פֿפֿונע אייביק קוואַאַל∫ סוכּכּות — שׂשׂימחת תּתּורה

Forward (Yiddish Edition) - - קהילה לעב דאָאָ או דאָאָרט - פֿון מÆ אַלקין ספּעציעל רן „ רווערטס“

די†ימים נוראָים† באַשטייען†פֿון† צוויי†טיילן∫† ראָש השנה†און† יום כּיפּורÆ †הגם† ביידע†יום טובֿים† ווערן†באַטראַכט† ווי†„יום הדין † —†די† טעג¨ †ווען† דער†אייבערשטער† מישפּט†די† גאַ†נצע† וועלט†און† איטלעכע† באַשעפֿעניש† באַזונדערס¨ † איז† ראָש השנה† בעצם† אַ† פֿריילעכער† טאָגÆ † אַדרבה¨ † אין† פֿאַרגלייַך† מיט† די† אַנדערע† יום טובֿים¨ † עסן† מיר† ראָש השנה† דווקא† זיסע† זאַכן† —† עפּל¨ † האָניק¨ † צימעס†—†ווי† אַ†סימן† פֿונעם†נייַעם† יאָר¨ †וואָס† וועט† זייַן¨ †ווי† מיר†האָפֿן ¨† זיס¨ †ג עבענטשט††און† מזלדיקÆ

נישט† געקוקט† אויף† דער† בפֿירושער† „זיס≠ קייט †פֿון† ראָש השנה¨ †איז† עס†אויך† אַ†טאָג ¨† ווען† מע†דאַוונט† לאַנגע†שעהען† אין†דער† שיל†און† מע† זאָגט†אַ† סך†תּפֿילות ¨† וואָס†האָבן† אַ†ביטע† רלעכן†און† אַ†שרעקעדיקן† טעםÆ †למשל ¨† מע†דע† רציילט¨ †אַז† די† תּפֿילה†„ונתנה† תּוקף †האָט† געשאַפֿן† † אַ†געוו† יסער† ייִד¨ †מיטן† נאָמען†רבי† עמרם¨ †וואָס† אַ†בי† יזער†קיניג† —† אָדער†אַ† בישאָף¨ †לויט† אַן†אַ† נדער†ווערסיע† פֿון† דער† לעגענדע† —† האָט† געהייסן† † אים† אָ†פּצ† והאַקן† די†פֿיס Ɔ דער†אינהאַלט† פֿון†דער† דאָזיקער†תּפֿילה† רופֿט†אַרויס† ביטערע†און† טיף ערנסטע†ג עדאַ††נקען∫† „מי† במים† ומי† באש † —† וועמען† איז† ב†אַשערט† דערטרונקען†צו† ווערן†אין† וואַסער¨ †און† וועמען†—† † פֿאַרברענט†צו† ווערן†אין† פֿייַערø

די† דיאַלעקטיק† פֿון† לעבן† און† טויט† נעמט† אָבער† אָן† ראָש השנה¨ † בדרך כּלל¨ † אַ† לעבעדיקן† און† אַ† פֿריילעכן† כאַראַקטערÆ † להיפּוך¨ † איז† יום כּיפּור† אַן† אַסקעטישער† טאָג¨ † ווען† מע† פֿאַסט† אַ† גאַנצן† מעת לעת¨ † מע† דאַוונט† כּמעט† אַ† גאַנצן† טאָג† אָן† אַ† הפֿסק¨ † מע† איז† זיך† מתוודה† פֿאַרן† אייבערשטן†פֿאַר† אונדזערע†עבֿירות† און†מע† בעט† כּסדר† מחילהÆ † דער† צוועק† פֿון† דער† יום כּיפּור≠ דיקער†עבֿודה† איז¨ †בעצם ¨† אויך†אַ† פּאָזיטיווער† † און† אַ† פֿריילעכערÆ † מע† דערמאָנט† די† זעלבע† מעשׂה† פֿון†רבי† עמרם¨ †וואָס† נישט†ווי† יניק†מתפּללים† זאָגן† ממש†מיט† טרערן†אין† די†אויגן† און†געוויין ¨† כּדי† דאָס†נייַע† יאָר†זאָל† זייַן†זיס† און†געבענטשט Æ

