צוויש איי או אַ ס ישׂראלדיקע געזעלשאַפֿט

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - (אייַנדרוק פֿו דער 28סטער יערלעכער אינטערנאַציאָנאַלער קאָנפֿערענ פֿו ישׂראל-לימודי $ אי חיפֿהער אוניווערסיטעט) ©ניו יאָרק ® עדי מהלאל

רעליגיע† איבער† דער† מדינה† ©מי כאל איז† מקנא† די† וואָס† פֿאַרלאָזן† ישׂראל¨ אָבער† זאָגט∫† „איך† בין† צו† אַלט† ווי≠ דער† איבערצ†ולעבן† די† טראַוומע† פֿון אַן† אימ†יגראַנט ¨† לכן† איך† וויל† בעסער בלייַבן† ווי† אַן† אימ†יגראַנט† אין† מייַן אייגענעם† לאַנדÆ “® ª† די† אָקופּאַציע פֿון† די† פּאַלע†סט† ינער† שׁטחים† ©„ די גרעסטע† קאַט † אַסטר†אָפֿע† † איז¨ † אַז אונדזערע† שׁכנים† געפֿ†ינען† זיך† אין דער† שלימזלדיקער† סיטואַציע † ª† זיי האָבן† נישט† קיין† גאַנדי† און† מיר† — אַפֿילו†אַ† מיני≠רו† זוועלטÆ “® Ɔ

כּמעט† די† סאַמע† לעצטע† סעסיע אויף†דער† קאָנפֿערענץ†האָט† מע†ג עוויד≠† מעט†דער† טעמע†’ † ייִדיש†אין† ישׂראלÆ‘ פּראָפֿעסאָר† אַבֿרהם† נאָווע † רשטערן† ©© העברעיִשער†אוניווערסיטעט ¨† ירוש≠ לים® ¨† דער†פֿאָרזיצער† פֿון†דער† סעסיע † ¨ האָט† באַמערקט† † לגבי† דעם† אומטי≠ פּישן† אָרט† וואָס† ייִדיש† פֿאַרנעמט אין† אַ† קאָנפֿערענץ† פֿון† ישׂראל≠לי≠ מודיםÆ † גאַלי† דרוקער≠ברעם ¨† דייגאָ ראָטמאַן† ©ביידע† פֿון† העברעיִשן אונ†יווערסיטעט ®† און†אַני≠ הקטן†האָבן גערעדט† † וועגן† פֿאַרשידענע† טעמעס † אין† שייַכות† מיט† ייִדיש† אין† ישׂראלÆ אַ† שאָד¨ † וואָס† ווייניק† מענטשן† זענען געבליבן† † צו† הערן† אָט† די† רעדעס¨ ווייַל† דווקא† די† ייִידש סעסיע† האָט¨ צום† בעסטן¨ † אויסגעדריקט† דעם אַלגעמיינעם† מצבֿ† פֿון† מולטיקולטור אין†ישׂראל Æ π≤∂± ¨† אַ† דור† וואָס† האַלט† בייַם† אויס≠ שטאַרבןÆ † זייער† ווי†יניק† זענען† הייַנט† געבליבן† עדות ¨† וועלכע† געדע†נקען† די† קאַטאַסטראָפֿאַלע† צעפֿאַלונג† פֿון† דער† צווי†יטער† גרעסטער† אימפּעריע† אויף†דער† וועלט Ɔ פֿראַנקרייַך¨ †די† מעכ≠ טיקע† מלוכה† וואָס† האָט† געבויט† † די† מאַזשינאָ¨ † די† פּערפֿעקטסטע† פֿעס≠ טונג≠ליניע† אין† דער† געשיכטע ¨† און† האָט†געהאַט† אין†איר† רשות†אַ† גוואַל≠ דיקע† אַרמיי† און† אַן† אַוויאַציע† † און† אַ† פֿלאָט ¨† האָט† מען† באַזיגט† במשך† פֿון† קנאַפּע† דרייַ† וואָ כן ¨† ממש† אויף† או†נדזערע† אויגן Ɔ נישט† נאָר† איז† עס† געווען†אַ† שאָק ¨† נאָר†זינט† דעמאָלט†איז† מייַן† וועלט† מער† וואַק†לדיק† געוואָרן Ɔ אַזעלכע† באַגריפֿן† ווי† אייביקייט ¨† אַ† זעלבסט† פֿאַרשטענדלעכע† רעאַלי≠ טעט† און† אַ† לעבן† פֿון† סטאַבילקייט† זענען†אַרויסג עפֿאַלן††פֿון† מייַן†פּע† רזענ≠ לעכן† לעקסיקאָן ª† דאָך† נישט† געקוקט† † אויף†דעם ¨† האָבן†זיי† זיך†אייַנג עקויפֿט†† אַ† צענטראַל† אָרט† אין† דעם† הי†יליקן† ישׂרא†לדיקן† לעקסיקאָן ¨† און† זיי† ווערן† גענוצט† ווי† אַ† מין† ווירטועלע† מאַ≠ זשינאָ ליניעÆ †ס ,איז† מעגלעך ¨† אַז†וואָס† איך†וועל† באַלד†זאָגן† איז†שווער† אויפֿ≠ צ†ונעמען ¨† אָבער† לויט† מייַן† מיינונג ¨† שטעלט† עס† מיט† זיך† פֿאָר† אַן† אַלאַ≠ רעם≠גלאָק† פֿאַר† מייַנע† † לאַנד†סלייַט ¨† און† דערפֿאַר† האָב† איך† באַשלאָסן† † זיי† צו† זאָגן† אויף† דעם† מאַמע≠לשון† פֿון† מייַנע† קינדער† און† אייניקלעך † Æ“

