אַ בעסאַראַבער א ( אַÆÆÆ רפֿואה (אַ מעשׂה שהיה)

Forward (Yiddish Edition) - - אין דער וועלט ון ייִדיש - יאַנקל יאַקיר

ÆÆÆאַ† נאַרישק ט†געדענקט† זיך∫†מיט† אַז †פֿיל† און†אַז † פֿיל†יאָרן† צוריק¨ † ען† איך†בין† צו†מזל† און†צו† גליק†גע אָרן† אַ† בר, מיצ ה, בחורל¨ † און† מייַן† טאַטע¨ † יאָסל†דער† מילנער¨ †האָט† מיך†אין† יענעם† שבת† מיט† גר ס† פּאַראַד† געפֿירט† אין† אונדזער† פּערליצער† שול¨ † איך† זאָל† אָפּקנאַקן† דעם† ש נעם† מפֿטיר¨ † האָב† איך† אים† דעמאָלט† נעבעך† אָפּגעטאָן† א ףÆÆÆ † אָלעכישÆ

דהייַנו∫† פּנים† צו† פּנים† מיט† אַז † פֿיל†דאַ נערס ¨† האָט†מיך† מיט†אַ† מאָל† אָנגעכאַפּט†אַזא† דראָזש¨ †אַזש† עס†האָבן† מיך† גענומען† קלימפּערן† די† צ ן† אין† מ לÆ † אוןÆÆÆ † א גנבליקלעך† האָב† איך† געשטעלט† פֿיס† און† אַ עק† אין† דער† בייַליגנדיקער† סטינע Ɔ און† אַ† גאַנצן† קייַלעכדיקן†טאָג† געדאַ נט†מיט† דיÆÆÆ † פּאַסטעכערÆ

נו¨ † איר† זאָלט† ש ן† צו† מיר† ק ן† שותּף†נישט† זייַן† אָס†פֿאַר† אַ†פֿייַנעם† גאָב† איך† האָב† דעמאָלט† באַקומעןÆ † אָבער†איך† קען†מיר† ביז†הייַנט† צו†טאָג† נישט† מוחל† זייַן† דער† מאַמעס† טרערן† און†דעם† טאַטנס†קרעכצן Ɔ אָס ¨† אָס ¨† נאָר† דעמאָלט† האָב† איך† צום† ערשטן† מאָל†געשפּירט† דעם†זיס ,ביטערן† טעם† פֿון†אימתא† דציבוראÆÆÆ

עפּעס† ענלעכס† האָב† איך† נישט† לאַנג†איבערגעלעבט† אין†אַ† סוף†מייַיִקן† אָ נט¨ †בייַ† מייַן†ערשטן† א פֿטריט†פֿאַר† די†יאָהאַנעסבורגער† ייִדןÆ †עס† איז†טאַקע† פֿאָלג†מיך† אַ†גאַנג† פֿון†דער† פּערליצער† שול† ביז† צום† דרום, אַפֿריקאַנער† כּרך¨ † אָבער†פֿון† דעסט עגן†האָט† מיך†אַלץ† גע אָרפֿן† י†אין† נייַן, יעריק†קדחת Æ

א ן† קל ניק ט∫† י† אַז † על† איך†מיך† אין†מייַן† בעסאַראַבער†ייִדיש† ספּראַ ען† מיט† אָט† דעם† געפֿעפֿערטן† ייִדיש, ליט ישן†שבֿט ÆÆÆø

עס† איז† אַ† ש נער† מהלך∫† פֿון† אונדזערע† פֿעטע† מלא, טעמדיקע† בע≠ סאַראַבער† קאָמעצן† ביז† צו† ז ערע† אייַ†נגעק אַרטע† און† אייַנגעדאַרטע† ליט יש, ייִדישע†פּתחן Æ

ס0 ה סט†נישט† אַז † י†דער† אָס† איך† על†זאָגן ¨† נאָר†דער† י† אַז † על† איך†דברן Æ

ÆÆÆאון† דאָ† —† כּמינהג, העולם† —† שיטן†זיך† באַגריסונגען†א ף† ענגליש¨ † אַפֿריקאַניש† און† א ך† א ף† ז ער† טשודאַקע אַטן† דיזן† דאַזןÆÆÆ † ייִדישÆ † און†איך† זיץ†אין† געהאַקטע† וּנדן†און† טראַכט†מיר† אַ†דומעלע† אַזאַ∫†העי°† ען† אי ך† קען† פֿון† דאַנען†—† בעסאַראַביש† גערעדט†—† רייַסן† פּאָפּציעס† אין† מייַן† נתניה קערÆÆÆ †סטינע Æ

