גאָט ברו! הוא איז ניט אַ קליינשטעטלדיקער ייִד

Forward (Yiddish Edition) - - NEWS - ©ישׂראל ® משה לעמסטער

ספּעציעל ! רן „! רווערטס“

יו ם* כּיפּור¨ † אין† טאָג† ווען† ייִדן† פֿאַסטן¨ † גיי† איך†אין† אַן†אַשכּנזישער† שיל¨ †וואָס† איז†ניט† ווייַט† פֿון†מייַן† וווינונגÆ †בלעטערנדיק† אַ†מחזור ¨† וואַרט† איך¨ † ווען† מע† וועט† אָנהויבן† זאָגן† יזכּורÆ † דאָס† מחזורל† איז† מיט† אַן† איבערזעצונג† אויף† ייִדיש¨ † לייען†איך† די†פֿאַרשיידענע† תּפֿילותÆ †וואָס† בעטן† מיר†בייַ† גאָטø †—†ער† זאָל†אונדז† פֿאַרשרייַבן†אין† אַ† גאַנצער† צאָל† הימלביכערÆ † טראַכט† איך∫† צי† נעמט†טאַקע† דער†אייבערשטער† אַ†פּען† אין†דער† האַנט† אויף† צו† פֿאַרשרייַבן† אונדזø † ווער† הייַנט† צו†טאָג† אויף†דער† ערד¨ †וואָס† פֿאַרנעמט†זיך† מיט† בוכהאַלטעריע†באַניצט† זיך†מיט† אַ†פּען ø†—† בלויז† מיט† אַ† קאָמפּיוטער°† און† גאָטø † מיר† בעטן† דאָך∫† פֿאַרשרייַב† אונדז† אין† ספֿר* החיים¨ † אין† ספֿר† פֿון† רחמים¨ † אין† ספֿר† פֿון† די† צדיקים¨ † אין† ספֿר† פֿון† פּרנסה† און† מזונות¨ † אין† ספֿר† פֿון† גאולה† און† ישועה¨ †אין† ספֿר†פֿון† זכיות¨ †אין† ספֿר†פֿון† סליחה† און†מחילה ÆÆƆ אַגבֿ¨ †איך† האָב†אויך† אויסג † עטראַכט†† פֿאַר†זיך† אַ†ספֿר∫† דעם ערשטן ט ג, גלייַך נ ך יום כּיפּור, ווען נשמות זענען ציכטיק, ריין ה סטו געז גט מיר: מייַן געליבטער, געשטר לט ה ט דייַן פּנים מיט חן. איצט נ כן ! סטן וויסן וויל איך אין וועלכן בוך בין איך ! רשריבן? אין בוך !ון לעבן — ז גט די תּ !ילה, ד ס לעבן ז גט: אין בוך !ון ליבע!

גאָט† פֿאַרמאָגט† הענט† אויף† צו† נעמען† אין† זיי† אַ† פּען¨ † וועגן† דעם† געפֿינען† מיר† אין† מחזור† אויסדרוקן∫† „מיט† ביידע† הענט“¨† „אין† דער† רעכטער†האַנט “¨ „†אין† שאָטן†פֿון† דייַן†האַנט“† און† אויך† אין† דער† ייִדישער† ליטעראַטור∫†„באַווייַז† דייַן†כּוח ¨† מאַך†פֿרייַ† דייַן†שטאַרקע† האַנט“¨ÆÆÆ„† גאָט†פֿון† דייַנע†הענט† אַליין†טו† אונדז†שפּייַזן ÆÆƆ“צי†בייַ† יצחק†באַשעוויסן† אין†„דער† קנעכט“∫†גאָט† איז† אונדזער† פֿאָטער¨ † מיר† זייַנען† זייַנע† קי†נדער ¨† ער† האָט† אונדז† ליב¨ † ער† בענטשט† אונדז† מיט† זייַן†גענאָד ÆÆƆ זייַן†אויג† וואַכט†איבער† אונדז†און† ווען†מיר† זייַנען†אין† געפֿאַר†אַרייַנצופֿאַלן† אין†אַ† גרובÆÆÆ † הייבט† ער† אונדז† אויף† אין† זייַנע† היילי≠ קע†אָרעמס ÆÆÆ1

אין† פֿאָלקלאָר∫† „גוטס† און† האָב† איז† אין† גאָטס† האַנט “¨ † „גאָט† איז† אַ† פֿאָטער∫† מיט† איין† האַנט† שטראָפֿט† ער ¨† מיט† דער† אַנדערער† היילט† ער“¨† אין† אַ† פֿאָלקסליד †∫ ÆÆÆ„† פֿון† דייַנע† כּשרע† מילדע†הענט ÆÆÆ“†

