וּהי ø

Forward (Yiddish Edition) - - אין דער וועלט ון ייִדיש -

און†פֿרעגט† די†נייַע∫

—† ער† זינד†זי ø† העø † י†איסט† איר ערטער† נאַמעןø

—† איך†ה ס† חנה†קרעל ¨†—† ענטפֿערט יענע†שטיל† און†אַ† ביסל†דערשראָקן Æ

זי† קוקט† אים† אָן† מיט† אָפּשייַ און† נייַגער† און† מיט† אַ† פֿאַרשעמטן שמ כלÆ † זייַן† שופֿר# נאָז† דערמאָנט† זי אַ† רגע† דעם† פֿעטער† הערשל¨ † דאָרט אין† דעם† ייַטן† שטעטל¨ † וּ† עס† איז גע ען† איר† ה םÆ † נאָר† זייַנע† צ באַקנבערד† זענען† ילד† פֿרעמד¨ † י די†פֿליגל† פֿון†עפּעס† אַ†גר !לעכן† פֿ! גלÆ

—† זאָ¨ † זאָÆÆÆ † ירקליך† אַר ÆÆƆ אייַן שענעס† מעדכעןÆÆÆ † הדÆÆÆ † הדÆÆÆ † אינען על† איך† נישט† אַר! סשמייַסןÆ † זי קענען†האָבן† אַרבייַט†בייַ† מיר¨ †אין† מייַן קעלערÆÆÆ †קומען† זי†שפּעטער† אַרייַן†אין מייַן† קאָנטאָר¨ † על† איך† זי† באַדינגען ל! ט†דעם† געזעץÆÆÆ

אַצינד† טוט† ער† ש! ן† ז ער פּאַ אָליע†און† האָפֿערדיק†אַ† מעלק†די צ † באַקנבערד† און† י† צעטענצלט פֿון† גדולה† קערט† ער† זיך† צוריק† אום אין†זייַן† קאָנטאָר# שטייַגÆ †די† מ דלעך ש ייַגן†מיט† אַראָפּגעלאָזטע†קעפּ Æ

—† אָס† ילט† איר¨ †ער† ייַזט† א! ס צו† זייַן† אַ† ! לער† מענטשÆ † ער† האָט מיר† צוגעזאָגט† צו† געבן† אַרבעט¨ † — זאָגט†חנה Æ עט —† יאָ¨ † יאָ¨ † איר† עט† ש! ן† זען† צי† ער† אייַך† געבן† אַרבעט¨ † דער† שד¨ †—† ענטפֿערט† איר מאַני† מיט† אַ† פֿאַרביטערטן† שמ כל† סודותדיק און†שאַרף† פֿאַרצ! גן†א !ף† אירע†א !סגעצ !גענע ליפּןÆ † און† שׂרה† בינס† גלעזערן† א! ג† גלאַנצט מיט†ט !טן† אָפּשייַן†אין† דער†געלער† טונקלק ט פֿונעם†קעלער Æ בעקלעך† א! סגעלייַטערטÆ † די† קל נע† א גלעך† אונטער† די† ברילנגלעזער† פֿינקלען† ש! ן† מיט† אַ† נחתדיקן† פֿלעמלÆ † ער† האָט† באַמערקט† אַ† נייַ† פּנים† צ ישן† די† אַרבעטנדיקע† מ דלעך¨ † אָס† לייַכט†מיט† בלאַס# ר! טער†ש נק ט† צ ישן†די† געלע†שאַרבנקעפּ Æ

ער†הוסט† אָפּ†עטלעכע† מאָל†ז ער† צופֿרידן† קעלער¨ † עט† מען† ג ןÆ † מ עט† ג ן† אַלעÆÆÆ † מ עט† ג ן† אין† שטרייַקÆ † קוקסט†אים† נאָר†אָן ¨† דעם†ה !טשינדער Ɔ נו¨ † הער† קנעפּלמאַכער¨ † ען† פּגרן† זי† ש! ן† י†אַ† הונטø † אָסø

