געדאַנקע או שטימונגע אי די עשׂרת ימי תּשובֿה טעג או סוכּות

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

דעם†הייַנטיקן†„ ברי5 †פֿון† ירושלים“†שרייַב† איך†צו† אייַך¨ †ליבע† ל4 ענער†פֿון†„ פֿאָ†ר5 ערטס“¨† נאָך† די† ראָש) השנה) טעג¨ † 5אָס† זענען† פֿאַ†רבייַ† רויִק¨ †אין† פֿאַרגלייַך†צו† דעם†5 אָס†הערשט† איצט† אין†די† מערסטע†אַראַבישע† לענדער†אַרום† אונדז¨ † און†איבער† דער†5 עלט†בכלל Æ

דאָרטן† קומען† איצט† פֿאָר† בלוטיקע† שטור≠ מישע† דעמאָנסטראַציעס† קעגן† אַמעריקע¨ † צו≠ ליב† דעם† 5אָס† אין† קאַליפֿאָרניע† האָט† מען† באַ †5 יזן† אַ† קורצן† פֿילם† אין† 5עלכן† עס† 5ערט† שטאַרק†באַל 4דיקט† דער†נבֿיא† מוכאַמעד†און† די† מוסולמענישע†רעליגיע Æ

אומעטום† פֿאַלן† קרבנות¨ † הונדערטער† מענטשן† 5ערן† פֿאַר5 וּנדעט† און† עס† 5ערן† אָנ≠ געטאָן† † גר6 סע† שאָדנס† צו† בנינים† און† מלוכה) אי†נסטיטוציעס Æ

בייַ† אונדז† אין† דער† מדינה¨ † פֿאַלן† פֿון† צייַט† צו† צייַט† עטלעכע† ראַקעטן† און† פֿייַער) באָמבעס† † איבער† דער† גרענעץ¨ † א6 ף† שטעט† און† ייִשו≠ בֿים† אין† דרום† פֿון† לאַנדÆ † עס† זענען† גע †5 ען† אַ† צאָל† פֿאַר5 וּנדעטע† און† דערשראָקענע† צ5 ישן† דער5 אַקסענע†און† קינדערÆ

אין† די† שילן† און† בתּי) מדרשים† איבערן† לאַנד¨ † האָבן† ייִדן† ראָש) השנה† מתפּלל† גע5 ען† מיט†גר 6ס† כּ5 נה†פֿאַר† זיך†און† פֿאַר†כּלל )ישׂראל ¨† פֿאַר†אַ† גוטן¨ †געזונטן† און†רויִקן† יאָר¨ †אַז† עס†זאָלן† ניט† מק6 ם† 5ערן† די† ב4 זע† פּלענער† פֿון† אונ≠ דזערע†שׂונאים ¨† 5אָס† זיי†פּלאַנירן† קעגן†מדינת ) ישׂראל†און† אונדזער†פֿאָלק† בכללÆ

מיר†שט 4ען† איצט¨ †ערבֿ )יום )כּיפּור† און†באַ≠ מיִען†זיך† צו†טאָן† 5אָס† עס†איז† נאָר†מעגלעך† א6 ף† אָפּצושרייַען† און† מבֿטל† זייַן† יעדע† גזירה¨ † 5אָס† דער5 אַרט†אונדז† אין†דעם† קומענדיקן†נייַעם† יאָרÆ

הרבֿ† שלמה† אַבֿינרי¨ † רבֿ† פֿון† בית) אל† און† ראָש) הישיבֿה† פֿון† „עטרת )ירושלים “¨ † געהערט† צו†דער†„ אַגודת) צער) בעלי) הח4 ם“†5 אָס†קעמפֿט† ש6 ן†יאָרן )לאַנג† קעגן†דעם† אוראַלטן†מינהג† פֿון† „שלאָגן† כּפּרות“†ערבֿ )יום )הכּיפּורים Æ

ער†טענהט ¨† אַז†דער† דאָזיקער†מינהג† 5ערט† א6 סגעפֿירט†דורך† די†שוחטים† אומעטום†א 6ף† אַן† עפֿנטלעכן† און† אַפֿילו† גר6 זאַמען† אופֿןÆ † יעדעס† יאָר† קומט† הרבֿ† אַבֿינרי† אַר6 ס† מיט† זייַן† פּראָ≠ טעסט† און† רוף¨ † דערקלערנדיק¨ † אַז† דער† מינהג† איז† אַן†„אמונה† תּיפֿלה“†—† אַ† פֿאַלשער† גל6 בן¨ † 5אָס† ייִדן† האַלטן† ערבֿ) יום) כּיפּור¨ † אַז† הינער† טראָגן† אַ5 עק† מיט† זיך¨ † מיט† ז4 ער† ט6 ט¨ † די† חטאָים†פֿון† דעם†מענטש† פֿון†אַ† גאַנצן†יאָר Æ

