דער יכּוח

Forward (Yiddish Edition) - - אין דער וועלט ון ייִדיש - שמואל ניס גאָדינער

אָט† אַז † זייַנען† ז † אָפּגעזעסן† אַ† לאַנגע¨ † בל ע† ינטערנאַכט ¨† אין† דער† אַלטער† גר סער† שטוב† מיט† די† שטומע† שאָטנס† פֿון† ז דעס† און† עלטער, ז דעס† מיט† לאַנגע† זילבער, בערד†אין† די†טונקעלע† ינקלען ¨† מיטן† פֿאַ†רשט בטן† אומעט† פֿון† א ביק ט, שכינה†מיט† אָפּגעהאַקטע†פֿליגל† צ ישן† גלעזערנע† שאַפֿעס† מיט† ספֿרים¨ † מיט† דער† האַרציקער† איבערגעגעבנק ט† א נער†דעם† צ טן† און†מיט† ילדער† פֿרעמדק ט† —† און† געפֿירט† ז ער† יכּוח Æ ניט†ב דע† האָבן†גל ייַך†עס† גע אָלט Æ ניט†ב דע† זייַנען†פֿון† א ן†עלטער† גע עןÆ

ניט† די† עגן† ז ערע† האָבן† זיך† גלייַך† געצ גן¨ † האַנט† בייַ† האַנטÆ † נאָר† דער† ציל† האָט† פֿון† ערגעץ† וּ ¨† פֿון† די† ייַטסטע† ייַטענישן ¨† פֿון† די† אומבאַקאַנטע† צוקונפֿטן¨ † י† אַ† קל ן† פֿינקלדיק†שטערנדל ¨† אַר סגעשימערט† און¨ † ציטערנדיק¨ † ב דן† גלייַך† גע וּנ≠ קען†און† גערופֿן∫

—† צו†מיר ¨† צו†מיר† קומט¨ †אין† מייַן† ליכטנשייַן† על†איך† אייַך†פֿאַר יקלען ¨† זונען† על†איך† פֿאַר†אייַך† צעשמעלצן† און†טוט† מיט†ז ¨ † אָס†איר† ילט ÆÆÆ

נאָר† דער† ציל† איז† פֿאַר† ב דן† א נער†גע ען Æ

נאָר†פֿון† א ן†שטאַם† זייַנען†ב דע† גע עןÆ

פֿון†א ן† שטאַם ¨† אָבער†פֿון† צ † תּקופֿות¨ †—†אַלטער† טאַטע†און† יונגער† זוןÆ

האָבן†געשעענישן† א ף†אַ† מינוט¨ † י† עלן† אין†אַ† בר זנדן†ים† אַ†שפּענ≠ דעלע¨ † אים¨ † דעם† יונגן† זון¨ † אין† אַלטן† טאַטעס† אָרעמס† פֿאַר אָרפֿןÆ † האָבן† אַלטע† קלוג, געניטע† א גן† הינטער† זי†לבער ,ברעמען† אַ† שטילע† טרער† פֿאַ†רלאָזט† און†געבעטן∫

—† דערצ ל†מיר ¨† זון†מייַן ¨† וּ† און† י† און†מיט† אָס† דו†לעבסט†—† דער≠ צ ל†אַן† אַלטן†טאַטן Æ

האָט†אַ† פֿלאַטער†געטאָן† אַזאַ†גאָלד , פֿאַרקרייַזלט† קל ן† בערדל¨ † האָבן† א פֿגעפֿינקלט†† אַ† פּאָר† ש אַרצאַפּלען† הינטער† ברילן, גלעזלעך† און† צ † לי†כטיקע† שטערנדלעך† אין† ז † א פֿ≠ געהעלט¨ † האָט† מיט† אַ† שמ כל† א פֿ≠ געל כטן†אַ† ליכטיקער†פּנים† אַזאַ∫ —† צו† אָס¨ †טאַטע ø און† עט אָס¨ † אַ† קל נער† ציטער† נאָר¨ †האָט† געכאַפּט†דעם† אין†טונקעלען† גאָלד†אייַנגעפֿאַסטן† קאָפּÆ †נאָר† אַ†קל ן† דורכזיכטיק† אָלקנדל† האָט† באַדעקט† אַ†גר סן† ייַסן† שטערןÆ —† סטו†דען† אַל ן†ניט ø —† ביסט†נאָך† אַלץ†א ף† יענע† עגןø —† יאָ¨ †טאַטע Æ —† און† אָס†ביסטו† אַהער†געקומען ø —†עס† פֿאַרדריסט†דיר† דעןø —† נ ןÆÆÆ †אָבער† דאָ† עסטו†גאָרניט† מאַכןÆ

