ממשותדיקער וווּקס פֿו ייִדישע ייִשובֿי אי לאַטייַ אַמעריקע

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

בוענאָס אייַרעס† ©ייִט אַ ®Æ †—†ווען† דער†„סאַאָ פּאַאָלאָ† העבראַיִקאַ† ספּאָרטקלוב† און† ייִד†ישער† קהילה צענטער † אין† בראַזיל† האָט† געעפֿנט† † אַ† ייִדישע† טאָגשול† מיטן† נאָמען† „די† אַלף שול † מיט†עטלעכע† וואָכן†צוריק ¨† זענען†געק† ומען†זיך† לערנעןμ∞† †¥ תּלמידיםª † נאָך†∞≥±† קינדער† געפֿי≠ † נען† זיך† דערווייַל† אין† דער† וואַרט רשימה† אויף† איבעראַיאָרÆ

„העבראַיִקאַ † באַשטייט† פֿון† ∞∞∞ ¨†≤¥ מיט≠ גלידער¨ † און† האָט† אַ† בודזשעט† פֿון†∞≤† מיליאָן† דאָלאַרÆ † די† עלטסטע† שיל† אין† סאַאָ פּאַאָלאָ¨ † „טעמפּל† בית אי ¨† האָט† לעצטנס† געפּראַוועט† אַ† חנוכּת הבית† פֿאַר† אַ† נייַעם† בניןª † די† פֿריִערדי≠ קע† געבייַדע† וועט† פֿאַרוואַנדלט† ווערן† אינעם† „ייִדישן† מוזיי†פֿון† סאַאָ פּאַאָלאָ Æ

אין† פּאַנאַמאַ† איז† דער† ייִדישער† ייִשובֿ† במשך† פֿון† די† פֿאַרגאַנגענע† צען† יאָר† געוואָקסן† † אויףÆΣ∞•† †צווישן† אירע∞∞† ∞¨ Π† מיטגלידער†קו≠ מען† הייַנט† פֿאָר† צווישן† דרייַ† און† צען† בר † און† בת מיצווה†צערעמאָניעס† אַ†וואָך Æ

אין†אַרגענטינע† זענען†אין† די†ייִדישע† פֿאָר≠ שולן†רעגיסטרירט 𱥆¨ †¥קינדער ∞∞†∫∞ ¨†± מער†ווי† איןμ† Æ≤∞∞

וווּ† מע† זאָל† זיך† נישט† אַ† קער† טאָן† בליט† דאָס†ייִדישע† לעבן†אין† לאַטייַן אַמעריקע¨ †וווּ† עס† וווינען† הייַנט† בערך∞∞† ∞¨ μ∞∞† ייִדןÆ † דער† וווּקס† איז¨ † צום† טייל¨ † אַ† רעזולטאַט† פֿון† אַן† אָ†נגייענ≠ דיקער† עקאָנאָמישער† טראַנספֿאָרמאַציע† † פֿו≠ נעם† ראַיאָן† זינט† דעם† סוף† פֿון† די† מיליטער† † ישע† דיקטאַטורן¨ †וואָס† האָבן†באַהערשט† אַ†סך† פֿון†די† לענדער†ביז† דיπΠ∞† ±ער† יאָרןÆ

צווישן†די† יאָרן†∞∞∞≥†און†∞±∞≥† איז†ממשות≠ דיק† געפֿאַלן† די† אָרעמקייט† פֿון† דער† באַפֿעל≠ קערונג† אין† דעם† ראַיאָן∫† פֿון† •¥¥† ביז† ≤•≥ ¨† לויט† דעם† „עקאָנאָמישן† קאָמיטעט† פֿאַר† לאַ≠ טייַן אַמעריקע† און† דער† קאַריביען † ©CEPAL ®Æ † צום† גרויסן† טייל† איז† דאָס† אַ† פּועל יוצא† פֿון† דער† וואַקסנדיקער† צאָל† שטעלעס¨ † אַ† דאַנק† די† שטייַגנדיקע† פּרייַזן† פֿון† די† אָרטיקע† נאַטירלע≠ כע† רעסורסן¨ † ווי† קופּער¨ † בוימל¨ † סויע בעבלעך † ¨† פֿלייש¨ † פֿרוכטן† און† אַנדערע† אַגריקולט†ורעלע† פּראָדוקטןÆ