ÆÆÆמיט† אַ† מאָל† דערלאַנגט† מיר† דער† ה פּט, ק אַטער† מייַנער† אַ† צעקנ טשט†צעטעלע Ɔ איז†גיב† איך†אַ† ל ען†און† עס† ערט†מיר† ליכטיק†אין† די†א גן† י† פֿון†אַ† עסנעדיקן† רעגן∫

”כאָ ער† יאַקער†—†ל ען† איך†—† אָס† זיצט† איר† י† אַ† סטאָטעקø † לאָזט† אייַך† נישט†שפּייַען† אין†דער† קאַשעÆ †ב† אַ ייַזט† אָס† איר†קענט ÆÆƆ—† אַ†ליפּקאַנער Æ“

ÆÆÆאַ† מחיה°†ה סט† עס¨ †אַז† צ ישן† די†פּאָר† הונדערט†עלטערלעכע ¨† מאַניר≠ לעכע† מיסטערס† און† מיסיס† איז† א ך† פֿאַראַן† אַ† ייִד† פֿון† דעם† בייַ, פּרוטיקן† שטעטל†ליפּקאַן Æ

ס0 איז† נישט† מיטן† מ ל† אַר סצו≠ רעדן†אַזאַ† ייִחוס∫†אליעזר† שט נבאַרגס¨ † יעקבֿ†שטערנבערגס† און†אליעזר† גרינ≠ בערגס† ליפּקאַן°† מאַמעניו† מייַנע†—† אַ† בעסאַראַבער†מלידה ,ומבטן Æ

בין†איך† ש ן†גאָלע† נייַגער∫†קוק ¨† זוך† און† נישטער† מייַן† לאַנדסמאַן† אין† די†אַלע† גלינצערדיקע† כע† פֿאָטעלן† פֿון† דעם† לוקסוסאַרטיקן† קופּער, מאַמאָן, האָל† אוןÆÆÆ † מיט† אַ† מאָל† האָב† איך†אים† דערטאַפּטÆ

ער†איז† געזעסן†אין† סאַמע†פֿאָרנט ¨† גר סאַרטיק† צעל גט¨ † עפּעס† טאַקע† יאָ¨ † י† אַ† גלאַ נער† מחותּן¨ † נישט† אַראָ†פּגענומען† דאָס†א ג† פֿון†מיר† און† גאָר†ה מישלעך† אַרייַנגעשושקעט†אין† א ער† אַרייַן† א נער† אַ† ראָסקאָשנער† דאַמע†—†קענטיק† זייַן†פֿר Æ

אַלע† מאָל¨ † דאָרט† וּ† עס† איז† אים† געפֿעלן† אַ† געשמאַקער† זאָג† אין† מייַן† דרשה¨ † האָט† ער† זיך† אַזש† געריבן† די† הענט†פֿון† נחת¨ †צוגעפּאָטאַקע עט† מיר† א ף†אַ† קול†און† זיך†איבערגעקוקט† מיט† זייַנע† בייַזיצערס¨ † י† א נער† זאָגט∫†—† איר†זעט† אָס† בעסאַראַביע†קען°

אָבער† בין† איך† ערגעץ† וּ† פֿאַר≠ גרעזניעט† גע אָרן† אין† אַ† ליט ישער† דאָש אָשן†ריפּע ¨† האָט†ער† זיך†נעבעך† ביטער† געצאַפּלט† און† מיר† געמאַכט† פֿאַרצ פֿלטע† סימנים† לאמור¨ † אַז † צו† זאָגן† —† כאַפּ† דיך† ש ן† אַ† מאָל† אַר ף†צוריק† אופֿן†רעטאָרשן† פֿערדלÆ

דוכט† זיך† מיר¨ † אַז† נאָך† אַ† שעה† רעדן† איז† ער† א סגע אַקסן† לעבן† באַלעמער†מיט† אַ†גלאָז† סאָדע, אַסער† און†מיר† אייַנגער מט†אין† א ער∫

—† איר†מעגט† ש ן†פֿאַרקייַלעכיקן Ɔ די†צלם ,קעפּ† האָבן†ליב† אַז†מען† מאַכט† עס†קורצער ÆÆÆ

נאָכן† פֿאָרטראָג† מייַנעם¨ † האָט† ער† זיך† געגעבן† אַ† לאָז† צו† מיר† און† באַפֿעלעריש† † זיך† אַ† ענד† געטאָן† צו† מייַנע† אונטערפֿירערס†—† די† אָרטיקע† קולטור, געזעלשאַפֿטלעכע†עסקנים∫

