¨† פֿון†די ¨† וואָס† האָבן† נישט† ליב† געהאַט¨ † פֿו ן†מייַנע† קינדערשע† יאָרן† אָן¨ † קיין† זיסיקייטןÆ † איין† זאַך† פֿלעג† איך† יאָ† זייער† ליב† האָבן†און† פֿלעג†אַפֿילו† אַליין†גנבֿענען Ɔ דאָנערשטיק¨ † פֿרייַטיק† פֿלעג ט†מען† באַקן† פֿאַרשיידענע† געבעקסÆ † זומער† פֿלעגט† אַ לע†מאָל† זייַן† אַ† קעזקוכן† אָדער† אַ† שמאַנטקוכן† אָדער† עפּעס† אַזוינס† וואָס† אין† די† אַנדערע† מקומות† איז† דאָס† ניטאָÆ † און† חוץ† דעם† ברוינע† קיכעלעך¨ †האָניק קיכעלעך Ɔ די†דאָזיקע† ברוינע† קיכעלעך† פֿלעג† איך† זען† קריכן†אויפֿן† בופֿעט†—†ס +איז† געווען†אַ† גרויסער¨ †הויכער† בופֿעט†—†פֿלעג† איך† זען† אַרויסכאַפּן† וויפֿ ל†מע† קען Ɔ מע† פֿלעגט† ברענגען† פֿרוכטן† פֿון† קרים¨ † אויב† דער† טאַטע† פֿלעגט† קומען† פֿון† דרום רוסלאַנד¨ † אָדע ר†מע† פֿלעגט† אַ† מאָל† צושיקן†—† די† אַלע† זאַכן† פֿלעגן† מיך† ניט† פֿאַראינטערעסירןÆ † ¸נאָר ˛† די† האָניק קיכעלעךÆÆÆ

לייענע

איך†האָב† די†גאַנצע† צייַט¨ †שוין† פֿון† גאָר†יונגע† יאָרן†אָן ¨† ליב†באַקומען† צו† לייענעןÆ †אַפֿילו† ווען†דאָס† לייענען†איז† געווען†בלויז† העברעיִש¨ †איך† האָב†זייער† גרינג† און† פֿייַן† געלייענטÆ † שפּעטער¨ † אַז†איך† האָב†זיך† אויסגעלערנט†רוסיש ¨† האָב† איך† גענומען† לייענען† רוסישÆ † זייער† אַ† סך† זאַכן† אי ן†מייַנע† יונגע† יאָרן†האָב† איך†געלייענט† און†לחלוטין† ניט† פֿאַרשטאַנען† וואָס† איך† לייעןÆ † געוויסע† זאַכן† האָבן† געמאַכט† אויף† מיר†עפּעס† אַן†אייַנדרוק ¨† ניט†וויסנדיק† אַפֿילו†פֿאַר† וואָס¨ †¸ למשל˛ ¨† טאָלסטאָיס† דערציילונג†”קרייצער† סאָנאַטע“†—†אַ† דערציילונג†פֿון† אייפֿערזוכט†דאָס† האָב† איך† געלייענט¨ † איינע† פֿון† די† ערשטע† זאַכן†וואָס† איך†האָב† זיך†אויסגעלערנט† לייענען† אויף† רוסישÆ † נאָך† דעם† ווי† איך† האָב† געלייענט† פֿענימאָר† קופּער† אויף† רוסיש† און† אַזעלכע† ווערק† ווי† ”דער† לעצטע ר†מאָהיקאַנער “¨ † האָב† איך† געלייענט† טאָלסטאָי¨ † וואָס† איך† האָב†ניט† פֿאַרשטאַנעןÆ