ווייַטער† האָט† מי≠ כאל† אָנגערופֿן† די† גרע†סטע† ישׂראל פּראָב≠ לעמען∫† † די† צוגעבונדנ≠ קייט†צו† דער†אייראָפּעיִ≠ שער† קולטור ª† דער† ראַסיזם† † און† סאָציאַלע† קאָ†נטראַסטן † ©„ ישׂראל† קען†זיך† באַר† † ימען†מיטן† צווייפֿ†לדיקן† טיטל† —† די† סאַמע† ראַסיס≠ † טישע† מדינה† אין† דער† אַנטוויקלטער† וועלט “® ª† די† הערשונג† פֿון† זייער†גאונות ø†

אָט† די† צעהיצטע† דעבאַטע¨ † וואָס† אויך† די† צוויי† נאָבעל≠פּריז† געווינער† פֿון† דעם† „טכניון“≠ אונ†יווערסיטעט† אין† חיפֿה¨ † דן† שעכטמאַן† און† אַהרון† טש†יכאַנאָווער ¨† האָבן† אין† איר† אָנטייל† גענומען † ¨† איז†לויט† מייַן†מיינונג† שוין† געלייזט† געוואָרן† † מיט† צוויי† טעג† פֿריִער† לטובֿת† דעם† באַנוץ† † פֿון† העב≠ רעיִשÆ † בייַם† ערשטן† אָוונט† פֿון† דער† קאָנפֿערענץ† האָט† דער† ישׂראלד†יקער† מחבר†פֿון† איראַקישן†אָפּשטאַם† סאַמי† מיכאל† אויפֿג†עטראָטן† און† געגעבן† אַזאַ† מין† „שליסלטאָן≠ רעדע“† אויף† זייַן†פּרעכטיקן† העברעיִש¨ †אַז† ס, וואָלט† שווער†געווען† זיך†פֿאָרצושטעלן† אים† רעדן† אויף† אַן† אַ†נדער† שפּראַך¨ † בפֿרט† אויף† ענגלישÆ † מיכאלס† ווע†רטער† זע≠ נען†געווען† בבֿחינת†אַ† פּאַטש†אין† פּנים† פֿאַר† די¨ † וועלכע† האָבן† דערוואַרט† אויף†נאָר† אַ†פּאָר† בנימוסדיקע†פֿראַזעס† מכּוח†דעם† לעבן†אין† ישׂראלÆ †אָט† אַזוי† האָט†מיכאל† געעפֿנט†זייַן† רעדע∫