אין† די† פֿאָריקע† פּרשיות† האָבן† מיר† גע≠ שמועסט† וועגן† דעם† חילוק† צווישן† אַ† מענטש† און†אַ† מלאךÆ †אַ† מלאך†איז† אַן†אייביקער† אידעאַל† אָדער† אַ† רעפּרעזענטאַציע† פֿון† אַן† אייביקער† אידעאַלער† † אידעעÆ †אַן† אידעאַל†קאָן† זייַן†לעבע≠ דיק¨ †אין† אַ†געוויסן† זיןÆ †ער† קאָן†זיך† פֿאַרוואַנד≠ לען† פֿון† אַן† אַבסטראַקציע† אין† אַ† רעאַלן† כּוח¨ † אָננ†עמען† אַ† קאָנקרעטע† פֿאָרעם† און† אַראָפּקו≠ מען† אין† עולם הזה¨ † ווי† אַ† מעכטיקע† סאָציאַ≠ לע† באַוועגונג† † אָדער† אַ† שטאַרקע† פּערזענלעכע† † שטרעבונג† † צו†שלימות Ɔ פֿונדעסטוועגן¨ †בלייַבט† אַן†אידעאַל† שטיין†אויפֿן† אָרטÆ †אָן† אַ†לעב עדיקן†† מענטש¨ † מיט† אַלע† מענטשלעכע† סתּירות† און† חסרונות¨ †האָט† ער†נישט† קיין†ווערט† און†ע† קזיס≠ טירט†נישט† בכללÆ

אַ† מענטש† איז† אַ† שטענדיקער† וואַנדערערÆ † ווי† עס† ווערט† דערקלערט† אין† ספֿרי חסידות¨ † איז† אַ† גרויסער† טעות† צו† פּרוּוון† נאָכצומאַכן† אַ† מלאךÆ † רב† זלמן† ווילענקעס¨ † איינער† פֿון† די† ערשטע† חב ד חסידים¨ † וועלכער† איז† באַקאַנט† † מיט† זייַנע† שאַרפֿע† קריטישע† ווערטלעך¨ † האָט† אַמאָל† געזאָגט¨ † אַז† אַ† מתנגד† —† אָדער¨ † ג†יכער ¨† דער†אידעאַלער† מענטש†לויט† דער†מתנגדישער† שיטה¨ †קאָן† פֿאַרגליכן†ווערן† מיט†אַ† פּאָרטרעטÆ †אַ† בילד†קאָן† אויסזען† † אַ†סך† שענער¨ †ווי† אַ†רע אַלער†† מענטש¨ †און† קאָן†זייַן† אַ†טייַער ¨† אוניקאַל†קונסט ווערק¨ †וואָס† די†וועלט† שאַצט†צומאָל† אָפּ†העכער† ווי† אַ† מענטש¨ † וועלכער† ווערט† געשילדערט† אויפֿן† דאָזיקן† † בילדÆ † פֿונדעסטוועגן¨ † בלייַבט† עס† בלויז†אַן† אידעאַליזירטע† † צייכענונגÆ

אַ†חסיד ¨† דערקלערט†רב† זלמן†ווילענקעס ¨† איז† אַ†לעבעדיקער† מענטש¨ †ווע† לכער†אָנערקענט† די† חסרונות† פֿונעם† רעאַלן† מענטשלעכן† † לעבןÆ † עס† קאָן†זייַן ¨† אַז†ער† שטרעבט†אויך† צו†דערגרייכן† די† מדרגה† פֿון† אַ† מלאךÆ † למעשׂה¨ † האַלט† ער† אָבער† אין† איין† בייַטן† זיךÆ † אַמאָל† גייט† ער† אַרויף† ביז† אַ†מדרגה ¨† וואָס†אַ† מתנגד¨ †מיט† זייַן†כּסדרדיקער† אייַנגעאָרדנטער† עבֿודה¨ † קאָן† נישט† דערגרייכן¨ † און†אַמאָל† פֿאַלט†ער ¨† נעבעך¨ †אַראָפּ Æ