אַ† מאָל† האָב† איך† ¸זיך ˛† אַליין† ניט† פֿאַרשטאַנען∫† וואָס† איז† דאָס† פֿאַר† אַ† ווילדע† זאַך¨ † לייענען† און† ניט† פֿאַר≠ שטייןø † אָבער† איך† האָב† כּסדר† און† שטע†נדיק† געלייענטÆ †מע† דאַרף†וויסן ¨† אַז† אייגנטלעך† האָב† איך† אין† די† דאָ≠ זיקע† אַלע† יונגע† יאָרן†מייַנע ¨† איידער† איך†בין† אַוועק†אין† גימנאַזיע¨ †געהאַט† גענוג†צייַט ¨† ווייַל†מאַקסימום† צייַט†פֿון† פֿאַרברענגען†מיט† אַ† לערער† —†מיט† ביידע† לערערס† —† איז† געווען† צוויי† שעה† אַ† טאָגÆ † האָט† יעדער† אַרייַ†נגע≠ כאַפּט† נאָךμ—±∞† †±מינוט ¨† אָבער† נישט† מערÆ † און† וויפֿ ל†מען† זאָל† זיך† ניט† שפּילן¨ † דאַרף†מען† געדענקען¨ † אַז† בייַ† אונדז†זייַנען† געווען†אַ† סך†רעגנס ¨† גאָר† גרויסע†פֿרעסט ¨† און†מע† האָט†זיך† ניט† געקענט†שפּילן† אין†דרויסן Ɔ מע†פֿלעגט† קומען† זיך† שפּילן† אין† שטוב¨ † ¸אָבער ˛† אין†שטוב† האָבן†דאָך† די†שפּילערייַען† קיי ן†מאָל† נישט† געקענט† האָבן† אַזאַ† גרויסן†אינטערעס† ווי†שפּילערייַען† אין† דרויסןÆ

לערנע גמרא

נאָך† דעם† האָט† זיך† בייַ† מיר† אָנ≠ געהויבן† אַ† לערנען ¨† מיט† וועלכן† איך† בין† ניט† געוואָרן† פֿאַראינטערעסירט Ɔ פּונקט† ווי† איך† האָב† ליב† באַקומען† דעם† תּנ6 ך† און† אַפֿילו† די† העברעיִשע† גראַמאַטיק¨ †און† ליב†באַקומען† הערצי≠ קאָוויטשן¨ †איז† אַן†ערך† צו Π†† יאָר†האָב† איך† אָנגעהויבן† לערנען† גמר א†מיט† דעם† זעלביקן† מלמד† בייַ† וועלכן† איך† האָב†פֿריִער† געלערנט†אַ† קורצע†צייַט Ɔ ער†פֿלעגט† אויך†קומען† אַ†שעה ¨† גלייַך† נאָך†מיטאָג ¨† און† זיך† אַוועקזעצן†מיט† מיר† לערנען† ג מרא Ɔ איך† געדענק† אַ† ביסל†וועלכע† גמרא†איך† האָב†געלערנט† —† ס+ איז†געווען† בבֿא†מציעה ¨† נאָך†דעם† בבֿא† קמא Ɔ איך† געדענק† אַ† טייל† פֿון† יענעם† לערנען ¨† אָבער† איך† האָב† אין† יענע†יאָרן ¨Π† †±∞—יאָר ¨† ניט†געהאַט† קיין† אינטערעס†פֿאַר† דעם†וואָס† איך†לערן Ɔ און†פֿלעג† ניט†קומען† מיט†קיין† שאלות† און† פֿלעג† זיך† ניט† פֿאַרטיפֿן ¨† זיך† ניט† חקירהןÆ †מע† פֿלעגט†לערנען† מיט†מיר ¨† פֿלעג† איך† געדענקען† וואָס† ער† זאָגט ¨† אָבער† אינעווייניק† אי ן†מיר† איז† עס† נישט†אַרייַן Æ

אומגליק אויפֿ י

איך†קען† ניט†אַוועק† פֿון†מייַנע† גאָר† ערשטע†יאָרן† אָן†אַ† גרויס†געשעעניש† אין†מייַן† לעבן Ɔ דאָס† איז† געווען† אין† דעם† זומער† צווישן† דעם† דריטן† און† פֿערטן† קלאַס† פּראָגימנאַז יע Ɔ מיר† ייִנגלעך† פֿלעגן† אָפֿט† גאַנצע† באַנדעס† זיך† אַרומטרייַבן† בייַם† ברעג† ים ¨† און† אַ†מאָל ¨† אַז†מע† פֿלעגט†זען† אַ†פֿישער≠ שיפֿל† וואָס† איז† פֿאַרטיק† און† וואָס† די† רודערס† זייַנען† דאָ ¨† פֿלעג ט†מען† אַראָפּשטופּן†דאָס† שיפֿל†טיפֿער† אין†ים† און†מע† פֿלעגט† זיך†מאַכן† אַ†שפּאַציר Ɔ ס+ איז† אַפֿילו† געווען† אַ† צייַט† אַ† ביסל† שפּעטער†ווען† איך†האָב† זיך†געלערנט† פֿאָרן†אויף† אַ†זעגלשיפֿל ¨† וואָס†דאָס† איז† אָן† אַ† שיעור† אַ† סך† שווערער Ɔ אָבער† דאָס† איז† געווען† נאָך† אַ†מעשׂה† מיט† אַ†פֿישערשיפֿל† און†איך† בין†דעמאָלט† געווען†אַלט†≥±† יאָר ¨† אָדער†±±†אַ† האַלב† יאָר†ריכטיקער Æ