איך†מיין ¨† אַז†אין† די†הימלען† איז†ניט† פֿאַראַן† † קיין†טעכנישער† פּראָגרעס Ɔ גאָט†האָט† זיכער†פֿון† סאַמע† אָנהייב† אָן† באַשאַפֿן† די† פּראָגרעסיווס≠ טע†טעכנאָלאָגיעס ¨† אַפּאַראַטן¨ †מאַטעריאַלן Ɔ ווער† פֿאַרשרייַבט† הייַנט† אינפֿאָרמאַציע† אין† אַ† בוך ø† —† מע† פֿאַרשרייַבט† אויף† פֿאַרשיידענע† דיסקן ¨† „פֿלעשקעס“† אאַ 2וו Ɔ נאָר† דאָס† איז† הייַנט ¨† וואָס† וועט† זייַן† שפּעטער† מיט† הונדערט† יאָר ¨† מיט† פֿינף†הונדערט† יאָר ¨† מיט†טויזנט† יאָר ø† ווער†קאָן† זיך†עס† איצטער†פֿאָרשטעלן ø† ניין¨ †זאָג† איך†זיך ¨† זיצנדיק† אין† שיל ¨† ניט† אין† ביכער† פֿאַרשרייַבט† אונדז† גאָט† און† ניט† מיט† אַ† פּען ÆÆƆ חוץ† אַ† פּען† און† ספֿרים ¨† דאַרף† ער† דאָך† האָבן† אַ† וואָג ¨† און† פֿאַרשיידענע† מעסט *מכשירים Ɔ מיר† לייענען† אין†ש Ɔ אַנ* סקיס†דערציילונג†„ אויף†דער† וואַך“∫† „אין† די† הייליקע† און† פֿאָרכטיקע† עשׂרת *ימי * תּשובֿה†ווערט† פֿאַר†גאָט† ברוך *הוא† געעפֿנט†דאָס† גרויסע† בוך† פֿון† אַלע† מעשׂים† פֿון† דער† וועלט ¨† און† מע† לייענט† וועגן† אַלץ† וואָס† מענטשן† און† פֿעלקער†האָבן† געטאָן Ɔ אַלץ†ווערט† געווויגן†און† געמאָסטן1 ÆÆƆ מיט†וואָס† פֿאַר†אַ† וואָג†באַניצט† זיך† גאָטø † מיט† וואָס† מעסט† ער† אונדזערע† זינד ø† צי† ס/ זייַנען†פֿאַראַן† אין†די† הימלען†אַזוינע† באַגריפֿן † ¨† ווי†אָפּוועגן ¨† מעסטןø

נאָר†ניט† בלויז†הענט† פֿאַרמאָגט†דער† פֿאָטער† † אין† הימל Ɔ אויך† אויגן ª† עטלעכע† אויסצוגן† † פֿון† דער†ייִדישער† ליטעראַטור∫†„האָב† שוין†רחמנות ¨† עפֿן† דייַנע† אויגן ÆÆÆ“† ©משה *לייב† ליליענבוים ®¨ † בייַ†אַבֿרהם† גאָלדפֿאַדענען ؆∫† דו†גרויסער† וועכ≠ טער†דאָרט† אין†הימל Ø°† דייַן†טרייַ† אויג†איז† דאָך† שטענדיק† וואַך ÆØÆÆƆ בייַ† יעקבֿ† פֿרידמאַן †∫ ؆ איך† האָב† שוין† אַמאָל† געזען† גאָט ¨† ער† האָט† געהאַט† גרויסע¨ † בלאָע† אויגן ¨Ø † ווי† דאָס† גוטע† פֿעטערל† יומאØÆÆÆ † אויב† דער† באַשעפֿער† האָט† אויגן† קאָן† ער† דאָך† וויינען †∫ ؆ אַלע† הימלען† פֿול† מיט† רחמימדיקן† האַרץ ¨Ø † נאָר† קיינער† הערט† ניט† ווי† כּבֿיכול†וויינט ÆÆÆ