ווי† עס† האָט† זי ך† אויסגעדריקט† רבי† נחמן† בראַצלעווער¨ †האַלט† די†וועלט† אין†איין† דרייען† זיך∫† אַ† מלאך† ווערט† צומאָל† אַ† מענטש¨ † און† אַ† מענטש† —† אַ† מלאךÆ † דער† חילוק† צווישן† דעם† שטע†נדיק וואַנדערנדיקן† מענטש† און† דעם† שטייע†נדיקן† אויפֿן† אָרט† אידעאַליזירטן† מלאך† ווערט† צומאָל† צעשווענקטÆ † יום כּיפּור† איז† דער† טאָג¨ † ווען† מיר† פּרוּוון† בפֿירוש† צו† דע†רגרייכן ¨† אויף† אַ† ווייַל¨ † די† מדרגה† פֿון† מלאכיםÆ † געוו†יסע† צד†יקים† פֿאַרלענגערן† יום כּיפּור¨ † אַזוי† ווי† אַלע† יום טובֿים¨ †און† פֿאַסטן†צוויי† טעג†נאָכ אַנאַנד†Æ †די† חז ל†גיבן† איבער¨ †אַז† משה†רבינו† האָט†עס† געטאָן† † במשך†פֿון†∞¥† טעג¨ †איידער† ער†האָט† באַק† † ומען† די† תּורה† אויפֿן† באַרג† סיניÆ † פֿונדעסטוועגן † ¨† קאָן† אַ† מענטש† דאָס† נישט† טאָן† דאָס† גאַ†נצע† לעבן¨ † ווייַל†אַ† מענטש†איז ¨† סוף כּל סוף¨ †נישט† אַ†מלאך Æ

במשך†פֿון† די†ימים נוראים ¨† בעטן†מיר† דעם† באַשעפֿער∫† „זכרנו† בספֿר† החיים † —† דערמאָן† אונדז†אינעם† ספֿר†פֿון† לעבןÆ †רבי† צדוק†לובלינער ¨† איינער† פֿון† די† טיפֿסטע† חסידישע† דענקער¨ † דערקלערט¨ †אַז† דער†„ספֿר החיים † איז†אונדזער† וועזן† גופֿאÆ † אונדזער† לעבן† אין† דער† וועלט† איז† אַן† אָפֿן† קאַפּיטל† אינעם† גרויסן† בוך† פֿונעם† אוניווערס¨ †און† מיר†האָפֿן ¨† אַז†דאָס† דאָזיקע†בוך† וועט† בלייַבן† אָפֿןÆ † דאָס† בוך† האָט† אָבער† נישט† קיין† זין† און† ווערט¨ † אויב† קיינער† לייענט† עס† נישט† און† טייַטשט† עס† נישט† אָפּ† אויף† נייַע† אופֿניםÆ † מע† קאָן† זאָגן¨ † אַז† דערפֿאַר† בעטן† מיר† דעם† רבונו של עולם† צו† דערמאָנען† אונדזער† לעבנס קאַפּיטל†—† איבערצולייענען† עס† פֿון† ס' נייַ† אויף† אַ† חידושדיקן¨ † דערפֿרישטן† אופֿן¨ † כּדי† עס† זאָל† בלייַבן† אין† או†נדזער† „ספֿר החיים † וואָס†צוצוגעבן† און†וו† ידער† אָפּצוטייַטשןÆ

די† הייַנטיקע† יום טובֿים¨ † סוכּות† און† שמ†יני עצרת† מיט†שׂימחת תּורה ¨† באַשטייען† אויך† פֿון† צוויי† טיילןÆ † אין† פֿאַרגלייַך† מיטן† ב†יטערלעכן† טעם† פֿון† די† יום נוראָים¨ † ווערן† זיי אָ†נגערופֿן†„ זמן שׂמחתנו † און† ווערן† אַסאָציִיִרט † דווקא†מיט† שׂימחה†און† פֿאַרגעניגןÆ †אין† אַ†געוויסן זין¨ †ווערט† אין†זיי† אָבער†אויך† איבע†רגעחזרט† די דיאַלעקטיק†פֿון† ראָש השנה†און† יום כּיפּורÆ

