מעשׂהלע אויף שבת

Forward (Yiddish Edition) - - נייַייַעס פֿפֿאַאַר בני בית - שטיוועלע# מיט אַ סקריפּ זכרונות ון מענדל קערמ ן

˜  Ú ¯ ˜ ÿ Ëȉ ¯ ÿÙ מיר†בייַגעשטאַנען† איך†זאָל† עפֿענען†די† טיר†פֿאַר† מיר†אין† חדר†אַרייַן† צו† לערנען†בייַ† ר' †שמערל† כאַראַק†פֿון† קלישקעוויץÆ

דערמאָן† איך† זיך† אָפֿט† אָן† יענער† גאָלדענער† צייַט† פֿאַר† מיר∫† ווי† מייַן† מאַמע† האָט† יענעם† כּאור הבוקר† מיר† אויסגעריכט† אין† חדר† אַרייַןÆ † די† אַכילה† פֿאַרן† טאָג† עסן† פֿאַר† מיר¨ † וואָס† זי† האָט† מיטגעגעבן† —† אַ† פּאָר† רעפֿטלעך† ברויט† מיט† פּוטער¨ † קעז¨ † אַ† פֿלעשל† מילך¨ † פֿרוכט† און† אַ† קאָפּיקע† צו† קויפֿן† אַ† פֿייַג† אין† קלייטל† בייַ† טויבע† מרים† רייזעלס¨ † ווי† אַ† נאַשÆ †נאָך† דעם†האָט† זי†מיך† געקושט†און† צוגעפֿירט†צום† טאַטן¨ †ער† זאָל† מיך†בענטשן† צו†דער† התחלה†פֿון† אַ†נייַעם† זמן†בייַ† אַ†נייַעם† מלמדÆ †דער† טאַטע† איז† געזעסן† בייַם† טיש† איבער† אַ† סידור† און† געזאָגט† תּהילים† מיט† זייַן†געוויינטלעכן† שיינעם†תּהילים ניגון ¨† וואָס†איך† בין†געוווינט† צו†הערן† יעדן† פֿרימאָרגןÆ † דער† טאַטע† האָט† ברמיזה† געלאָזט† וויסן¨ † אַז† איך† דאַרף† צוּוואַרטןÆ † ווען† ער† האָט† פֿאַרענדיקט† די† לעצטע† ווערטער† פֿונעם† פּסוק† „אָדם† ביקר†ולא† יבין†נמשל† כבהמות†נדמו † ©תּהילים† קאַפּ' †מ ט ®†—† האָט† ער† פֿאַרבויגן† דאָס† בלעטל¨ † פֿאַרמאַכט† דעם† סידור† און† אַ† קוש† געטאָןÆ † דאַן†ערשט† האָט†ער† מיך†אויפֿגעהויבן† און†אַוועקגעזעצט† אויף†זייַנע† קני† און† מיט† צערטלעכקייט† און† פֿאָטער ליבע¨ † מיר† געגלעט† איבערן† קאָפּ¨ † געקניפּט†די† בעקלעך¨ †און† וואַרעם†גערעדט∫

—† קינד† מייַנס¨ † מענדעלע¨ † הייַנט† הייבסטו† אָן† גיין† לערנען† אין† חדר† צו†ר '† שמערל†כאַראַק Ɔ ס' איז†נישט† קיין†קלייניקייט† פֿאַר†אַזאַ† ייִנגעלע†ווי† דו† ביסטÆ † ר' † שמערל† וועט† לערנען† מיט† דיר† שולחן ערוך†—† בעט† איך† דיר¨ † קינד† מייַנס¨ † טייַערער¨ † זאָלסט† לערנען† מיט† חשק† און† צולייגן† דייַן† שיין†קעפּעלע† צום†לימוד ¨† ווייַל†שולחן ערוך† לערנט†דינים ¨† מינהגים†און† מידות† הנצרכים† ומוכרחים† לכל† איש† מישׂראל† לדעש† אותם°†—† שולחן ערוך¨ †זונעלע† מייַנער¨ †איז† דער†עמוד האש ¨† וואָס†באַלייַכט† דעם†לעבנוועג† פֿאַרן†ייִד† און†ייִדישן† קינדÆ †זאָלסט† נאָר†געדענקען† וואָס†דייַן† טאַטע†רעדט† צו† דירÆ † אַז† דו† וועסט† מיר† פֿאָלגן† און† לערנען† מיט† חשק¨ † איז† ווען† דער† רבי†וועט† קומען†דיך† פֿאַרהערן†פֿאַר† מיר†און† דער†מאַמען† און†דו† וועסט† קענען†—†זאָג† איך†דיר† צו†צו† קויפֿן¨ †אם† ירצה†השם ¨† צו†דייַן† געבורטסטאָג† כ' †שבֿט ¨† בלי†נדר ¨†—† אַ†מתּנה ¨† גאַנץ†תּנ ך ÆÆÆ

דערבייַ† האָט† דער† טאַטע† מיר† געגעבן† זייַן† ברכה∫† גיי¨ † קינד¨ † געזונטערהייט† אין† חדר† אַרייַן¨ † זאָל† זייַן† מיט† מזל¨ † און† צו† דער† מאַמען† האָט†ער† זיך†געווענדט∫†—† חיה בתיה†תחיה†—† עפֿן¨ †זייַ† מוחל†די† טיר†פֿאַרן† קינד†און† זע†ער† זאָל†אַרויסשטעלן† צוערשט†דאָס† רעכטע†פֿיסעלע ÆÆÆ