—† ער0 ט†נאָך† באַ ייַזן†מיט† אייַך†צו† ליאָנטשע עןÆ †הייַנט† איז†ער† מייַנער°† מאָרגן†קומט† ער† ידער†אַ† מאָלÆÆÆ

מייַנע†ליבע† מכניסי, אורחים†האָבן† זיך† קלוג† איבערגע וּנקען† און† באין, ברירה† האָבן† ז † אים† אָפּגעטראָטןÆÆÆ † דעם†כּבֿוד Æ

ÆÆÆאַרום† האַלבע† נאַכט† האָבן† מיר† געשפּאַנט†איבער† די†יאָהאַנעסבורגער† גאַסן†צו† פֿוס†צו† אים†אַה ם Æ

—† האָט†נישט† ק ן†פֿאַראיבל ¨† אָס† כ0 האָב† דעם† א טאָמאָביל† אָפּגעשיקט† מיט† מייַן† נעגער† אַה םÆ † כ0 האָב† מיט† אייַך† גע אָלט† זיך† אַדורכשפּאַצירן† עלעה † אַ† מאָל† אין† די† יונגע† יאָרן† א פֿן†שעס ÆÆÆ

און† מיט† אַ† קרעכץ∫† —† עס† איז† דען†אַ† לעבן†דאָ ø† גאָט†זאָל† מיך†נישט† שטראָפֿן† פֿאַר† די† ר דÆ † קעבעבע† און† לאַקריץ, זאָמען°

נו¨ † דאָנקען† גאָט¨ † אָס† איר† זענט† עס† ש ן† בשלום† איבערגעקומען¨ † איך† האָב†שטאַרק† מורא†געהאַט† פֿאַר†אייַך ¨† איר†זאָלט† זיך†נישט† פּאָשפּעטען†—†האָט† ער†מיך† גוט, ברודעריש†אַרו מג†ענומען † Ɔ —† איר† הערט† —† האָט† ער† ג†עלאַכט† א ף† אַ† קול†—† עס† איז† מיט† ז ¨† מיט† די†ליט אַקעס† נאָר†אַ† קאָמעדיעÆ †רעדט† מיט† ז ¨† עלן† ז † אייַך† דער ייַזן¨ † אַז† א ף† ז ער† ייִדיש† האָט† נאָך† אַבֿרהם† אָבֿינו† געשמועסט† מיטן† רבונו, של, עולםÆ †און† איך†בין† ש ן¨ † י†איר† זעט† מיך¨ †ק ן† עין, הרע†ש ן† בייַ†אַ† פֿערציק, יערלעך† דאָ† און† איך† קען† בשום, אופֿן† נישט† אייַנבייַסן† ז ער† לשון, טרובקעÆ † עס†איז† נאָר¨ † י†מען† אָלט† מיך†האָבן† געל גט†אין† אַ†סדום ,בעטל Æ

—† י† קומט† איר† אַהערø †—† פֿרעג† איך†אים Æ

—† ע, ע, עÆÆÆ †ס 0איז† אַ†לאַנגס† און†אַ† בר טסÆ † בייַ† אונדז† אין† ליפּקאַן† בין† איך† גע ען† דער† גרעסטער† שלעגערÆ † אַלע† עשׂוס† האָבן† געציטערט† פֿאַר† מייַן† דעךÆ † האָב† איך† א ן† מאָל† אַז † צענעריקט† אַ† קוזיקל † אַז† כ0 האָב† אים† קאַלט† געמאַכטÆ † האָט† מיך† ס0 שטעטל† אַריבערגעשטעלט† ק ן† גאַליציעÆ † דאָ† האָב† איך† געמוזט† אַראָפּקוקןÆÆÆ † און† נעמען† אַן† ”איטשע ,מ ערקע ÆÆÆ“† און† זי†האָט† מיך†פֿאַרשלעפּט† אַהער†צו† צו† אירן†אַ† פֿעטערÆ

איך†באַטראַכט† זייַן†איטשע ,מאי† רקע ¨† עס†ה סט† דעם†זי ג† זייַנעםÆ †בפֿרוש† אַ† ז ער†אָנגעק אָלענע† דרום, אַפֿריקאַנער† לעידיÆ †זי† איז†ש ן† אַ†פּנים† גע נט† צו† זייַן† פּראָסטאַצקע† אַרט† רעדן† און† איז† אים†מבֿטל† מיט†אַן† אַדעליקער†מינע∫