—† זייַ†מיר† ניט†ק ן† שׂונא¨ †טאַטע Ɔ אונדזערע† עגן† האָבן† זיך† דאָך† ש ן† לאַנג†צעש דט ÆÆÆ

—† יאָÆÆÆ † ביסטו† דען† דערגאַנגען† אָבער†א ף† מייַן† עג†ביזן† סוףø †האָט† עפּעס† אָס† דען† דיך† איבערגעצייַגט¨ † אַז† מייַן† עג† לאָזט† זיך† א ס† מיט† גאָרניטø †ביסט† דאָך†פֿון† מיטן†אַ עק ÆÆƆ זיך† אָפּגעריסן¨ † אַ עק† און† אָנגעה בן† אַלץ†פֿון† דאָס†נייַ Æ

און†אַן† אַלטער†גר ער† קאָפּ†רייַסט† זיך†אין† דער†ה ך† אַר ף¨ †און† שטאָלץ† אַז †קלינגט† אַן†אַלטע† שטים∫

—† און† ען†אַ† אַנדערער† אַרפֿט† זיך†יעדער† מינוט†אין† דער†זייַט ¨† א ף† הינטער עגלעך† און† פֿאַרדר טע† שטע†גלעך ¨† עט† ער†דען† דערג ן† ען† עס†איז† וּהין† עס†איז ø† און† אָס†זייַנען† מיר† דאָ¨ † א ב† ניט† ק ן† דורכג ער¨ † אָרעמע† אַנדערערø און†שטיל† בעטנדיק†אַז ∫ —† קום† מיט† מיר¨ † מייַן† זוןÆ † אַן† א סגעפּרוּ† טער† אַלטער† עג† איז† מייַנער † ÆÆƆ עלטער, ז דעס† און† ז דעס† האָב† איך† הינטער† זיך† געלאָזטÆÆÆ † און† אָן†אַ† שטר כלונג†איז† דער† עג†—†אין† גאַנצן†פֿאָר סגעזען† דורך†ז ¨ †ביז† אין† קץ† אַרייַןÆÆÆ † און† צו† אָס† זייַנען† ז † געבליבן† הינטער† מיר¨ † אַז† דו† ביסט† אין†דער† זייַט†אַ עק ø† און†צו† אָס† איז† דער† גאַנצער† עג† מיט† ז † פֿאַרז טø † קום†מיט† מיר¨ †מייַן† זוןÆ †איך† על† ש ן† ייַט† ניט† ג ן¨ † אָבער† מיטן† לעצטן† בליק† על† איך† דייַן† ייַטערדיקן† שפּאַן† א פֿכאַפּןÆÆÆ † עסט† ייַטער† ג ן¨ † ייַטער ¨† און† ציִען† אַזוי† דעם† שנור† און† פֿאַרלענגערן† דעם† וועג¨ † אונדזער† וועג¨ † און† דערנענטערן† צו† זי ך† דעם† סוף† און† קירצער† מאַכן† די† שטרעקע† † צו†דער† גאולהÆÆÆ און†מיט† ט זנט, יאָריקן†טר ער∫ —†מיר† זייַנען†דאָך† נאָך†אין† ערגעץ† ניט† געקומען°† אין† מיטן† עג† זייַנען† מירÆ † לאָזסטו† מיר† אַל ן¨ † ערט† עס† אָפּגעהאַקט¨ † אָפּגעריסן† און† פֿאַרלאָרןÆ † ער† עט† ציִען† ייַטער†דעם† שנורø —† איך†צי† אים¨ †טאַטע Æ —† דו†ביסט† אַ עק†פֿון† מירÆ —† איך†בין† ייִנגער¨ †זע† איך†שאַרפֿער ¨† ג †איך† מיט†קירצערע† עגן Æ —† מיט†פֿרעמדע† עגן Æ —† אָס† איז†פֿרעמד ¨† ען† דו†ג סט† צו†אַלץ ø