לויט† CEPAL¨ † איז† דאָס† בלויז† דער† אָנ≠ הייבÆ †ווי† עס†זעט† אויס¨ †וועט† לאַטייַן אַמעריקע¨ † במשך†פֿון† די†קומענדיקע† זיבן†יאָר ¨† העלפֿן†דער† גלאָבאַלער†עקאָנאָמיע† מער†ווי† אייראָפּעÆ

נישט† געקוקט† אויפֿן† וווּקס¨ † וועלן† אַ† טייל† פֿון† די† ייִדישע† קהילות† זיך† ווייַטער† ראַנגלען† מיט† געוויסע† פּראָבלעמעןÆ „†אַ† סך† מיטגלידער† פֿון† דער† ייִדישער† קהילה† ווייסן† זייער† ווייניק† וועגן† ייִדישקייט¨ † האָט† דערקלערט† אַלבע†רטאָ† מי†לקעוויץ ¨† דירעקטאָר† פֿון† דער† „איסראַעלי≠ טע†פֿעדעראַציע† פֿון†סאַאָ פּאַאָלאָ Æ „†אַחוץ† דעם† לויערט† אַ† געוויסער† באַהאַלטענער† אַנטיסעמי≠ טיזם†אין† דער†אַלגעמיינער† געזעלשאַפֿטÆ

דאָס† האָט† אָבער† ניט† אָפּגעשוואַכט† דעם† אָפּטימיזם† פֿון† די† ייִדישע† כּלל טוערÆ † לויט† אַן† אַנקעטע† פֿונעם† „דזשוינט † לעצטנס¨ † האַלטן† Π≥•† פֿון† די† בערך†∞∞¥† ייִדישע† פֿירער† אינעם† ראַיאָן¨ † אַז† דער† מצבֿ† אין† זייערע† לענדער† איז† אַ† ג†וטער† אויף† צו† אַנטוויקלען† ווייַטער† דאָס† ייִדישע†לעבן Ɔ בלויז†•∞±†האָבן† געזאָגט¨ †אַז† דאָס† אין† לאַנד† האָבן† גורם† געווען† אַ† ממשותדיקע† ייִדישע† עמיגראַציע† אין† די† לעצטע† פּאָר† יאָרÆ † ס1 רובֿ† פֿון† די† עמיגראַנטן† קלייַבן† זיך† איבער† אין† די† פֿאַראייניקטע† שטאַטן¨ † ישׂראל¨ † שפּאַניע † ¨† קאָלומביע† אָדער† פּאַנאַמאַÆ † עס† זענען† געבליבן† † אין† ווענעזועלע† בערך∞∞† ∞¨ π† ייִדן†—† אַ† העלפֿט† פֿון†דער† ייִדישער†באַפֿעלקערונג† מיט†צען† יאָר† צוריק¨ †גיט† איבער†דער†„ דזשוינט Æ

בעת† דער† פּרעזידענט קאַמפּאַניע† אין† ווע≠ נעזועלע¨ † האָט† דער† רעגירנדיקער† פּרעז†ידענט ¨† כוגאָ† טשאַוועז†—† אַ† נאָענטער† אַליִיִ†רטער† מיט† איראַן† און† אַ† פֿייַנטלעכער† צו† ישׂראל†—† אויס≠ געניצט† די† מלוכישע† מעדיאַ† צו† מאַ כן† אַנ≠ טיסעמיטישע† באַשולדיקונגען† קעגן† זייַן† קאָנ≠ קורענט¨ †אַנריק† קאַפּריל†ראַדאָנסקי†—† אַן†אייניקל† פֿון† לעבן געבליבענע† פֿונעם† חורבן¨ † וועלכער† אידענטיפֿיצירט† זיך† הייַנט† ווי† אַ† קאַטאָליק † Ɔ די† וואַלן†וועלן† פֿאָרקומען†דעם Σ†טן† אָקטאָבער † Æ

