„פֿינצטערע ענערגיע איז כּמעט זיכער פֿאַראַ

Forward (Yiddish Edition) - - יו כּיפּור מאָטי -

פֿון†דער†„ פֿינצטערער†ענערגיע 6Æ

לוי ט†איין† טעאָריע¨ † וועט† די† „פֿינצטערע ענע†רגיע 6† ברענגען¨ †צום† סוף¨ †טאַקע† אַ†פֿינצטערן סוף† צו†אונדזער† אוניווערסª † זי† וועט† גובֿר זייַן †איבער† אַלע† אַנדערע† כּוחות †און וועט† צערייַסן † †אויף† שטיקער† אַלץ אין† דער† וועלטÆ † לויט† אַן† אַנדער טעאָריע¨ †וועט† די†גראַוויטאַציע ¨† סוף) כּל) סוף¨ † גובֿר† זייַן† די†„פֿינצטערע ענע†רגיע 6ª † דעמאָלט† וועט† דער אוניווערס† אָ†נהייבן† ווערן† ווידער אַלץ† קלענע ר†און† קלענער ¨† און וועט† בטל† ווער ן†אין† אַ† גרויסן צונויפֿשטויסÆ † דערנאָך¨ † וועט קומען¨ †מעגלעך ¨† אַ†נייַער†„ גרויסער אויפֿרייַס6 †מיט† אַ†נייַעם† אוניווערסÆ אַ†טייל† וויסנשאַפֿטלער†מיינען ¨† אַז דער†אונ† יווערס† וועט†אייביק† עקזיסטירן¨ † מער) ווי†יניקער ¨† אין†דער† הייַנטיקער†פֿאָרעם Æ

ס2 איז† כּדאַי† צו† דערמאָנען¨ † אַז† דאָ† גייט אַ† רייד† וועגן† דער† גאָר) ווייַטער† צוקונפֿט† פֿון מיליאַרדן† יאָר† שפּעטער † Ɔ פֿונדעסטוועגן¨ † זענען אַזעלכע† חשבונות†און† השערות†אינטערעסאַנט סייַ† פֿון† נאַטור † )וויסנשאַפֿטלעכן ¨† סייַ† פֿונעם פֿילאָסאָפֿישן† † קוקווינקלÆ

די† הייַנטיקע† אַסטראָפֿיזיקער† האַלטן¨ † אַז די† געוויינטלעכע† מאַטעריע† —† דער† עיקר¨ † די שטערן† און† דער† קאָסמישער† גאַז†—† באַטרעפֿט בלויז†אַרום†¥† פּראָצענט†פֿונעם† אוניווערסÆ †ס 2רובֿ וויסנשאַפֿטלער† נעמען† אָן† די† היפּאָטעז¨ † אַז אַחוץ† דער† „פֿינצטערער† ענערגיע6 ¨† באַשטייט דער† קאָסמאָס† בערך† אויף† ≥≥† פּראָצענט† פֿון אומזעעוודיקער†„פֿינצטערער† מאַטעריע6 ¨† וואָס איר†נאַטור†—† ווי†אויך† די†פֿראַגע ¨† צי†זי† עקזיסטירט בכלל†—†בלייַבט† דערווייַל†אַ† רעטענישÆ

אין† אונדזער† וועלט† הערשט† די† פֿינצטערע† ענערגיע¨ † וועלכע† ברענגט† דעם† כּוח† פֿון† צע≠ טיילונ ג†און† דערווייַטערונג Ɔ אַ† סך† מענטשן ¨† בפֿרט† פּעסימיסטיש )געשטימטע ¨† וועלן† זיכער† מסכּים† זייַן† מיט† דער† דאָזיקער† באַהויפּטונג Ɔ ס ייַ†אין† די† סאָציאַל )פּאָליטישע ¨† ס ייַ†אין† די† פּערזענלעכע† באַציִונגען† צווישן† מענטשן ¨† שפּילן† אָפֿט† אַ† גרויסע† ראָלע† נידעריקע† און† טונקעלע† געדאַנקען ¨† צוועקן†און† געפֿילן Ɔ דער† פֿיזישער† קאָסמאָס ¨† וועלכער† ווערט† אַסאָציִיִרט† אין† אַ† סך† מענטשלעכע† קולטורן† מיט† רוחניות† און† גוטס ¨† איז†אויך ¨† בדרך) כּלל¨ † אַ† פֿינצטערער† און† קאַלטער ª† אַפֿילו† די† ריזיקע† ענערגיע† פֿון† דער† זון ¨† אַ† דאַנק† וועלכער† מיר† האָבן† די† זכיה† צו†לעבן† אויף†אונדזער† פּלאַנעט ¨† באַשטייט†פֿון† סכּנותדיקער†טייטלעכער† ראַדיאַציע ¨† הגם†צוליב† דער† ערד )אַטמאָספֿער ¨† ווערט† זי† פֿאַרוואַנדלט† אין†דער† וואַרעמער†און† אָנגענעמער†זון )שייַן Æ