דער† באַלעבאָס† ש ייַגט† מיט† פֿאַרטיפֿטע† נאָז# קנ טשלעךÆ † שׂרה† בין† רעדט† ייִדיש ¨† כאָטש† ער† פֿאַרשט ט† דאָס† לשון¨ † מאַכט† ער† זיך† פֿון† דעסט עגן† נישט† יסנדיק ¨† גלייַך† ער† פֿאַרשט ט† נישטÆ † ער† סט¨ †אַז† ייִדישע†אַרבעט #מ דלעך† ט! גן† נישטÆ † ג! יִשע† אַרבעטערינס† האָבן†פֿאַר† אים†מורא† און†דרך #ארץ Ɔ אָבער†מיט† ייִדישע†איז† אַן†אומגליק ¨† ז † זענען† גר! סע† עזותניצעס¨ † האָבן† ליב† זיך† צו† קריגן† און† אים† כּסדר† מבֿזה†צו† זייַןÆ †דאָס† זענען†דען† פֿייַנע† לייַט ø† עפּעס† פֿרעמדע† שלומפּערס¨ † פֿון† ייַטע† לענדער¨ † פֿון† פּ! לן¨ † צי† פֿון† גאַליציעÆ † ער† עט† ז † אַלע† אַר! סשמייַסן† פֿונעם† קעלערÆ † ער† האָרכט† דורכן† א! ער# טרייַבל† י† די† מ דן† סודען† זיך† עפּעס† און† דושען† אין†זיך† אַ†דריבנע† שפּאָט# געלעכטערÆ † שׂרה†בין† פֿאָכעט†צו† אים†הינטער† דער† פּל צע† מיט† אַ† געבייַלטער† פֿ! סטÆ † ער† דערפֿילט† איר† צאָרן† און† ס טוט† מיט†אים† אַ† אָרף¨ †גלייַך† ער† יל†די† אַלטע† מ! ד† אָנכאַפּן† בייַם† ש! בער† און† זי† מיט† כּוח† אַר! סשלעפּן† פֿונעם† קעלער¨ † נאָר†אין† דער†רגע† טרעפֿט†זיך† זייַן†בליק† מיטן† ט! טן†גלאַנץ† פֿון†איר† גלעזערן†א !ג† און†ס טוט† א! ף† אים† אַ† בלאָז† עפּעס† אַ† טונקעלע† שרעק# קעלטª † י† אין† אַ† בהלה¨ † גיט† ער† גיך† אַ† מעלק† מיט† ב דע† זשמעניעס† די† צ † באַקנבערדÆ † אָבער† פּלוצעם† ערן† זייַנע† פֿאַר אָלקנטע† לעבעø †אייַנע† באַנדע†פֿ !לענצער ¨† קייַנע†אַרבייַט ÆÆÆ

י† שמיץ†פֿון† אַ†בייַטש† פֿאַלן†די† ביטערער† ערטער† איבער† די† געב! גענע† קעפּ† פֿון† די† אַרבעטנדיקע†מ דלעך Ɔ מאַני†דישעט† אין†האַלדז† אַ†דריבנע† שפּאָט# געלעכטערל¨ †זי† קען†אים† ש! ן¨ † דעם† באַלעבאָס† אירן¨ † ש! ן† פֿון† זינט† יאָרןÆ † זי† סט¨ †אַז† ער†שרעקט† נאָר¨ †ער† עט† דעם†קעלער† נישט†פֿאַרמאַכן Ɔ אָבער†שׂרה† בין†ה בט† א! ף† י† אַלע† טאָג¨ † אַ† צאָרנדיק† א! ג† פֿול† מיט† שׂינאדיק† פֿייַער¨ † בעת† דאָס† אַנדערע¨ † בלינדע† גלעזערנע† א גל† בל כט† ט! ט† און† גלייַ כגילטיק¨ † און† זי† ברומט† מיט† עקשנותדיקן† דער ידער∫† —† אָס† דען¨ † מ אַרבעט† נישט¨ † מ שפּילט† זיך† עפּעס¨ † צי† אָס ø† זע†נאָר† זע¨ † י†ער† האָט†זיך† צעיאַכמערט¨ † דער† בלוטז! גער† ה † קנעפּלמאַכער¨ † מ האָט† פֿאַר† אינען† ק ן† מורא† נישטÆ † ג ען† זי† צום† טייַ ל¨ † מיטן†קעלער† צוזאַמעןÆ

דער† באַלעבאָס† שטעקט† אַרייַן† דאָס† טרייַ≠ בערל† אין† א! ער¨ † ב גט† זיך† נעענטער† דאָס† בל! #גע אָרענע† פּנים†מיט† די†צ †באַקנבערד† און†ער† שרייַט†מיט† אַ†ה זעריקן† געקר ¨† י† אַ† נישט# דערק! לעטער†האָן∫

—† זי¨ † הערן† זי¨ † אינען† האָב† איך† נישט† געפֿרעגט°† ש ייַגן† זיÆÆÆ † דען† איך† שמייַס† אינען† אַר! סÆÆÆ †זאָפֿאָרט°† זי†דומע† מ! ד°