דאָס†וואָרט†„ סוכּות †מיינט ¨† בוכשטעבלעך¨ אַ†צודעקעניש† אָדער†אַ† גרענעץÆ †דער† סכך†איז† אַ באַריער¨ †וואָס† טיילט†אָפּ† די†סוכּה† פֿונעם†הימל Æ פֿונדעסטוועגן¨ † ווערט† דער† דאָזיקער† באַריער גופֿא†פֿאַרוואַנדלט† אין†אַ† מיצווה¨ †אין† אַ†מיטל† צו פֿאַרזוכן†דעם† הימלישן†טעם Ɔ נישט†געקוקט† אויף דעם¨ †וואָס† מיר†ווייסן ¨† אַז†מיר† זענען†בשׂר ודם ¨ ווערט† דאָס† עסן¨ † טרינקען† ווייַן† און† סתּם† זיצן אין† דער† סוכּה† פֿאַרוואַנדלט† אין† אַ† ג טלעכער עבֿודה¨ † ווייַל† אין† די† דאָזיקע† יום טובֿדיקע טעג† קאָנען† מיר† בפֿירוש† זען¨ † אַז† הינטער† דעם אידעאַל†—†דעם† גייַסטיקן†„סכך † איבער†אונדז†— באַהאַלט†זיך† אַ†העכערער† אידעאַל¨ †דער† הימלÆ

דער† אידעאַל† איז† נישט† אַ† באַריער¨ † וואָס האַלט†אונדז† אָפּ†אויפֿן† זעלבן†אָרט ¨† נאָר†אַ† וועג צו† אַ† נייַעם¨ † העכערן† האָריזאָנטÆ † במשך† פֿון† די סוכּות טעג¨ †ווערט† די†זעלבע† דיאַלעקטיק†פֿונעם מענטש† און† אַ† מלאך† אויסגעשפּילט† אויף† אַן אָפּטימיסטישן¨ †פֿריילעכן† אופֿן¨ †הגם† עס†בלייַבט אַ†געוויסער† עלעמענט†פֿון† ביטערקייטÆ †סוף כּל סוף¨ †בלייַבן† מיר†אויף† אַ†מדרגה ¨† ווען†אונדזער אידעאַל¨ † וואָס† רופֿט† אונדז† אַרויף¨ † איז† בלויז אַ† לעכערדיקער† דאַך† פֿון† בלעטער† און† צווייַגן¨ ווייַט†פֿונעם† ברייטן†און† הויכן†הימל Æ

שׂימחת תּורה†דערגרייכט† אונדזער†פֿרייד† די העכסטע†קולמינאַציע Ɔ דאָס†איז† דער†איינציקער יום טובֿ¨ † וואָס† זייַן† נאָמען† איז† פֿאַרבונדן בפֿירוש†מיט† שׂימחהÆ †אין† אַ†סך† ייִדישע†קהילות ווערט† דער† עולם† שיכּור† בעת† די† הקפֿות† — אַזוי† ווי† פּוריםÆ † מע† קאָן† זאָגן¨ † אַז† די† דאָזיקע עבֿודה† טראָגט¨ † אין† אַ† געוויסן† פֿאַרקערטן† זין¨ אַ† יום כּיפּורדיקן† טעםÆ † דאָס† שיכּורן¨ † אַזוי† ווי דאָס† פֿאַסטן¨ † דערמאָנט† אונדז¨ † אַז† מיר† זענען בשׂר ודמס¨ † הגם† מיר† שטרעבן† צו† דערגרייכן די† מדרגה† פֿון† מלאכיםÆ † ווען† אַ† מענטש† ווערט צופֿיל† ווילד פֿריילעך† פֿון† טרינקען¨ † זאָגט† דער עולם¨ † אַז† ער† איז† „טויט שיכּור Æ † דווקא† ווען מיר†דערגרייכן† די†גרעסטע† מדרגה†פֿון† שׂימחה¨ פֿאַרגעסן†מיר† פֿון†זיך† אַליין†און† ווערן¨ †אויף† אַ ווייַל¨ †אָפּגעריסן† פֿונעם†געוויינטלעכן† לעבןÆ †דאָס גופֿא† ווייַזט† אָבער† אויף† דער† גרויסער† מעלה פֿונעם† מענטשלעכן† לעבן∫† מיט† דער† ריכטיקער כּוונה† לשם שמים¨ † קאָנען† מיר† דערגרייכן† — לכל הפּחות¨ †אויף† אַ†קורצער† ווייַל†—†דעם† הויכן „הימל † אַפֿילו† דורך† אַזעלכע† פּשוטע† מעשׂים¨ ווי†דאָס† טאַנצן†שיכּורערהייט Æ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.