אין† טשילע¨ † וווּ† עס† וווינען† בערך† ∞∞∞ ¨μ †± ייִדן† און† ∞∞∞ ¨†¥∞∞ פּאַלעסטינע¨ † איז† הרבֿ† חיים† קאָריצניסקי†אַ† סך†מער† אָפּטימיסטישÆ †מיט† פֿיר† יאָר† צוריק† האָבן† פֿינף† משפּחות† אין† סאַנטיאַגאָ† † אים† אַריבערגעבראַכט† צו† גרינדן† אַ† רעפֿאָרם † לעבן† ווי† אַ† ייִד† איז† אַ† סכּנהÆ † די† בראַזיליאַנער† ייִד†ישע† פֿירער†האָבן† אָפּגעגעבן†דעם† אָפּט†ימיס≠ טישסטן†באַריכט ¨† בעת†די† ווענעזועלער†—†דעם† נעגאַטיווסטןÆ †די† רעזולטאַטן†פֿון† דער†אַנק עטע†† וועלן†אַרויסגעלאָזט† ווערן†אויף† דער†„דזשוינט פֿאַרזאַמלונג† פֿון† די† לאַטייַן אַמעריקאַנער† און† קאַריבישע† ייִדישע† קהילה פֿירער† דעם† ≥±טן† נאָוועמבער†אין† קיטאָ¨ †עקוואַדאָר Æ

ווענעזועלע† איז† דער† איינציקער† אויסנאַם† אין†דער† כוואַליע†פֿון† אָפּטימיזםÆ †די† פּאָליטישע† אומזיכערהייט¨ † די† עקאָנאָמישע† שוועריקייטן† און† דער† מלוכה געשטיצטער† אַנטיסעמיטיזם† סינאַגאָגע¨ † „רוח† עמי Ɔ „די† גרינדער† האָבן† געהאַלטן † ¨† אַז† די† אייַנגעפֿונדעוועטע† ייִד†ישע† קהילה† האָט† נישט† געפּאַסט† פֿאַר† די† מענטשן† ווע†לכע† וז כן† אַן† אויסדרוק† פֿון† ייִדישקייט † ¨† וואָס† גיט† גלייַכע† רעכט† פֿאַר† פֿרויען¨ † געמיש≠ טע†פּאָרפֿעלקער† און†האָמאָסעקסואַליסטן ¨ †האָט† קאָריצניסקי† † דערציילטÆ †

עס†געהערן† איצט†בערך† הונדערט†משפּחות† צו†דעם† טעמפּל¨ †און† מע†ריכט† זיך¨ †אַז† מער†ווי† μ∞∞† מענטשן†וועלן† קומען†אויף† די†ימים נוראָים Æ

אַ† ייִדישע† פֿאָרשול† אין† סאַנטיאַגאָ†—† דער† „העברעיִשער† אינסטיטוט† אויפֿן† נאָמען† פֿון† ד ר† חיים† ווייַצמאַן † —† מאַכט† אויך† דורך† אַ ממשותדיקן† וווּקסÆ † איןμ† †≤∞∞ האָט† די† פֿאָרשול געהאַטμ† †≤∂ קינדער† צווישן†≥† אוןμ† † יאָר† אַלטª הייַנט† איז† עס† Σ≥≥ ¨† גיט† איבער† דער† שול דירעקטאָר¨ †דערזשיאָ† הערשקאָוויץÆ

מיט† צען† יאָר† צוריק† זענען† אין† פּאַנאַמאַ ס†יטי† כּמעט† אין† גאַנצן† נישט† געקומען† קיין קי†נדער† צו† די† וועכנטלעכע† אַקטיוויטעטן† פֿון דער† שיל†„קול† שארית† ישׂראל Ɔ הייַנט† באַטיי≠ † ליקן† זיך† כּמעט†∞∂† יונגע† לייַט¨ † און† דער† בוד≠ זשעט† פֿון† דער† קהילה† איז† דרייַ† מאָל† גרעסער † Æ די† קהילה† איז† גרעסער† געוואָרן¨ † צום† טייל¨ † אַ דאַנק†דער† ייִדישער†אימיגראַציע† פֿון†ווענ עזוע≠† לע¨ † און† אַפֿילו† אַרגענטינע† און† אורוגווייַ¨ † האָט דערקלערט† הרבֿ† גוסטאַוואָ† קראַסעלניק¨ † פֿון „קול† שארית†ישׂראל Æ