אָבער† שׂרה† בין† ש ייַגט† נישטÆ † אָס† האָט† זי† מוראø † ס עלן† ש! ן† סייַ† י† פֿינצטערן† די† טעג† אירע† אין† די† שט! ביקע† אַרשטאַטן† און† נישט†אין† דעם†קעלער† איז†אין† אַן†אַנדערן Ɔ אָס† איז† פֿאַר† אַ† חילוקø † איר† האַרבע† שטרייַטלוסט† דרענגט†זי† זיך†צו† קריגן¨ †א !סצוטענהן† זיך† ער† עס†איז† גערעכטÆ †איר† קורצער†שטערן† קנ טשט† זיך† פֿאַר אָלקנט¨ † דאָס† אייַנגעפֿאַלענע† מ! ל† פֿינצטערט† מיט† אַ† טיפֿן† לאָך¨ † י† אַ† גרובÆ † זי† ענטפֿערט†שטיל† און†פֿאַרביסן∫

—† זאָל† ער† אַרפֿן ¨† זאָל† ער† פֿאַרמאַכן† דעם†

יוס אָקרוטני —† ען† פֿאָרסטו†אַה ם ø —† איךÆÆÆø † איך† האָב† דען† פֿון† עמעצן† צו† דער אַרטן† אַן† אַר! סרוףø † און† וּהיןø †אַ #ה # ם ø

די† א! גן† זענען† איבערגעלאָפֿן¨ † שטאַרק† גלאַנציק† און† דאָס† קול† צי≠ טערט†אָפּ ¨† י† פּלוצלינגער† ינט†א !ף† דאַרע†צ ייַגן Æ

—† הםÆ † ער† האָט† יאָ† עמעצן ø† האָבן†האָט† ק נער†נישט Ɔ מ דאַרף†זיך† נעמען† אין† זינען† אַרייַן∫† ביסטו† אַ† ייִד¨ † ביסטו†דער† לעצטער†פֿון† דייַן†משפּחה ¨† כאָטש† ס ילט† זיך† נישט† אַז! † גרינג† שלום†מאַכן† מיט†דעם Æ

אַ†ר ף† פּרעסט†צונ !ף† דאָס†האַרץ Ɔ פֿאַרשלעפֿערטע† טיקן† האָבן† זיך† א! פֿגע עקטÆ

—† מען† פֿאָרט† דאָךÆÆÆ † די† אָפּגע≠ ברענטע† ערד† מוז† באַלעבט† ערן Ɔ ס עט† אַ עק† נאָך† אַ† שטיקל† צייַט† און†די† וּנדן† עלן† זיך†פֿאַרה לן Æ

—† פֿאַרה לןø † עך¨ † צוה לן† זיך† כּלומרשטÆ † מ עט† ינציקער† רעדן† עגן† דעם¨ †ס געדעכעניש† אָבער† עט† נישט† לאָזן† רועןÆ † אַזעלכע† יסורים† בריִעןÆÆÆ † הל אַי† זאָלן† די† וּנדן† ען† עס† איז† א! פֿהערן† טריפֿן°† איך† גל ב† נישטÆ

דער† מוח† ערט† צעשפּאַרט† פֿון† דעם† נער ן# צעטר סלענדיקן† גע≠ ר דÆ

אַבֿרהם†גינזבורגן† ערט† שטאַרק† קאַלעמוטנע† פֿון† די† פֿראַגעס¨ † אָס† באַקאַנטע†שטעלן† אים∫†” ען†קלייַבס≠ טו† זיך† פֿאָרןø “† וּהין† זאָל† ער† פֿאָרן°† אַמאָל¨ † אַז† ער† בלייַבט† מיטן† ייַבל ¨† דערמאָנט†ער† זיך†די† שמועסן†אין† גאַס† און¨ † נישט† ילנדיק† עקט† זיך† בייַ† אים†די† זעלבע†פֿראַגע∫

—† ש! ן† זשע† עלן† מיר† בלייַבן† דאָø †די† שכנים†צעפֿאָרן† זיך¨ †באַקאַנטע† זענען† זיך† פֿאַנאַנדעגעקראָכןÆ † מירן† זיך†נישט† לאַנג†אַרומקוקן ¨† עלן† מיר† זייַן† א נע† אַל ןÆ † אונדזער† איצט† איז† דאָך† אַ† דער ייַליקער† צושטאַנד¨ † אַ† טר! עריקע† צייַט ייַליק ט¨ † י† עס† איז†טר !עריק† די†גאַנצע† ע אַקואַציע¨ † די†מלחמה Æ