—† אַלץ† איז† גאָרניט¨ † זון¨ † אַלץ† איז¨ † †— קוק† דורכן† פֿענצטער† אַר ס¨ † —† דער†גאַנצער† בל ער†הימל† מיט†די† מיליאַסן†שטערן† א ף†אים Ɔ לייַכט†ער† דען† אונדז† אין† שטוב† אַרייַןø † אָבער† אונדזער† פֿאַרר כערט† לעמפּל† אין† זייַן† טונקל, ר ט† פֿלעמל† איז† עפּעסÆ † פֿאַרלעש† דאָס† לעמפּל¨ † ערט† פֿינצ≠ טער† אין† שטובÆ † אַלץ† —† שטערן† —† לייַכטן†ש אַך ¨† פֿינקלען†ק ם ÆÆƆ עפּעס† —† ש אַ ך† פֿלעמל† —† באַלייַכט† מיר† דייַן† געזיכט¨ † טוק† איך† זיך† אין† אים† און† ער† דערפֿר טÆ † אַלץ¨ † זון¨ † איז† די†גאַנצע† עלט ¨† אַלע†פֿעלקער ¨† אַלע† ברואיםÆ †עפּעס†—† ביסטו¨ †דייַן† גוף¨ †דו ¨† מ נסט¨ † דער† אָנדענק† פֿון† מייַן† זייַן¨ † פֿון†מייַן† גע עןÆÆÆ און†שטיל† אַז †און† אָרעם∫ —† פֿאַרלירסטו† אַלץ¨ † פֿאַרלירסטו† גאָרניטÆ †פֿאַרלירסטו† עפּעס¨ †פֿאַרלירסטו† אַלץÆ † מיר† זייַנען† דאָך† עפּעס¨ † דאַרפֿן† מיר†עפּעס† האָבןÆ

—† דייַן†מחשבֿה ¨† טאַטע¨ †האָט† אָנ≠ געבראָכענע† † פֿליגל¨ † פּ זעט† זי† א ף† דר0 ערד†און† זוכט†נאָר† עפּעסÆ

—† דייַנע†מחשבֿות ¨† זון¨ †פֿליִען† אין† די†הימלען ¨† האָבן†ז † עפּעס†א ך† ניט¨ † האָבן†ז † גאָרניטÆ

און† אַז † ייַטער† און† אַז † ייַ≠ טער† ציט† עס† זי ך† אין† דער† שטילער† בל ער† נאַכט† אַרייַןÆ † אַלטער† גר ער† קאָפּ† איז† אָנגעלאָדן† מיט† געדיכט, פֿאַ†רהאַרטע עטע† שטיקלעך† שׂכל¨ † פֿון† גר סע† ספֿרים, שאַפֿעס† א ס≠ געז † גענע ¨† פֿון† אָפּגעלעבטע† דורות† איבע†רגעבליבענע ¨† פֿון† א סג†עראָ≠ טענע† עגן† אָנגעזאַמלטעÆ † יונג† גע≠ קרייַזלטער† טונקל, גאָלדענער† קאָפּ† איז† אָנגעה כט† מיט† זונענליכט¨ † מיט† ר מען, בר טק ט¨ † מיטן† אָטעם† פֿון† דער† עלטÆ †שיטן† אַלטע†ליפּן† גיך†און† פֿיל† גאַנצע† בערג† האַרטע† שט נער† פֿון† ט זנט, יאָריקע† חורבֿותÆ † שט ן† נאָך†שט ן ¨† ציגל†נאָך† ציגלÆ †דאָס† האָט† עלטער, ז דע† אייַנגעפֿונדע עט¨ † דאָס† האָט† ז דע† אייַנגעשטעלט¨ † דאָס† האָט† טאַטע† דאָ† פֿאַרל גטÆÆÆ † יונגע† ליפּן† שמ כלען† נאָר¨ † שמ כלען† זיך† שטיל† אַז † און† ר דן† אַז † ניקÆÆÆ † אַז† ס0 ש ימט†אין† די†בר טק טן† פֿון†דער† עלט ¨† אַז† ס0 פֿילט† די† מאָס† פֿון† אַלץÆ † רייַסט†עס† דעם† יכּוח†איבער† און†פֿירט† אַלטן†טאַטן† צום†פֿענצטער† צו∫