—†ער† איז†נאָך† בייַ†אונדז† אין†סטאַ≠ ניסלאַ †גע ען† אַ†פֿרעמדער†” אַי ער“† און†דאָ† איז†ער† א ך†אַ† גרÆ

—† יאָ† כ0 לעבן¨ † זי† איז† גערעכטÆ † —† קרעכצט† ער† אונטער† —† איר† האָט† ש ן†אַ† מאָל†געזען† י† אַ†ק אָטשקע† פֿירט† א ס† אַ† קאַטשערø † בין† איך† דאָ† דער† קאַטשערÆ † איכל† אייַך† געבן† אַ† מיליאָן¨ † א ב† איר† עט† אין† גאַנץ† דרום, אַפֿריקע† נאָך† אָנטרעפֿן† א ף† אַ† בעסאַראַבערÆ † כ0 לעבן¨ † ס0 איז† נישטאָ† מיט† אָס†מיך† מקנא†צו† זייַןÆ

—† איז† י† זשע† לעבט† זיך† אייַךø † —† פּרוּ † איך† צו† פֿאַרקערע ען† דעם† שמועס†א ף† אַ†פֿר לעכער† סטעזשקעÆ

—† ברו ך, השם¨ † נישט† צו† פֿאַרזינ≠ דיקןÆ †דאָ† זענען†אַלע† הונדערט†צ אַנ≠ ציק†ט זנט† ייִדן†רייַך† י† קורחÆ †דער≠ פֿאַר†בריקע ען† ז †אַז ÆÆÆ

—† אָס† ה סט† בייַ† אייַך† בריקע≠ ען ø†—† שט †איך† צו†צו† איםÆ

—† בריקע עןø †—† צעלאָזט† ער† זיך† גאָרנישט† א ף† קאַטאָ עס†—† ז † האָבן† זיך†צעספּאָלאָשעט† פֿון†צו† פֿיל† לטאָג Ɔ אַז†איר† קוקט†ז † אָן¨ †קאָנט† איר†מ נען ¨† אַז†ז † זענען†גאַנצע† געבולבעטעÆÆÆ

—† אָבער†ייִדיש† האָבן†ז † ש ן†צו† ביסלעך†פֿאַרגעסן Ɔ לשון, קודש†קענען† ז †אַ† מכּה†און† אַפֿילו†מיטן† רבונו, של, עולם†רעדן† ז †א ף† ענגלישÆ —† נו¨ †אין† שול†אַרייַן† ג ען†ז ø —† א ך† מיר† אַ† שול°† כ0 אָלט† אַ ע†קגעגעבן† אַלע† ז ערע† טעמפּלען† פֿאַרן† ליפּקאַנער† לי עראַנטישן† שי≠ לעכלÆ †ס 0אַ† שול†בייַ† ז ø† ס0 איז†אַ† קל ס≠ טערÆ † שיקסעס† יאָלען† אין† כאָר† און† דער† רע ערענד† גאָגערט† פּאָ† אַפֿרי≠ קאַנסקיÆÆÆ † כ0 שטעל† מיר† פֿאָר¨ † אַז† דער† א בערשטער†קער† ש ן†א ן† מאָל†אָנ≠ טייַען†פֿון† ז ער†דאַ ענען Æ

—† גאַי† ש ן† גאַי¨ † ל זער¨ † דו† שפּריכסט†דומה טן†—† נעמט†אים† אייַן† זייַן†סטאַניסלאַ ער† פּלוניתטעÆ

—† כ0 זע†מיך† דאָ†ש ן† ש ן†אָן† מיט† מייַן† בעסאַראַבער† חכמה¨ † אַז† ז † גאָר† די† ליט אַקעס† מאַכן† פֿון† אונדז† גאָלע† געלעכטערÆ †הערט† אַ†מאַנסע°† אָס† ז † טראַכטן†עס† צו∫†אַז† ז ערער†אַ† ליט אַק† איז† גע ען† אַ† שוסטער† אַ† שקראָבניק† איז†ער† געפֿאָרן†צו† אונדז†א ף† דער†בע≠ סאַראַביע†און† גאָר†גע אָרן† אַ†גאַנצער† רבֿÆÆÆ †נו ¨† זאָגט¨ †קען† מען†לעבן øÆÆÆ°