≤—¥† ייִנגלעך† זייַנען† אַרומגעלאָפֿן† בייַם†ברעג† ים ¨† ס+ איז†געווען† פֿרייַטיק† נאָך†מיטאָג ¨† און†מיט† מיר†און† נאָך†מיר† זייַנען† נאָכגעלאָפֿ ן†מייַנע† ≤† אַנדערע† ברידער† Æ מיר†באַשליסן ¨† מיר†פֿאָרן† אויף† דעם† שיפֿל ¨† האָבן† מיר†¥† ייִנגלעך† זיך† אַוועקגעזעצט†בייַ† די†רודערס† און†איך† האָב†מיטגענומען† מייַנע†≤†ברידערלעך Ɔ מיט† דער† סיסטעמאַטישקייט ¨ †מיט† ווע†לכער† איך† בין† געבאָרן† געוואָרן ¨† האָב†איך† גענומען†מייַנע† שיך†און† די† שיך† פֿון†מייַנע† ברידערלעך † ¸און† זיי ˛† אַוועקגעשטעלט† אין† איין† ריי† בייַם† ברעג† ים Ɔ או ן†מיר† זייַנען† אַוועק≠ געפֿאָרןÆ

ס+ איז† געווען† אַ† שיינער† טאָג† און† מיר†זייַנען† היפּש†ווייַט† אַוועקגעפֿאָרן Ɔ דער† ים† איז† געווען† אַ† גאַנץ† רויִקער† ¸און† מיר†האָבן ˛† גערודערט†אַלץ† ווייַ≠ טער† דאָס† שיפֿל† —† ניט† געווען† קיין† צו† שווער† שיפֿל Ɔ מיר† ¸האָבן ˛† זיך† גערעדט¨ † געשמועסט¨ † געחכמהט† זיך† און†געפֿאָרן† אַלץ†ווייַטער Ɔ עס†איז† שוין† געוואָרן† פֿרייַטיק צו נאַכט ¨† מע† האָט† שוין† אין† שטוב† אָפּגעבענטשט† ליכט† —†איך† זאָג†אָפּגעבענטשט† ווייַל†אי† די† מאַמע¨ †אי† די†באָבע† האָט†געבענטשט† ליכט† —† און† קיינער† פֿון† די† קינדער† איז†ניטאָ Æ

עס† האָט† זיך† אָנגעהויבן† אַ† יאָגע≠ ניש† נאָך† דעם∫† וווּ† זייַנען† די† קינ≠ דערø † פֿאַרשטייט† זיך¨ † אַז†מע† האָט† אַרייַ†נגעפֿונען ¨† אַז† אָט† האָ ט†מען† זיי† געזען† בייַם† ברעג† ים¨ † און† די† מאַמע† איז† צוגעלאָפֿן† צום† ברעג† יםÆ † שטעל† זיך† פֿאָר† אַ† האַרץ† פֿון† אַ† מאַמען∫† עס† שטייען† אַזוי† אַוועקגעשטעלט† אין† אַ† ריי† די† פֿיר† פּאָר† שיכלעךÆ † די† קינדער† זייַנען† נישטאָÆ †מע† האָט† געפּרוּווט† אַרויסשיקן† —†מע† האָט† ניט† געוווּסט† וווּ†צו† שיקן†—†ווער† ווייסטø †מע† האָט† געהאַט†אַלע† מאָל†מורא ¨† טאָמער†וועט† מען†אַוועקפֿאָרן† אין†פּרייַסן ¨† טאָמערÆÆÆ

ס+ איז†שוין† געווען†היפּש† פֿינצטער¨ † ¸ווען ˛† מיר†זייַנען† אַלע†צוריקגעקומען Ɔ דאָס† איז† געווען† דאָס† איינציקע†מאָל† אין†מייַן† לעבן¨ †ווען† מייַן†טאַטע† האָט† מיך†געפּאַטשט Ɔ די†אַנדערע† האָט†מען† ניט† באַשטראָפֿטÆ † דאָס† איז† געווען† אַ† גרויסע† און† שווערע† זאַךÆ † איך† האָב† אַליין† פֿאַרשטאַנען¨ † אַז† איך† האָב† ניט† געטאָרט†אַזוי† טאָןÆ †און† די†מאַמע† האָט† געטענהט¨ † אַז† דאָס† איז† געווען† דאָס† שווערסטע† וואָס† זי† האָט† געזען† אין† איר†לעבן Æ