און† איך† האָב† פֿון† יענער† זייַט† טיר† זיך† געקווענקלט† אַ† נישט צופֿרידענער† פֿון† מייַן† טאַטנס† צוזאָג¨ † אַז† ער† וועט† מיר† קויפֿן† אַ† מתּנה† גאַנץ†תּנ ך ¨† אויב†איך† וועל†זייַן† אַ†גוט† קינד†און† לערנען†מיט† חשקÆ †איך† האָב†זייער† געוואָלט¨ †דער† טאַטע†זאָל† מיר†קויפֿן† אַ†פּאָר† שטיוול†מיט† אַ† סקריפּ¨ †אַזוינע ¨† ווי†דוד† פּיטשוטש†האָט† געקויפֿט†פֿאַר† זייַן†בנאָק ¨† שלמהÆÆÆ

ונעם בוך „אויסגעל שענע שטערן‟, בוענ ס אייַרעס, 1960

ס' איז† געווען† האַרבסט† אין† דאָרףÆ † אַרום† איז† געווען† אומעטיק¨ † שאַ¨ † שטילÆ †אַ† מאָל¨ †אַ† מאָל†נאָר ¨† האָט†זיך† דערהערט†אַ† בילן†פֿון† אַ†הונט ¨† אָדער† אַן† עכאָ† פֿונעם† אָפּקלאַנג† אויפֿן† שליאַך¨ † וואָס† אַ† פֿערד† האָט† מיט† זייַנע† קאָפּיטעס† אָפּגעקלאַפּט† אין† זייַן† ווילדן† געלויף¨ † בעת† דער† באַלעבאָס¨ † אַ† פּויער¨ †האָט† דאָס†פֿערד† געפֿירט†צום† וואַסערÆÆÆ

איך†בין† אויפֿגעשטאַנען†כּאור הבוקר ¨† גענומען†מאַכן† הכנות†צו† גיין† אין†חדר† לערנען†צום† נייַעם†מלמד ¨† אַ†באַרימטער† למדן¨ †ר '† שמערל†כאַראַק ¨† פֿון†קלישקעוויץ Æ

פֿאַר† אַ† ייִנגל† אין† מייַן† עלטער¨ † וואָס† איך† בין† דעמאָלט† געווען¨ † נייַן† אָדער† צען† יאָר¨ † איז† נישט† גרינג† אָנגעקומען† צו† ווערן† אַ† תּלמיד† בייַ† ר' † שמערלעןÆ † ס' האָט† געמיינט¨ † אַ† הויכע† מדרגה† דערגרייכטª † מען† האָט† געדאַרפֿט†זייַן† אַ†תּלמיד ¨† אַ†„מהדר† מן†המהדרין ¨ †האָבן† אַ†גוטן† קאָפּ†צו† פֿאַרנעמען† די† גרויסע¨ † טיפֿע† לימודים†—† ווי† זוהר¨ † אבן† העזר† און† חושן† מישפּט¨ †וואָס† ר' †שמערל† האָט†מיט† זייַנע†תּלמידים† געלערנטÆ †און† בעיקר† האָט†דער† תּלמיד†וואָס† איז†אָנגעקומען† לערנען†צו† ר' †שמערלען ¨† באַדאַרפֿט† האָבן†אַ† שטאַרקן†ווילן† און†ליבע† צום†לערנען ¨† ווייַל†אָן† די†אַלע† מעלות¨ † האָט†ר '† שמערל†געזאָגט ¨† קען†ער† קיין†השפּעה† נישט†האָבן† אויפֿן†תּלמיד Æ

אי ך† בין† דווקא† נישט† פֿון† די† ייִנגלעך† „גאונים † און† אוי ך† נישט† פֿאַרמאָגט†די† מעלות†וועלכע† זענען†נייטיק† געווען†צו† האָבן†כּדי† צו†קענען† אָנקומען†לערנען† צו†ר '† שמערלען¨ †—†כאָטש† אין†פּרט† פֿון†לימודים ¨† בין†איך† געשטאַנען†מיט† אַ†טרעפּל† העכער†פֿון† מייַנע†חבֿרים ¨† וואָס†זענען† געווען† אין† מייַן† עלטערÆ † איך† בין† שוין† צו† נייַן צען† יאָר† גוט† באַקאַנט† געווען† מיט† אונדזערע† נבֿיאים† ראשונים¨ † און† אויך† מיט† אַ† טייל† פֿון† די† נבֿיאים† אַחרונים¨ †די† שעפֿער†פֿונעם† טייַערן†הייליקן† תּנ ךÆ †איך† האָב†ליב† געהאַט† גאָטס†גרויסע† אַפּאָסטאָלןÆ †דער† ליבסטער†צו† מייַן†האַרץ† איז†געווען ¨† און† איז†פֿאַרבליבן† בייַ†מיר† עד†היום† הזה¨ †דער† פֿלאַם פֿייַערדיקער†—†ישעיה Æ

שוין† אין† עלטער† פֿון† נייַן צען† יאָר† האָט† דער† גרויסער† נבֿיא† ישעיה† מייַנע† אויגן† געעפֿנט† מיט† זייַנע† אַרויסגעזאָגטע† אמתןÆ † איז† אויף† דעם† ביסל† בקיאות† וואָס† איך† האָב† אַזוי† יונג† דעראָבערט¨ † און† מייַן† פֿאָטערס† הויכער† סטאַזש† איבערן† ראַיאָן† ווי† איש† חשובֿ† ונכבד† הר' † חיים† דוד† אַקערמאַן† פֿון† מאַלינעץ¨ † און† די† גרייטקייט† פֿון† מייַן† טאַטן† צו† צאָלן† גרויסע†שׂכר לימוד† צו†מלמדים ¨† אַבי†נאָר† זייַן†וווּנטש† זאָל†מקוים† ווערן¨ † אַז†איך† זאָל†אויסוואַקסן† אַ†לערנער ¨† אַ†קענער ¨†—† דאָס†אַלץ† צוזאַמען†איז†

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.