ÆÆÆביז† שפּעט† אין† דער† נאַכט† בין† איך† געזעסן† בייַ† מייַן† אָלעכישן† זעמליאַק† אין† זייַן† צען, צימערדיקער שטוב¨ † בייַם† ש ן, געדעקטן† טיש¨ עלכן† עס† האָט† באַדינט† אַ† האַלבער מנין†נעגערס† און†אייַנגעזען ¨† אַז†טראָץ אַלע† זייַנע† בעסאַראַבער† טראָבלעןÆÆÆ מאַכט†ער† פֿון†דעסט עגן† אַ†לעבן Æ

—† איר† באַטראַכט† מייַן† פֿאַרמעגן¨ האַø †באַטראַכט† אירÆÆÆ †איבער† הונדערט און† צ אַנציק† יאָר† עלן† זי ך† מייַנע ג יִשע† א ניקלעך† האָדע ען† אין דעם† און† ק נער† עט† אַפֿילו† נישט קענען†איבערל ענען† דעם†”פּה† נטמן“א ף†מייַן† מצבֿהÆÆÆ

—† סט† איר† אָס ¨† לאָמיר† עס בעסער† פֿאַרזינגעןÆ †—† האָט† אַרייַנגע≠ שטעלט†אַ† אָרט† די†איטשע ,מ ערקע Æ

און† אָן† דעם† זי† זאָל† זיך† לאָזן† אַ סך†בעטן ¨† האָט†זיך† צעטרילע עט†איר ש נע†גאַליצישע† שטימעÆ

דערנאָך†איז† ער†אַלע† מאָל†צוגע≠ שטאַנען†צו† מיר∫

—† זאָגט†עפּעס† אַ† אָלעכיש†סטי≠ קאַלעÆ

ÆÆÆאון† אַז†כ 0האָב† ש ן†אָפּגעזונגען די† אַז נס† י† אַזעלכדיקע† ד נע¨ † איז ער†ש ן† גע אָרן†מיט† מיר†גאָר† קנעפּל פּעטעלקע∫

—†יאַנקל†—† האָט†ער† מיר†געמאַכט† אַ קאָמפּלימענט†—†איך† דאַרף†דיר† זאָגן¨ †אַז דו†זינגסט† נאָך†בעסער† י† דו†רעדסט Æ

פֿאַר† טאָג† האָבן† ז † מיך† ב דע אָ†פּגעפֿירט† אין†האָטעל† אַרייַן∫

—† גיט† איבער† אַ† גרוס† אַלע† ליפּ≠ קאַנער†די† מ לעכזאָנס¨ †די† פֿישמאַנס¨ די†גרינבערגס ÆÆÆ —† פֿון† עמעןø —† פֿון† לעאָן† און† קלער† דע† גוק≠ שט ן† —† האָט† די† מיסיס† זייַנע† מיר אונטערגעטראָגן†מיט† אַ†קייַזערלעכער מינע†ז ער† אַדעליקע†פֿאַמיליע Æ

—† אָס† מאַכסטו†זיך† נאַרישø †פּלו≠ צעם†לעאָן ÆÆƆ גוקשט ןÆÆÆ †שמוקשט ן ø° —† האָט† ער† זיך† פֿאַראיבלט† א ף† דער פֿר †זייַנער†—† ער† האָט†מיך† געקענט דאָרטן†אין† ליפּקאַן†א ף† דער†פֿאַמיליע ø איר0 ט† זאָגן† ל זערל† פּופֿליק† פֿון† דעם ציגייַנערישן† געסלÆÆÆ † כ0 לעבן¨ † גאָט† איז מייַן† עדות† אַז† מיט† יענעם† ייִחוס† נעם איך†מיך† גיכער†איבער† י† מיט†דעם ÆÆÆ איר†מעגט† מיר†ה ליק† גל בןÆ

ÆÆÆכ 0האָב† אים† בפֿירוש† ה ליק געגל בט† און† נאָ ך† מער† זייַן† טרער¨ אָס† ער†האָט† אָפּגע ישט†בגנבֿה Æ

ÆÆÆדי† טרער† פֿון† מייַן† טייַערן† בע≠ סאַראַבער†בן ,יחיד† א ף†דער† ייַטער דרום, אַפֿריקאַנער†ערד Æ

(מ לד % ניזם) — ן פּ- 1) סטינע געצ מט שטיק עלד, ר די ש ף.

(מ לד % ניזם) — משו- 2) ריפּע פּעדיקער ל מיקער גרוב.

(מ לד % ניזם) — ל נקע. 3) שעס 4) קוזיקל, געמ נט קוזיסט, קוזיסטן — רומענישע נטיסעמיטישע פּ רט , % ס לעגט מ כן איבער לן א ף ייִדן.

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.