יאָרן† שפּעטער¨ † ווען† איך† בין† שוין† געווען† אין† ווילנע¨ † איז† געווען† אַן†אַנדער ¨† אַ†ביסל† אַן†ענלעכע† מעשׂה† מיטן† יםÆ † ©אַלצדינג† געשעט†מיטן† ים† בייַ†אונדז Æ® †איך† האָב†דעמאָלט† געפֿירט† אַזאַ†ערנסטע† ליבע†מיט† אַ†מיידל Ɔ מיר† זייַנען†אַוועקגעפֿאָרן† אויפֿן†ים† מיט†אַ† שיפֿל¨ † טאַקע† אַ† פֿישערשיפֿלÆ † ס+ איז† דער†ים† פֿריִער†געווען† רויִק† ¸און ˛† מיר† זייַנען† אַוועקגעפֿאָרן† היפּש† ווייַטÆ † ס+ איז† געוואָרן† אַ† שטורעם¨ † געוואָרן† כוואַליעס¨ †געקומען† אַ†רעגן ¨† און†מיר† האָבן†מער† קיין† כּוחות† נישט† געהאַט† איבערדרייען†דאָס† שיפֿל¨ †צו† באַוועגן† דאָס†שיפֿל Ɔ ס +האָט† איבער†אונדז† געגאָסן† אַ† רעגן Ɔ מיר† האָבן† זיך† צוגעטוליעט† איינע† צו† די† אַנדערע† און† געטראַכט∫† עס†וועט† קומען†אַ† כוואַליע†וואָס† וועט† אונדז† פֿאַרשלינגען† און† געענדיקטÆ † אָבער† די† שיפֿלעך† האָבן† אַ† טבֿע¨ †אַז† זיי†ווערן† גע≠ טראָגן†ווען† עס†קומען† כוואַליעס¨ † און† די† כוואַליעס† † האָבן† סוף כּל סוף†אונדז† דור†כגע≠ נעצט† ביז† דער† הויט¨ † ¸אָבער ˛† געבראַכט† † צו≠ ריק†צום† ברעגÆ

דער† ים† האָט† אַלע†מאָל† געשפּילט† אַ† גרויסע† ראָלע¨ † איך† מיין† זינט† די† ייִנגסטע† יאָרןÆ † ערשטנס† איז† אין† פּאַלאָנגע† געווען† דאָס† וואָס †מע† האָט† גערופֿן† ”די† בריקÆ“† איןΠ† ±טן† יאָרהונדערט† האָט† איינער† פֿון† די† גראַפֿן† טישקעוויטש† געוואָלט† פֿון† פּאַלאָנ≠ ג ע†מאַכן† אַ† האַפֿן¨ † האָ ט†מען† אין† ים† אַרייַנגעבויט† פֿון† שטיינער† און† פֿון† קלעצער† אַזאַ† מין† בריק ¨† או ן†מיר† קינדער ¨† נאָך† גאָר† יונגע¨ † ΣΠ— יאָריקע ¨† פֿלעגן† קריכן† נישט† נאָר† דאָרטן ¨† וווּ† ס+ איז† געווען† אויסגעלייגט† ברעטער† און† אַלצדינג† איז†געווען† גלאַט ¨† נאָר†וווּ† עס†זייַנען† געווען† אָנגעוואָרפֿן† שטיינער Ɔ און† ס+ איז†געווען† אַ†היפּשע† אַרבעט†קריכן† אָדער†אַ† שפּרינג†טאָן† פֿון†איין† שטיין† אויפֿן† צווייטן ¨† נאָ ר†מיר† פֿלעגן† עס† טאָןÆ †פֿאַרשטייט† זיך¨ †מיר† פֿלעגן†דאָס† אַלצדינג† טאָן† ווען† קיינער† פֿלעגט† ניט†זען†—† אַניט†וואָלט† עס†געווען† אַ† שרעקלעכע†זאַך Æ