„איך† בין† געבוירן† געוואָרן† אין† טש†יקע† שפּראַך≠מלחמה† איבער† דעםÆ † דאָס† איז† געשען† בשעת† פּראָפֿעסאָר† זהר†שׁבֿיט† פֿון†תּל≠ אָבֿיבֿער†אוניווער≠ ס†יטעט† האָט† זיך† אייַנגעשפּאַרט† צו† רעדן† אויף† העברעיִש† פֿאַר† אַלע† באַ≠ טייליקטע¨ † הגם† קיין† „גלייַכצ ייַטי≠† קע† איבערזעצונג“† † איז† נישט† געווען† בנימצאÆ † אַ† טאָג† פֿריִער† האָט† מען† יאָ† געפֿירט† אַ† גאַנצן† פּלענום† אויף† עבֿרית¨ † אָבער† צוליב† דעם† האָט† מען† באַזאָרגט¨ † אַז† יענע† וואָס† עס† נייטיקן† זיך† אין† אַן† איבערזעצונג¨ † זאָלן† האָבן† די†איבערזעצונג≠ מיטלעןÆ †שׁבֿיט† האָט† ממשיך†געווען† צו†רעדן† אויף†עבֿרית ¨† האַלטנדיק¨ † אַז† דערמיט† שטיצט† ער† דאָס†רעדן† העברעיִשÆ

מע†דאַרף† זיך†מודה† זייַן¨ †אַז† ס, איז† דאָ† אַ† שטיקל† אמת† אין† שׁבֿיטס† אַר≠ גומענטÆ †דאָס† זע†לבע† קומט†פֿאָר† אויף† די†קאָנפֿערענצן† אַרום†ייִדיש ª† פֿאַר†וואָס† זאָל† מען† רעדן¨ † למשל¨ † וועגן† שלום≠ עליכמען† צי† וועגן† באַשעוויסן¨ † ניצנ≠ דיק† די† שפּראַך† פֿון† זייערע† טעקסטן¨ † די†שפּראַך ¨† וואָס†אין† איר†ליגט† כּידוע†

ספּעציעל רן „ רווערטס“

אַנטקעגן† דעם† אַלגעמיינעם† פֿי≠ נאַ†נציעלן† קר†יזיס† אין†ס ,רובֿ† אַקאַדעמי≠ † שע†אַ† נשטאַלטן¨ †זעט† אויס†דאָס† פֿעלד† פֿון†אַקאַדעמישע† ישׂראל≠ל† ימודים† ©Is≠ Studiesrael† †בלע -ז ®† ווי†אַ† בליִע†נדיק† פֿעלדÆ †נישט† ווייניקער†פֿון μ∂∞†† רעפֿע≠ † ראַטן†אויף† איבער†∞≥±†סעסיעס† זענען† † אָפּגעהאַלטן† ג†עוואָרן† בייַם† חיפֿהער† אוניווערסיטעט†במשך† פֿון†דער† דרייַ טאָגעדיקער†קאָנפֿ ערענץ††פֿון† ישׂראל≠ ל†ימ† ודים¨ † וואָס† איז† פֿאָרגעק†ומען† פֿו≠ נעםμ† ≤סטן† ביז†דעם Σ†≤ סטן†יוני Ɔ דער† טיטל† פֿון† דער† הייַיאָר† † יקער† קאָנפֿע≠ רענץ† איז† געווען†„מולטיקו† לט†ור עלע†† ישׂראל† אין† אַ† גלאָבאַלער† פּער†ספּעק≠ טיוו∫†צווישן† איין†געזעלשאַפֿט† און†אַ† סך†געזעלשאַפֿטן Æ“

די†הערשנדיקע† שפּראַך†פֿון† דער† גאַנצער† או†נטערנעמונג† איז† געווען† ענגלישÆ † דער† פֿאַקט¨ † אַז† די† פֿאָרשער† זאַמלען† זיך† צ†ונויף† אין† ישׂראל¨ † צו† האַלטן† רעדעס† מכּוח† דער† טעמע† † מדינת≠ ישׂראל¨ †און† זיי†קומט† אויס† צו† רעדן† בלויז† אויף† ענג≠ ליש¨ †איז† דווקא†נישט† קיין† נייַע†דע† רשייַנונג † Ɔ אַזוי†גייט† עס†שוין† אָן†יאָרן† לאַנג†און† דאָס†ז ענען††די† סטאַנדאַרטן† פֿון† אי†נטערנאַציאָנאַלע† קאָ†נפֿ ערענצן†† איבער† דער† וועלט¨ †צי† מע†האָט† עס†יאָ ¨† צי†נישט Æ

אָבער† פֿאָרט† האָט† די† דאָזיקע† לינגוויסט†ישע† ווירקלעכקייט† † אַרויסגערופֿן† † אַ†פּר אָטעסט††מצד† געוו† † יסע† באַטייליקטע¨ †און† זיי†האָבן† אַפֿ†ילו† געפֿירט† אַ† קליינ≠

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.