ער† פֿאַררופֿט† זיך† א6 ף† אַ† צאָל† חכמים† אין† „שולחן )ערוך Æ“† א6 ף† דער† פֿראַגע¨ † 5אָס† האָט† אים†געבראַכט† צו†דער† דאָזיקער†איבערצייַגונג ¨† האָט†הרבֿ† אַבֿינרי†דערקלערט† פֿאַר†אַ† צייַטונגס † ) רעפּאָרטער¨ † אַז† מען† דאַרף† אָפּשאַפֿן† דעם† דאָ≠ זיקן† אַרכאַיִשן† גל6 בן¨ † אַז† עס† זענען† דאָ† אַנדע≠ רע† מיטלען† און† אופֿנים† 5י† אַז6 † מבֿטל† מאַכן† און†ענדערן† דעם†דאָזיקן† ברוטאַלן†מינהג Æ„† מען† דאַרף†ניט† גל4 בן¨ †אַז† 5ען† א4 נער†שעכט† אַ†הון ¨† אָדער†אַ† האָן† ©עס† 5ענדט† זיך†צי† ער†איז† אַ†מאַן† אָדער† אַ† פֿר6 ®† זיך† ר4 ניקט† ער† זיך† א6 ס† פֿון† זייַנע†אַלע† חטאָים†פֿאַר† אַ†גאַנץ† יאָרÆ

„מען† קען†עס† טאָן“¨† האָט†ער† געזאָגט¨ „†דורך† אַנדערע†מיטלען Æ“† ער†ציטירט† אַ†צאָל† מאָדערנע† רבנים¨ †5 אָס†טוען† עס†און† פּר4 דיקן†עס† צו†טאָן† צו† ז4 ערע† עוד ת¨ † 5י† הרבֿ† שלמה) זלמן† א6 ערבאַך† און† אַנדערעÆ † ס. איז† שטענדיק†דאָ† אַ†חשד ¨† אַ†פֿאַרדאַכט ¨† אַז† די†שחיטה† און†דער† שוחט†אַל 4ן† זענען† ניט†כּשר Ɔ ער†טוט† עס†אָן† רחמנותÆ

„לאָמיר† זייַן† א6 פֿריכטיק“¨† האָט† ער† געזאָגט † ¨† „דער† 5אָס† עסט† אַ† געשאָכטענעם† האָן† אַ† גאַנץ† יאָר¨ † קען† ניט† אַר6 סקומען† קעגן† דעם† מינהג† פֿון† ’שלאָגן† כּפּרות‘† ערבֿ) יום) כּיפּורÆ † עס† זענען† † דאָ† אַנדערע† אַלטערנאַטי5 ן† צו† בעטן†גאָט† צו†פֿאַרגעבן† חטאָיםÆ“

הרבֿ† אַבֿינרי† 5ייַזט† אָן¨ † אַז† ער† פּע†רזענלעך† טוט† תּשובֿה¨ † תּפֿילה† און† צדקה¨ †ערבֿ )יום )כּיפּור ¨† אַנשטאָט†שלאָגן† כּפּרותÆ

איך† אַל4 ן† האַלט† פֿון† דער† טעזע† פֿון† הרבֿ† אַבֿינריÆ † יעדעס† יאָר† קום† איך† אַר6 ס† צום† מאַרק† „מחנה )יהודה“† אין† ירושלים¨ † צו† 5ערן† באַאייַנדרוקט† † פֿון† דעם† געטומל† און† רעש† פֿון† ערבֿ) יום) כּיפּור†דאָרטן Æ

דער† גר6 סער† פּאַרקיר) פּלאַץ† פֿון† דעם† מאַרק† פֿאַר† א6 טאָס† 5ערט† אין† יענעם† טאָג† פֿאַ†ר5 אַנדלט† ממש† אין† אַ† שחיטה) פּלאַץ† פֿאַר† די† בידנע† † כּפּרות¨ † 5אָס† 5ערן† געבראַכט† צו† דעם† שוחט† צום† שעכטן¨ † דירעקט† פֿון† דעם† פֿאַר≠ ק6 פֿער¨ †דורך† די†„זינדיקע“† ק6 פֿער†און† ז4 ערע†משפּחות Æ

די†שוחטים† אייַלן†זיך† שנעל†אַרייַנ≠ כאַפּן† צ5 ישן† ז4 ערע† פֿלינקע† פֿינגער† דעם†צאַפּ† לדיקן†האָן ¨† פֿון†די†„ זינדיקע“† ייִדן¨ †נאָך† דעם†ווי† יעדער†א 4נער† פֿון†ז 4† האָבן† שנעל† אָפּגעזאָגט† די† תּפֿילה† „זה† כּפּר תי¨ † זה† חליפֿתיÆÆÆ“