אַרגענטינע¨ †אַ† לאַנד†מיט ∞∞†∞ ¨Πμ †≤ייִדן ¨† איז דער† גרעסטער† ייִדישער† ייִשובֿ† אין† לאַטייַן אַמעריקע † Ɔ אין† בוענאָס אייַערס† אַליין† וווינען הייַנט† ∂≤± ¨π †± ייִדן¨ † אין† פֿאַרגלייַך† מיט† זיבן יאָר† צוריק¨ † ווען† די† באַפֿעלקערונג† איז† געווען μπ≥¨ 솱 ייִדןÆ † אַ† דאַנק† דעם† אָרטיקן† עקאָנאָמישן ווידע†רוווּקס ¨† האָט† די† פֿאַרמעגלעכע¨ † געשלאָ≠ סענע† † געגנט¨ „†נאָרדעלטאַ † געגרינדעט†אַ† נייַעם ייִדישן† קהילה צענטער† און† טעמפּל† מיט† צוויי יאָר† צוריקÆ † אין† דעצעמבער† זענען† בערך† μ∞± מענטשן†געקומען† אויף†אַ† חנוכּה פֿייַערונגÆ †דער ראַבינער¨ † דיעגאָ† עלמאַן¨ † דער† גייַסטיקער† פֿי≠ רער† פֿונעם†„נאָרדעלטאַ טעמפּל † האָט† געזאָגט † דער† ייִט אַ¨ † אַז† זיי† האָבן† הייַיאָר† געגרי†נדעט אַ† חודשלעכע† שבת פּראָגראַםÆ † †∂∞„ מענטשן קומען†צו† דעםª †ס 1רובֿ† פֿון†זיי†—† קינדערÆ

צוליב†דעם† וווּקס¨ †נייטיקן† זיך†די† קהילות†אין ייִדישע†לערער Ɔ אין†∂∞∞≥†האָט† מען†ג עגרי††נדעט אַ†ייִדישן† לערער סעמינאַר†אין† בוענאָס אייַערסÆ דערווייַל† האָבן† פֿון† דאָרט† שוין† גראַדויִרט † μ†≥ לערערÆ „†מיר† דאַרפֿן†לערער† אין†יעדער† הויפּט שטאָט¨ †און† האָבן†שוין† אָנגעהויבן†עק ספּאָ††רטירן די†ייִדישע† לערער†צו† די†אַנדערע† לע†נדער Æ

די† אינטערנאַציאָנאַלע† ייִדישע† אָרגאַנ†יזאַ≠ ציעס† האָבן† שוין† אויך† באַמערקט† דעם† ייִדישן אויפֿבליÆ † די† יערלעכע† שפּיצן קאָנפֿערענץ† פֿון די† פֿירער† פֿון† דער†„ייִדישע† אַגענץ † איז† דעם פֿאַרגאַנגענעם† נאָוועמבער†פֿאָרגעקומען† אין†אַר≠ גענטינעª † דאָס† ערשטע† מאָל† איןμ† †± יאָר† מחוץ ישׂראלÆ † מיט† אַ† חודש† שפּעטער† האָט† דער פֿאָרזיצער† פֿון† דער† „ייִדישער† אַגענץ ¨† נתן שטשאַראַנסקי † ¨† געמאָלדן¨ † אַז† מע† האָט† געשאַפֿן אַ† פֿאָנד† פֿון†±† מיליאָן† דאָלאַר† צו† פֿאַ†רשטאַרקן די† פֿאַרבינדונג† צווישן† יונגע† דרום אַמעריקאַ≠ נער† ייִדן† און† מדינת ישׂראלÆ † און† אין† דעצעמ≠ בער†האָט†„ בני ברית†אינטערנאַציאָנאַל † אָפּגע≠ האַלטן†איר† אינטערנאַציאָנאַלע†קאָנפֿ ערענץ††אין מאָנטעווידעאָ¨ †אורוגווייַ Æ

דיעג מלמד

Melamed Diego

אין אויגוסט ה ט דער „וועלט ! רב נד ר פּר גרעסיוון יוד יִזם‟ פּגעה לטן איר יערלעכע ק נ ערענץ ון ייִדישע ייִשו" ים אין בוענ ס! אייַרעס. אוי ן בילד: טייל ון די ב טייליקטע נ ך ה" דלה! צערעמ ניע

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.