ער† האָט† אויך† פֿיס†∫ ؆ אָט† האָסטו¨ † גאָט† מייַן† נשמה ؆ איך† לייג† זי† דיר† צו† די† פֿיסØÆÆÆ † ©משה† האַשקעס® Ɔ אויערן∫†„†פֿון† דייַן†מויל† אין† גאָטס†אויערן Æ“† און†אַפֿילו† אַ†באָרד∫†„ ער†מיינט† ער† האָט† אָנגעכאַפּט† גאָט† פֿאַר† דער† באָרדÆ“† גאָט† קאָן† זיך† פֿרייען¨ † ווי† אַ† מענטש∫† „ווען† פֿרייט†זיך† גאָט ø†—† ווען†איין† בעטלער†קראַצט† דעם† צווייטן1 Ɔ און† אַ† ביסל† אַ† סוחר∫† „גאָט† באַצאָלט†מיט† פּראָצענטÆÆÆ“†און† נאָך¨ †אויב† דער† אייבערשטער† האָט† הענט¨ † פֿיס† און† אויגן† צי† האָט†ער† אַ†מאָגן ¨† אַ†לעבער ÆÆÆø

אַרייַנטראַכטנדיק† זיך† און† אייַנקוקנדיק† זיך† אין† דעם† אַלעמען¨ † אין† די† אַלע† בייַשפּילן† קאָן† מען†זיך† פֿאָרשטעלן¨ †אַז† גאָט†איז† ענלעך†אויף† אַ† שטעטלדיקן†ייִד ¨† אפֿשר†אויף† אַן†אַפּטייקער Ɔ ער† וועגט†אָפּ ¨† מעסט¨ †פֿאַרשרייַבט† עפּעס†אין† אַ†ספֿר† און†נאָך† אַ†מאָל† צו†זייַנע† מכשיריםÆÆÆ נאָר†לאָמיר† גייען†ווייַטער Æ די† ישׂראלדיקע† ווירקלעכקייט† דערגאַנצט† די†געשטאַלט† פֿון†גאָט† גאָר†פֿון† אַן†אַנדער† זייַטÆ

ניט† לאַנג† האָט† גאַנץ† ישׂראל† גערעדט† און† ס/ האָבן† געשריבן† די† צייַטונגען¨ † וועגן† אַ† בחור¨ † אַ† חרד† פֿון† שטאָט† בית* שמש¨ † וועלכער† האָט† אַ† שפּייַ† געטאָן† אויף† אַ† מיידעלע¨ † אַ† שילערין † ¨† וועלכע†לויט† דעם†חרדס† מיינונג¨ †האָט† געטראָגן† † אַ† צו† קורץ† קליידלÆ † פֿאַרשטייט† זיך¨ † אַז† אַזאַ† פֿאַסאָן†ווענדן† אָפּ†אַ† חרד†פֿון† די†געדאַנקען† וועגן† גאָט¨ † תּורה¨ † תּפֿילהª † פֿאַרשטייט† זיך¨ † אַז† דאָס† בחורל†איז† געווען†זיכער ¨† אַז†ער† טוט†אַ† גאָטזאַך † ¨† אַז† גאָט† האַלט† מיט† אים¨ † אַז† גאָט† אַליין† וואָלט† געטאָן†דאָס† זעלבע¨ †ווייַל† אַ†חרד† וועט†דען† טאָן† עפּעס†אַזוינס ¨† מיט†וואָס† דער†אייבערשטער† איז† ניט†מסכּים ø†

אינעם†ערשטן† טאָג†סוכּות† האָבן†עטלעכע† חרדים†אין† ירושלים†געוואָרפֿן† שטיינער†אין† די† אַמבולאַנסן¨ † וועלכע† האָבן† זיך† אין† דעם† טאָג† געאייַלט†אַרויסצוהעלפֿן† קראַנקע†מענטשן Ɔ אין† אַ† שבת¨ † האָב† איך† געוואַרט† אויף† מייַנע ם† אַ† פֿרייַנד¨ † וואָס† האָט† געדאַרפֿט† מיך† נעמען† אין† זייַן† אויטאָ¨ † צו† פֿאָרן† אויף† אַ† מסיבה Ɔ דערזען† מיך†אויפֿן† ראָג†פֿון† דער†גאַס ¨† האָט†ער† מיט†אַ† מאָל† אָפּגעשטעלט† † זייַן† אויטאָ Ɔ דער† שאָפֿער† וואָס† איז† געפֿאָרן† † נאָך† אים† האָט† ניט† באַוויזן† צו†דער† צייַט†צו† רעאַ†גירן† און†זייַן† אויטאָ†האָט† זיך† אַרייַנגעהאַקט† אין† מייַן† פֿרייַנדס† אויטאָ Ɔ עטלעכע†יונגע† בחורים¨ †אין† יאַרמלקעס¨ †זייַנען געגאַנגען†פֿונעם† דאַווענעןÆ †איינער† פֿון†זיי† איז צוגעקומען† צו† אונדז† און† געזאָגט∫†„גאָט† האָט אייַך† געשטראָפֿט¨ † דערפֿאַר¨ † וואָס† איר† פֿאָרט שבתÆÆÆ †“