—† זעסט¨ † טאַטע¨ † עס† טאָגט† ש ן† באַלד¨ †עס† גראָט†ש ן Æ

און†— —†הער† זיך†אייַן Æ שטעלן† זיך† א ף† אַלטע† א ערןÆ שטרענגט† זיך† אָן† אַן† אַלטער† גר ער קאָפּÆ † יקלען†ז יך†קלאַנגען† פֿון†בר טן שליאַך, עג ¨† ך†אַז † און†רויִק† און זיכער¨ † י† עלן† פֿרישער† ט † אין† אַ יונגן†פֿרילינגס ,באַגינען∫ ”ד ס איז ש ן דער לעצטער און נטש דענער של כט“…

און† אַ† שאַלן† הערט† זי ךÆ † אַ† רוף אַזאַ† אין† באַגינען† אַרייַןÆ † פֿרעגט באַאומרויִקט†דער† אַלטער∫

—† אָס† באַטייַט† עסø † דער† שאַלן אָס† ה סטø

—† צונ פֿזאַמלונגÆ †דאָס† רופֿט†מען אונדז†צונ ף ¨† טאַטעÆ —†און ÆÆƆ דו†ג סט† אַ עק†מיט† ז ø —†יאָ Ɔ מיטן†קירצסטן† עג Æ ערט† עס† רויִק† אַז † אַר סגע≠ רעדט¨ † מיט† אַזאַ† שטיל, זיכערן† שמ ≠ כעלע¨ †אַז† אַלטע†פֿיס† אַקלען† זיך†און ליפּן†שטאַמלען† נאָר∫ —† מיטן†קירצסטן† עג ÆÆƆ וּהין ø —†זאָל† זייַן†צו† דער†גאולה Æ —† צו† עמעןø —† צו† אַלעמענסÆ † און† צו† דייַנער ¨ טאַטעÆ †זייַ† געזונטÆ און†אַ עק Æ אַז† עס† גראָט† א ף† טאָג† און† אַז מען† רופֿט¨ † ג ט† יונגער† פֿון† אַלטער שטוב† און† פֿון† אַלטן† טאַטן† נאָכן† רוף אַ עקÆ †בלייַבט† צ ישן†שטומע† שאָטנס פֿון† עלטער, ז דעס† אין† די† טונקעלע ינקלען† בייַ† טונקל, ר ט† פֿלעמל† פֿון פֿאַרר כערטן† לעמפּל† אַל ן† דער† אַל≠ טער†ייִד† און†טראַכט† שטיל†אַז ∫

”אַ† זון†האָב† איך†דערצ גן ¨† ער†זאָל א ף† בר טע† רוסישע† עגן† אומרו ז עןÆÆÆ †די† גאולה†דאָרט† זוכןÆÆÆ “

נאָר† אין† אַ† מינוט† אַרום¨ † אַז ס0 פֿאַלט† זייַן† בליק† א פֿן† צאַנקנדיקן פֿלעמל†פֿון† לעמפּל¨ † י†יענער† אַרפֿט זיך† אין† אַלע† זייַטן† און† ציט† זיך† אין התלהבֿות†און† ש ערע†ספֿקות∫ —† טיק, טאַק¨ †טיק ,טאַק ¨† טיק, טאַקÆ —† עס† סט† דען† עמעצער† פֿון עלכער† זייַט† די† ליכטיקע† בשׂורה עט† קומעןÆÆÆø

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.