דאָס באָד זי אי

פּאַלאָנגע

די†פֿאַרבינדונג† מיטן†ים† איז†אויך† געווען† צוליב† דעם ¨† ניט† נאָר† וואָס† עס† פֿלעגן† קומען† די† באָדגעסט ¨† נאָר† וואָס†מיר† אַליין† האָבן† פֿון 솱 טן† יוני ¨† און† אַ†מאָל† פֿון† ערשטן† יולי † ©ס‘ איז† געווען† אָפּהענגיק† פֿון† דעם† וועטער ®¨ † זיך† געבאָדן† אין† ים Ɔ פֿון† ערשטן† יולי¨ †גאַנץ† אויגוסט ¨† און† אַ†מאָל† האָט† געקענט† אויך† געשען ¨† אַז† אין† אָנהייב† סעפּטעמבער†זאָלן† מיר†זיך† באָדן Æ

דאָס† באָדן† איז† געווען† אייַנגע≠ שטעלט† אין† פּאַלאָנגע† אויף† זייער† אַ† טשיקאַווען†אופֿן Ɔ קיין†באָדקאָסטיומען† האָט†מען† דאָך†דעמאָלט† ניט†געטראָגן ¨† איז†געווען† אַזוי∫†פֿון π†† ביז†≥±†באָדן† זיך† פֿרויען¨ †פֿון†≥±† ביז†≤†באָדן† זיך†מענער ¨† פֿון†≤† ביז†∂†—† פֿרויען ¨† פֿון†∂† ביז π†† —†מענער Ɔ און†ס +איז† געווען†איינער† אַ† פּאָליציסט† מיט† אַ† באָרד ¨† וואָס† האָט† אַכטונג†געגעבן ¨† אַז†אַלצדינג† זאָל†זייַן† אין†אָרדענונג ¨† אַז†מענער† און†פֿרויען† זאָלן† זיך† ניט†מישן Ɔ אין† עלטער† פֿון† ≥± ≤±† יאָר† האָב ן†מיר† אַלע† ייִנגלעך† מקנא† געווען† דעם† פּאָליציסט ¨† וואָס† זעט†די† דאָזיקע†אַלע† נאַקעטע†פֿרויען ¨† פֿאַרשטייט†זיך Æ

דאָס†דאָזיקע† באָדן†זיך† איז†געווען† כּמעט†אַזאַ† מין†געזעץ Ɔ מע†פֿלעגט† אַלע† מאָל† זיך† באָדן† ווען† אַלע† באָדן† זיך Ɔ אַלע†אין† פּאַלאָנגע†האָבן† זיך†געבאָדן† ≥±† בייַ† טאָג † ¸ווען ˛† ס+ איז† געווען† דער† איבעררייַס† אין† די† פֿאַבריקן Ɔ זומער† פֿלעגט† מען† דעם† איבעררייַס† מאַכן† אָנדערטהאַלבן† שעה ¨† מע† זאָל† קענען† צולויפֿן† צום† ים ¨† מע† זאָל† קענען† באָדן† זיך ¨† קומען† אַהיים ¨† אָפּעסן¨ † און† קו מען† צוריק† אין† פֿאַבריק Ɔ ווייַל† די† מערהייט† אייַנוווינערס† זייַנען† דאָך† געווען† די† וואָס† האָבן† געאַרבעט† אין† די†בורשטין פֿאַבריקן Æ

ליבע בייַ י

די† סאַמע† ערשטע† ראָמאַנטישע† זאַכן†זייַנען† געווען†פֿאַרבונדן† מיטן†ים Ɔ אויפֿן† ים† זייַנען† געווען† די† בייַדלעך† וו וּ†מע† פֿלעגט† זיך† אויסטאָן ¨† אָבער† אין† אָוונט† אין† די† בייַדלעך† איז† דאָך† קיינער†נישט† געווען†און† קיינער†נישט† געקומען¨ † פֿלעגט †מען† קענען† דאָרט† זיצ ן†מיט† אַ†מיידל ¨† זיך† קושן† ¸און ˛ גלעטן†מיט† אַ†מיידל Ɔ דאָס†איז† געווען דער† צענטראַלער† אָרט† פֿאַר† די† אַלע יוגנטלעכע†ליבעס Æ