אָט†אַזוי† זעט†אויס† גאָט†אין† די†מיינונגען† פֿון אייניקע†גלייביקע† מענטשן†—†אַ† בייזער¨ †אַ† נקמה* דורשטיקער¨ † אַ† פֿאַרביסענער† קליינשטעטל≠ דיקער†ייִד Ɔ

אַגבֿ† וועגן† שבתÆ † איך† קאָן† ניט† פֿאַ†רשטיין ¨ ווי†אַזוי† דער†וואָס† לעבט†אייביק† איז†נאָך† זעקס טעג† אַרבעט† געוואָרן† מידÆ † איך† קאָן† זיך† ניט פֿאָרשטעלן†אַ† מידן†גאָט Ɔ אויב†ער† רוט†זיך† אָפּ איז† דאָך† צוליב† אומצוקערן† די† פֿאַרלוירענע כּוחות°† ווי† אַזוי† טוט† דאָס† דער† אַלמעכטיקערø ער†טרינקט† עפּעס¨ †ער† עסט†עפּעס ø

דער† רבֿ† אין† שיל¨ † האָט† פֿאַרענדיקט† צו לייענען† די† תּורהÆ † ער† הייסט¨ † אַז† די† דאַוונער¨ וואָס† האָבן† לעבעדיקע† עלטערן¨ † זאָלן† פֿאַרלאָזן די† שילÆ † מע† נעמט† זיך† זאָגן† יזכּור∫†„דו† זאָלסט געדענקען¨ †גאָט ¨† די†נשמה† פֿון†מייַן† מוטער†אָסנה בת* משהÆÆÆ † איך† בין† מנדר† צדקה† פֿאַר† אירעט וועגן† און† פֿאַר†דעם† שׂכר† זאָל† איר† נשמה† רוען אין†גן *עדן ÆÆƆ אָמן°“†איך† טראַכט∫†אויב† מייַן†מאַ≠ מעס†נשמה† איז†שוין† לאַנג†אין† גן* עדן¨ †צי† דאַרף איך†זאָגן† יזכּור†און† געבן†צדקה ø† און†אויב† איך וועל†ניט† זאָגן†יזכּור ¨† ניט†געבן† צדקה†וועט† גאָט זי† אַרויסטרייַבן† פֿונעם† גן* עדןø † שאלות°† איך האָב†זיך† אַזוי†פֿאָרגעשטעלט† דער†מאַמעס† אָרט אויף†יענער† וועלט∫ זי ה ט אין לעבן ניט ווייניק געבידעוועט איצט אין די הימלען גרינג איז איר !לי — !ון קליין שטעטל פּשוטע ייִדענע, פּשוטער שטערן צווישן שטערן ווי זי… בייַ† ייִדן† זענען† ניט† פֿאַראַן† קיין† איקאָנעס מיט† גאָטס† צורה ¨† ווי† בייַ† די† קריסטן Ɔ צי† איז דען† ניט† די† געשטאַלט† פֿון† גאָט ¨† וועלכן† מיר שטעלן† זיך† פֿאָר† קיין† געדאַכטע† איקאָנע ø† מיר מאָלן† פֿאַר† זיך† גאָט ¨† שאַפֿן† אי ם† „אין† אונד≠ זער† געשטאַלט ¨† לויט† אונדזער† גלייַכעניש Æ“ניין¨ † גאָט† איז† ניט† אַ† קליינשטעטלדיקער† ייִד° אונדזער† מענטשלעכער† מוח† האָט† ניט† קיין פֿעיִקייטן¨ † קיין† שעפֿערישע† כּוחות ¨† קיין† פֿאַנ≠ טאַזיע* קראַפֿט† אויף† צו† פֿאָרשטעלן† זיך† דעם באַשעפֿער†פֿון† דער†וועלט°† דאַרף†מען† עס†ניט טאָן°† זאָל† דער† באַשעפֿער† בלייַבן† פֿאַר† אונדז אַ†וווּנדערלעכער ¨† סודותפֿולער†חלום ¨† אַן†אומ≠ ענד†לעכער ¨† שיינער† סוד ¨† וואָס† מע† וועט† אים קיין†מאָל† ניט†אַנטפּלעקן Æ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.