בייַ†די† פֿיזיקער†טראָגט† דער†באַגריף†„ פֿינצ≠ טערע†ענערגיע 6† גאָר†אַן† אַנדער†באַדייַט ¨† ווייַט† פֿונעם† דערמאָנטן† פּעסימיסטישן† מעטאַפֿ†יזישן† זיןÆ † לויט† די† חשבונות† פֿון† דער† מאָדע†רנער† אַסטראָ) פֿיזיק¨ † טראָגט† אַ† געוויסע† באַהאַלטענע† † פֿאָרעם† פֿון† ענערגיע† דאָס† אַחריות† פֿאַר† דעם ¨† וואָס†אונדזער† אוניווערס†פֿאַרברייטערט† זיך†אַלץ† גיכער †און† גיכער Æ †אינעם† אָנגענ†ומ ענעם†† סטאַנ≠ דאַרטן† מאָדעל† פֿון† קאָסמאָלאָגיע ¨† ב†אַטרעפֿט† דער† דאָזיקע ר†אומזעעוודיקער† כּוח† בערך Σ≥†† פּראָצענט† פֿון† דער† גאַנצער†ענערגיע† אינעם†אוניווערס Ɔ צוליב† דעם ¨† וואָס† די† „פֿינ† צטע≠ רע† ענערגיע 6† ווירקט† נישט ¨† אויף† וויפֿל†מע† ווייסט ¨† אויף†קיין† אַנדערע† פֿונדאַמענטאַלע†כּוחות ¨† אַחוץ†דער† גראַוויטאַציע¨ † קאָן† מען† זי† נישט† אָבסערווירן†אויף† אַ†דירעקטן† אופֿן Æ

מיט† אַ† יאָר† צוריק ¨† האָבן† דרייַ† פֿיזיקער† פֿון†די† פֿאַראייניקטע†שטאַטן† און†אויסטראַליע† באַקומען† אַ† נאָבעל )פּריז† פֿאַר† זייערע† פֿאָר≠ שונגען¨ † וועלכע† ווייַזן† אָן ¨† אַז† די† ווייַטע† „ס† ופּער )נייַע 6† שטערן† דע†רווייַטערן† זיך† אַלץ† ג†יכער †איינער† פֿונעם† צווייטן ¨ †אין† משך† פֿון† צייַט Ɔ זינט† דעמאָלט ¨† האָבן† עט≠ לעכע† † גרופּעס† וויסנשאַפֿטלער† געזאַמלט† אַ† סך† צוגאָב )אינפֿאָרמאַציע ¨† וועלכע† קאָן †אויך† אינטערפּרעטירט† ווערן† ווי† אַ† ר איה ¨† אַז† די† „פֿינצטערע† ענערגיע 6† עקזיסטירט Æ

מיט† אַ† פּאָר† וואָכן† צוריק ¨† האָט† דער† ברי≠ טישער† זשורנאַל† „חודשלעכע† נאָטיצן† פֿון† דער† קיניגלעכער† אַסטראָנאָמישער† געזעל≠ שאַפֿט6 †פֿאַרעפֿנטלעכט† אַ†פֿאָרשונג† פֿון†אַ† גרו≠ פּע† אַסטראָנאָמען† פֿונעם† פּאָרטסמוטער †אוני≠ ווערסיטעט† ©ענגלאַנד ® †און† דעם† מינכענער† אונ†יווערסיטעט† אויפֿן†נאָמען† פֿון†לודוויג† מאַק≠ סימיליאַנס† ©דייַטשלאַנד ®¨ † לויט† וועלכער† די† „פֿינצטערע† ענערגיע6 †עקזיסטירט† כּמעט†זיכער† —†אויף † ππ∂¨ ππ† פּראָצענטÆ † די† דאָזיקע† פֿאָרש) אַרבעט†איז† באַגרינדעט†אויף† אָבסערווירונגען† פֿון† דעם¨ † ווי† אַזוי† די† מיקראָכוואַליעס†אינעם† אונ†יווערס )הינטערגרונט† באַקומען† מער† ענער≠ גיע¨ †ווען† זיי†פֿליִען† דורך†מאַסיווע† גאַלאַקטיקעס† אינעם†אוניווערס Æ

לויט† קאָסמאָלאָגישע† חשבנות¨ † האָט† דער† אוניווערס† אָנגעהויבן† גיכער† זיך† פֿאַרבריי≠ טערן†במשך† פֿון†די† לעצטע†פֿינף† מיליאַרד†יאָר Ɔ נאָכן† „גרויסן †אויפֿרייַס 6 †איז† די† פֿאַרברייטע≠ רונג¨ †צוערשט ¨† געוואָרן†פּאַמעלעכעך Ɔ אין†דער† ווייַטער†צוקונפֿט ¨† ווי†די† וויסנשאַפֿטלער†האַלטן ¨† וועלן† די† גאַלאַקטיקעס† זיך† צעפֿליִען† אַזוי† גיך¨ † אַז†מע† וועט†זיי† נישט†קאָנען† זען†פֿון† או†נדזער† פּלאַנעט†בכלל Ɔ וואָס†וועט† זייַן†ווייַטער ¨† נאָך†אַ† סך† מיליאַרדן† יאָר¨ †איז† אומקלאָר¨ † אַפֿילו†אויב† מע† באַשטעטיקט†אויף† זיכער† די† עקזיסטענץ† †

די געוויינטלעכע מ טעריע, די „ ינצטערע מ טעריע‟ און די „ ינצטערע ענערגיע‟

אינעם אוניווערס, לויט די השערות ון סטר יזיקער

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.