”רעד† נישט¨ † אַבֿרהמקע† —† בעט† זיך†שׂרה†—† רעד†נישט Ɔ כ יל† בעסער† נישט†טראַכטן† עגן† דעם Ɔ ! ל†איז† די¨ † אָס† לעבן† נישט# טראַכטנדיק Ɔ געדענקסט∫† מיר† פֿלעגן† שמועסן† עגן† געפֿיל# לעבן ø† בהמות† עסן¨ † טרינקעןª †געדאַנקען† עגן† דעם¨ † אָס† עס† איז† געווען¨ † עט† זייַן¨ † אָס† קען† זייַן¨ †עקבערן† ז †נישט Ɔ דער†מענטש† איז† אַ† ! לגעב! רן† עזן ¨† דער† האַר† איבער† אַלע† כּוחות† און† אוצרות† פֿון† דער† ערדÆ † מיר† זענען† אָרעם¨ † מיר† ראַנגלען† זיך† פֿאַרן† שטיקל† בר! ט¨ † פֿאַרדעקן†זיך† ס לייַב†מיט† אַ†טראַנטע ¨† און† דאָך† זענען† מיר† וּנדערלעך† רייַךÆ † ייַל† דער† חוש† פֿאַר† שאַנדע† איז† אַ† ט ל† פֿון† אונדזער† שטרעבן† צו† דעה בונגÆ † מיר† זענען† גליקלעך¨ † ייַל† מיר† טראַכטן¨ † אונדזער† א! ג† איז† קלאָר¨ † דער† געדאַנק† —† דיןÆ † לאָמיר¨ † מייַן† ליבער¨ † ייַטער† ציִען† דעם† חלום Ɔ די† עלט† איז† פֿאַרצוקט† גע אָרן† פֿון† אַ† שׂרפֿה¨ † דער† מענטש† איז† נישט† פֿאַרדאָרבןª † די† צייַט† האָט† דעם† מענטש† נאָר† א! פֿגערעגט¨ † ב ז† געמאַכטÆ †מ האָט† אונדז†אַר !סגעריסן† פֿון† באַגערטן† חלום Ɔ ס איז† גאָרנישט† אַז! ¨† י† לייַכטזיניקע†רעדן Ɔ ז †זעען† כּולו† שלעכטס¨ † אָרן† ב זס† האָט† זיך†באַזעצט† אין†ז Æ †אַ דאי ¨† בהמות† איז† גיכער† מקנא† צו† זייַן† א דער† אַזעלכעÆ“

—† גוט† אָלט† גע ען† צו† קענען† איצט†חלומען ¨† שׂרהקעÆ †מע† טר סלט† אונדז† אָבער† בייַ† די† האָרÆ † די† האָר# אָרצלען† טוען†אַזש † Æ

”הער† א! ף¨ † אַבֿרהמקעÆ † ס איז† נישט†די† צייַט†צו† טראַכטן†אַז !† פֿיל°“

—† אַז! †פֿיל ø† עס†נאָגט† אַ† אָרעם¨ † ער†טאָטשעט Æ

”כ בעט† דיך¨ † טייַערערÆÆÆ † ס עט† גענוג† זייַן† פֿאַר† הייַנטÆ † עסט† זיך† ליבערשט† צול גןÆ † אפֿשר† עט† אַ† לייַטזעליקער†שלאָף† קומען†א !ף† דירÆ שלאָפֿסט†אַז !† ינציק°“

—† אָ¨ † ס אָלט† גוט† גע ען צו† דרימלעןÆ † עס† שלאָפֿט† זיך אָבער† נישטÆ † מע† רייַסט† מיך† אַהין¨ מ שלעפּט† אַהערÆ † מאַך† איך† נאָר† צו די† א! גן¨ † טראָגט† עס† מיך† י† א! ף י† לדע† פֿליגלÆ † נישט† ק ן† וּנדער ¨ קינדÆ † מ רעדט† כּסדר† עגן† דעם¨ † און פֿאַ†ר אָס† נישטø † אָרצלען ÆÆƆ אַלע ילן† אַר! ספֿאָרן†† פֿון† דאַנעןÆ † כאָטש ס איז† נישטאָ† וּהין Ɔ ידער† אַ† מאָל אָר צלען†¨ † אָס† ציִעןÆ † פֿאַרשט סט¨ שׂרהקעø † מעג† זייַן† אַ† חרובֿע† ה ם¨ † אַ שרעקיקע† † איבע†רבלייַבעניש† פֿון†דעם ה מישן¨ †לייַבלעכן ¨† אַבי†זייַן† אין†דער נאָענט¨ † און† די† נאָענט† עט† אפֿשר טרייַבןÆÆÆ † דאָך† איבערלאָזן† אַ† מאַמע¨ די†אומ עטיק††פֿאַ† רפֿלאָסענע†יוגנט ¨† דאָס יגל† פֿון†דעם† א! פֿגעקומענעם††לעבן דייַנעםÆ

דער†זומער† שט ט†הי† אַ†לאַנגער ¨ דער†האַרבסט† גיסט†זיך† אַ†גאָלדיקער פֿון† די† שלאַנקע† טאָפּאָלן¨ † אָבער† דער נע# ונד†פֿאַרטונקלט† די†שייַן Æ

אַבֿרהם†גינזבורג† לערנט†לאַטייַן מיט† קינפֿטיקע† דאָקט! רים ¨ † שׂרה

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.