אַרום† דעם† שוחט† שט4 ען† מענער† און† פֿר6 ען¨ † קינד† און† ק4 ט¨ † 5עלכע† 5אַרטן† מיט† געדולד† † צו†זען† דאָס†א 6סג 4ן† פֿון†ז 4ערע† כּפּרותÆ † איך† בין† זיכער¨ † אַז† די† דאָזיקע† ברוטאַלע† סצע≠ נע†דרינגט† טיף†אַרייַן† אין†די† זכרונות†פֿון† יעדן† א4 נעם† פֿון† ז4 Ɔ ז4 † 5עלן† עס† לאַנג† געדע†נקען† און†ניט† פֿאַרגעסןÆÆÆ

איז† טאַקע† גערעכט† הרבֿ† אַבֿינרי† אין† זייַן† קעגנערשאַפֿט† צו† דעם† דאָזיקן† אַרכאַיִשן¨ † ברו≠ טאַלן† ייִדישן† ריטואַל† פֿון†„שלאָגן† כּפּרותÆ“† ער† 5ייַזט† אָן¨ † אַז† עס† זענען† דאָ† אַנדערע¨ † הומ†אַנע† מעטאָדן† פֿאַר† אַ† מענטש¨ † אויסער† דעם† דאָזיקן† †

אין† ירושלים† און† אין† אַלע† שטעט† און† ייִשובֿים† אין† לאַנד† הערשט† באמת† אַ† יום )טובֿ≠ דיקע† שטימונג† און† אַנשי )שלומנו† באַמיִען† זיך† צו†געניסן† פֿון†דעם† זוניקן†און† קילן† 5עטער Æ

ניטאָ† נאָך† אַזאַ† שטאָט† אין† דער† גאָרער† † 5עלט† 5אָס† קען† זיך† גר 6סן† מיט† אַז 6† פֿיל† סוכּות† א6 ף† די† באַלקאָנען† פֿון† די† הייַזער ¨† אין† די† ה4 ף¨ † און† אַפֿילו† א 6ף† די† טראָטואַרן† און† די† קאָמע† † רציעלע† גאַסן† פֿון† שטאָט Ɔ ז4 † זענען† באַ≠ פּוצט† מיט† שייַנענדיקע ¨† קאָלירפֿולע† טאַשמעס† † און†קרענץ ¨† 5אָס† זענען†געבראַכט† גע 5אָרן† אַזש† פֿון†דעם† 5ייַטן† מיזרח†—†כינע ¨† יאַפּאַן†און† אַנדע≠ אונדז†אַלעמען† אין†די† איצטיקע†אָנג עשטרענ††גטע† טעג¨ †בייַ† אונדז†אין† לאַנד Æ

דער† יום) טובֿ† סוכּות† מיט† זייַנע† פֿר4 לעכע† תּפֿילות† און† צערעמאָניעס¨ † ברענגט† מיט† זיך† אַרייַן† אַ† פֿר4 לעכע† שטימונג† פֿון† עכטער† יום) טובֿדיק4 ט¨ †אַ† גענוס†פֿאַר† האַרץ†און† נשמהÆ

ניט†אומזיסט† איז†דער† אָנזאָג¨ †אַז† דער†יום ) טובֿ† זאָל† זייַן† אונטער† דעם† לאָזונג† „ושׂמחתם† בחגיכם† וה4 תם† אַך† שׂמח°“† ז4 ער† פּאַסיק† פֿאַר†

סוכּות, שׂימחת תּורה או שמיני עצרת — חגי

ומועדי לשׂימחה!

מינהג¨ † צו† בעטן† פֿאַרגעבונג† פֿון† דעם† רבונו) של) עולם†פֿאַר† זייַנע†חטאָים ¨† נעמלעך∫†„תּשובֿה ¨† תּפֿילה†און† צדקה“¨† 5אָס† קען†געטאָן† 5ערן ¨† ניט† נאָר†ערבֿ )יום )כּיפּור ¨† נאָר†במשך† פֿון†אַ† גאַנץ†יאָר Ɔ איך†בין† מיט†אים† פֿולקאָם†מסכּים ÆÆÆ°

און†5 י†קען† מען†זיך† ניט†פֿר 4ען† מיט דעם† אתרוג† און† לולבֿ† און† די† אַרבעה מינים¨ †אין† דעם†יום )טובֿ† סוכּותø

איך† קום† יעדעס† יאָר† אין† „מחנה ) יהודים“) מאַרק† אין† ירושלים† ערבֿ) סוכּות† צו† באַ5 וּ†נדערן† 5י† אַלטע† און א6 ך†יונגע† ייִדן†שט 4ען† בייַ†די† שטעלן¨ א6 ף† 5עלכע† עס† ליגן† בכּבֿודיק† די סוכּו תדיקע† סחורה∫† דער† לולבֿ¨ † דער אתרוג†און† די†אַרבעה† מיניםÆ