די בר מיצווה

¸איידער ˛† איך†גייט† איצט†אַריבער צו†דער† אַנדער†תּקופֿה† פֿון†מייַן† לעבן¨ וואָס† האָט† צו† טאָן† מיט† ווילנע¨ † וויל איך†פֿריִער† דערציילן†וואָס† איז†געווען מיט†מייַן† בר מיצווהÆ †פֿאַרשטייט† זיך¨ אַז† איך† האָב† געדאַרפֿט† צו† מייַן† בר מיצווה†האַלטן† אַ†דרשה Ɔ דער†פֿעטער האָט† מיר† צוגעשיקט† אַ† דרשה¨ † און הערציקאָוויטש† האָ ט†מיך† אויס≠ געלערנט† וו י†מע† זאָגט† די† הפֿטורה¨ און† די† אַנדערע† זאַכן† איז† דאָך† גרינג געווען† פֿאַר† אַזאַ† חבֿרה מאַן† ווי† איךÆ האָב†איך† אויסגעלערנט†די† דרשהÆ

ווען† ס+ איז† געקומען† עטלעכע טעג† פֿאַר† מייַן† בר מיצווה¨ † קומט אַ† ידיעה† פֿון†מייַן† פֿעטער∫† ער† קען נישט† קומען¨ † אַ ז†מע† מוז† די† בר מיצווה†אָפּלייגן† אויף†אַ† וואָךÆ †אָפּלייגן די† בר מיצווה† אויף† אַ† וואָך† הייסט דאָך† אַן† אַנדער† הפֿטורה°† און† ער האָט† צוגעשיקט† אַ† נייַע† דרשה† פֿאַר מיר¨ † אַ† דרשה¨ † וואָס† פּאַסט† זיך† מער צו† דער† הפֿטורה† און† צו† דער† סדרה פֿון†דער† וואָך†אאַז“ווÆ †איך† האָב†קיין מאָל†נישט† געקענט¨ †קיין† גוטן†אויער האָב† איך† קיין †מאָל† נישט† געהאַטÆ אין† איין† וואָך† האָב† איך† געמוזט אויסלערנען† די† דאָזיקע† זינגענישן פֿון†דער† הפֿטורה Ɔ און†אויב† דאָס†איז נאָך† געווען† ווייניק† צרה† פֿאַ ר†מיר ¨ האָב†איך† געמוזט†אויסלערנען† אַ†נייַע דרשה¨ †¸ וואָס˛ †איז† מיר†אַבסאָלוט† ניט געפֿעלןÆ † די† נייַע† דרשה† איז† געווען וועגן† די† סימנים† פֿון† ווערן† אַ†מאַן ¨ אַזוי† צו† זאָגןÆ † וואָס† הייסט† סימנים פֿון† ווערן† אַ† מאַן† לויטן† תּלמוד ø ווען† עס† וואַקסן† אויס† מינימום† צוויי הערעלעך† דאָרטן† וווּ† די† הערעלעך וואַקסן† אויסÆ † האָב† איך† עס† ניט† גע≠ קענט† פֿאַרטראָגן¨ † אָבער† וואָס† זאָל איך†קענען† טאָן ø† איך†האָב† די†דרשה ¸און ˛† די†הפֿטורה† אויסגעלערנטÆ

דער† פֿעטער† איז† געקומען† ¸און ˛ האָט†געהאַלטן† די†שיינע ¨† גוטע†דרשה ¨ ווייַל†ער† האָט†געקענט† מאַכן†אַלערליי פֿאַרגלייַכןÆ †דער† פֿאָטער†הייסט† יצחק און† די†מוטער† הייסט† רבֿקה† און† ער האָט† געקענט† שווימען† און† שווימען מיט† פֿאַרשיידענע †מדרשים† און חכמהלעך† און† ווערטלעך¨ † און† ער האָט† זיך† אַרייַנגענומען† ווי† אַ† יעקבֿ¨ ער†האָט† אַרייַנגענומען†מיך†—† עס†איז געווען† זייער† אַ† פֿייַנע¨ † גוטע† דרשה Æ און† דאָס† איז† געווען† אפֿשר† פֿון† די ערש טע†מאָל† און† אפֿשר† פֿון† די געציילטע†מאָל† אין†מייַן† לעבן† ווען איך† האָב† געוואַלדי ק†מקנא† געווען אַן† אַנדער† רעדנערÆ †מייַן† דרשה† איז געווען†זייער† אַ†נאַרישע Æ

דאָס†איז† געווען†מייַן† לעצטע†יאָר אין†פּאַלאָנגע Æ

(המשך אין קומענדיקן נומער)

יודל מ רק

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.