די† קונים¨ † אַלט† און† יונג¨ † האַלטן דעליקאַט†אין† ז4 ערע†הענט† דעם†אתרוג און†לולבֿ ¨† און†מיט† אַ†פֿאַרגרעסער )גלאָז 5י† אין† אַ† דימענט) געשעפֿט¨ † זוכן† ז4 5עלכן† עס†איז† פּגם†אין† די†שפּיצן† פֿון דעם† לולבֿ† און† אין† דעם† אתרוג¨ † 5אָס קען¨ † חלילה¨ † ז4 † פּסלען† פֿון† זייַן† ראָ6 ¨ צו† זייַן† כּשר¨ † און† מאַכן† א6 ף† ז4 † די ברכה†„שהח 4נו Æ“

אַרוםμ∞† †פּראָצענט† פֿון†די† אתרוגים ק†ומען† ק4 ן†ישׂראל† פֿון†די† שכנותדיקע אַראַבישע† לענדער∫† מצרים¨ † ירדן¨ סעודיה† און† די† פּאַלעסטינער† † שטחיםÆ דער† פּרייַז† פֿאַר† אַ† כּשרן† לולבֿ† און אתרוג†גר 4כט† אָפֿט†צ 5ישן Π∞†† ביז†∞∞≤†שקלים ©Π∞—≤∞ † דאָלאַר® Ɔ מענטשן† לאָזן† זיך† קאָסטן¨ אַפֿילו† ביז† ∞∞≥ §† פֿאַר† אַ† כּשרן† אתרוג¨ † 5אָס איז† פֿון†„מהדרין† למהדרין“) קאַטעגאָריע † ¨† 5אָס קומט†פֿון† גריכנלאַנד†אָדער† טערקייַÆ

†איך† מ4 ן¨ †אַז† די†איצטיקע† אָנגעשטרענ† † גטע לאַגע†און† דער†זיכערה 4ט )מצבֿ† אין†די† דאָז† † יקע לענדער¨ †5 עט†שאַפֿן† אַ†גע 5יסן† קר†יזיס† אין†דעם יערלעכן†מאַרק† פֿון†אתרוגים† און†לולבֿים† אין†די טעג† פֿון† פֿאַר† סוכּותÆ † איך† האָף¨ † אַז† מיר† 5עלן זיך†ש 6ן† אַן†עצה† געבן†5 י†עס† איזÆ †

דער† עיקר∫† אַ† גוטן¨ † פֿר4 לעכן† און† רויִקן יום) טובֿ† סוכּות† אַלע† אונדזערע† ל4 ענער† בכל אַתר†ואַתר ¨† אומעטום°†ושׂמחתם† בחגיכם†וה 4תם אַך†שׂמח°°° רע†מרחקים† פֿון†איבער† די†ימען Æ

אין† מייַנע† א6 גן† האָבן† ז4 † „ניט† ק4 ן† טעם און†ניט† ק4 ן†ריח Æ“† ז4 †האָבן† ניט†דעם† דופֿטיקן † אַראָמאַט† פֿון† די† אָפּגעבראָכענע† צ5 ייַגן† פֿון† די יאָדלע) ב4 מער† אין† רוסלאַנד¨ † 5אָס† די† דאָרפֿי≠ שע†קריסטן† פֿלעגן†ברענגען† אין†שטעטל† אַרייַן ערבֿ) סוכּות† צו† פֿאַרק6 פֿן† צו† די† שטעטלד†יקע ייִדןÆ † דער† דאָזיקע† סכך† האָט† פֿאַרדעקט† דעם דאַך† פֿון† דער† הילצערנער† סוכּה† אַז6 † אַז† מען זאָל†קענען† זען†די† שטערן†אין† הימל†פֿון† צ5 ישן די†צ 5ייַגלעך Æ

יענע† אומפֿאַרגעסלעכע† ה4 מישע† סוכּות האָבן† אונדז† טאַקע† דערמאָנט† די† פּרימיטי5 ע¨ פּש†וטע† סוכּות† אין† מידבר† סיני¨ † אין† 5עלכע† די ייִדן† זענען† געזעסן¨ † 5ען† ז4 † האָבן† פֿאַרלאָזט מצריםÆ דער†דיכטער† אַבֿרהם†ר 4זען† האָט†עס† פֿאַר≠ א4 ביקט†אין† זייַן†ליד†„ אין†דער† סוכּה“∫ סוכּה קל+ נע ון ברעטלעך געמ+ נע ה ב איך מיט צרות געמ כט. געדעקט דעם ד ך, מיט ביסעלע סכך און איך זיץ אין איר, סוכּות בייַ נ כט.

Images Getty

ז ל דער בער אינעם ז ג רטן ון רמת גן אויך ה בן זיס י ר!

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.