טייטלע

Forward (Yiddish Edition) - - NEWS -

די† ערשטע† טייטלען† האָבן† זיך† געפֿונען† אינעם† הייַנטיקן† איראַקÆ † זיי† 4אַקסן† אַרום† דעם† מיטל≠ים ¨† איבערהויפּט† אין† אָאַזיסן† אין† מידבר¨ † ווייַל† כּדי† צו† ברענגען† פֿרוכט† מוזן† די† 4אָרצלען† פֿון† דער† טייַטלפּאַלמע† זייַן† אין† 4אַסער † ¨† אָבער† דער† בוים† אַליין† מוז† זייַן† אין† טרוקענער†לופֿט Æ

פֿונעם† טייטלבוים† איז† דער† 4יסנשאַפֿ טל†עכער† † נאָמעןPHOENIX† † dactylifera† †— גרעקיש≠ל† אַטייַני≠ † שע† ווערטער† מיטן† טייַטש¨ † מסתּמא¨ † /פֿעניקישער† טייטל≠טרעגער /Æ † די† פֿעניקיער† זענען† דאָך† גע †4 ען† אַ† סע≠ מיטיש† פֿאָלק† בייַם† מיטל≠ים ª† פֿון† זיי† האָבן† די† גרעקן† געקענט† באַק†ומען† דעם† טייטלבויםÆ † דאָס† אַלט≠גר עקי≠† שע† 4אָרט† פֿאַרן† טייטל¨ † 4אָס† ס/ איז† אויך† דער† אָבֿ† פֿונעם† רובֿ† אייראָ≠ פּעיִשע† טערמינען¨ † איז† daktylos† †— /פֿינגער ª† טייטל/ Ɔ ©ביזן† הייַנטיקן†טאָג† איז† דאָס† דאָס† 4אָרט† פֿאַר† /פֿי† נגער/ ª† 4עגן† הייַנטיקן†גרעקישן† 4אָרט† פֿאַר† /טייטל /† 4עט† באַלד† קומען† צו† ריידÆ ®† פֿאַר† 4אָס† /פֿינגער /ø † אַ† פּני ם¨ † 4אָרן† די† פֿאָרעם† פֿון† אַ† טייטל† איז† ענלעך† צו† אַ† פֿינגערÆ † דאָס† הייַנטיקע† ענ†גלי≠ שע†4 אָרט†איז ¨† פֿאַרשטייט†זיך ¨date† ¨† נאָר† מיט† הונדערטער† יאָרן† צוריק† האָט† מען† אויף† ענגליש† געזאָגטfin≠† appleÆger†

אַז† אויף† גרעקיש† איז† /נאַכט /† —† nikta† און† /אַכט /† †— okto¨ † טאָ† פֿאַר† 4אָס† זשע†זאָגט† מען†אויף† ייִדיש†נישט† „דאַכטל “¨ † נאָר† „טייטל ø“† צ†וליבן† לינג4 יסטישן† פּרינציפּ¨ † אַז† קר†ובֿי≠ שע† 4ערטער ¨† פֿון† איין† שטאַם¨ † אַנט≠ וויקלען†זיך† אויף†אַן† אַנדער†אופֿן† 4י† נישט≠קרובֿישע† לייַ4 ערטערÆ † 4אָלט† דאָס† ייִדישע† 4אָרט† גע4 אָקסן† פֿו≠ נעם† זעלביקן† מקור† 4אָס† דאָס† גרע≠ ק†ישע ¨† 4אָלט† מען† אפֿשר† געזאָגט† ™דאַכטל† אויף† ייִדיש¨ Dachtel†™ † אויף† דייַטשישÆ † נאָר† ד4 קא† 4ייַל† ס/ איז† אַ† לייַ †4 אָרט¨ † זאָגט† מען† אויף† דייַטשיש† Dattel¨ †כּמעט† אידענטיש†מיטן† שפּאַ≠ נישןdátil† ¨† אַ†שטייגער Æ

איז† זאָגט† מען† אויף† לאַטייַניש† dactylus¨ † פֿראַנצויזיש† date¨ † אונ≠ געריש† datolya¨ † פּויליש† dactyl¨ † טש†עכיש datle††—† דאָס† לעצטע† דורך† דייַטשיש¨ †אַזוי† 4י mandle†† פֿוןMan≠† del† ’מאַנדל Æ‘† דאָס† 4אָס† אויף† ייִדיש† הייבט†זיך† אָן†דאָס† 4אָרט† מיט†אַ† טית† איז†נישט† קיין†חריפֿות†—† פֿאַראַן†אויך† ייִדיש† „טונקל“† אַקעגן† דייַטשישן† dunkel¨ † ייִדיש† „טאָפּל“† אַקעגן† דייַטשישןdoppelt† † אאַז2 ווÆ † טאָ† פֿאַר† 4אָס†„ טייטל“†און† נישט†„טאַטל ø“† ביז† אַהער† האָב† איך† נישט† קיין† ענטפֿער † Ɔ אַגבֿ¨ †איז† כּדאַי†צו† דערמאָנען † ¨† אַז†ס /רובֿ† ייִדישע† פֿאַמיליעס† זע≠ נען† גאָר† דייַטשישע† —† אַז† מע† רעדט† 4עגן† „באָטאַנישע“† פֿאַמיליעס¨ † האָבן† מיר† Kirschenbaum† פֿאַר† קאַרש†נבוים ¨† Birnbaum† פֿאַר† באַר†נבוים ª† אָבער† מיר† איז† נישט† באַקאַנט† קיין†פֿאַמיליע Dattelbaum†¨ † נאָר† בלויז† Teitelbaum† †— אַ† מאָדנער†שעטנז ¨† אַ†פֿאַרדייַטשישט† ייִדיש†4 אָרט†מיט† אַ†דייַטשיש† 4אָרט† ממשÆÆÆ

אויף† ייִדיש† איז† דאָ† נאָך† אַ† גרופּקעלע† 4ערטער† 4אָס† דער≠ מאָנט† אונדז† שטאַרק† אין† „טייטל“† —† „טייַטן Øטייַטלען “† ©מיט† די† פֿינגער® ¨ † 4אָס† דאָס† איז† שייך† צום† 4אָרט† „באַטייַטן “¨ † 4י† אויך† צו ם† דייַטשישן† 4אָרט deutlich†—† † 4אָס† מע† באַגעגנט† אַ† מאָל† אויף† ייִדיש† אויך † ©„ קלאָר† און† דייַטלעך“® † און† Æbedeuten † לויט† די† מקורים† איז† deutlich† גאָר† פֿון† דער† זעלביקער† עטימאָלאָגיע† 4אָס† דאָס† 4אָרט† Deutsch¨ † פֿון† אַן† אַלט† גערמאַניש† 4אָרט† פֿאַר† / פֿאָלק /Æ † נאָר† 4אָס† 4אָלט† איך†נישט† אַ4 עקגעגעבן¨ †סע† זאָל†זיך† אַרויס4 ייַזן¨ †אַז†„ טייַטלען“† נעמט† זיך† ד4 קא† פֿון † daktylos /פֿינגער / ø

אַז†מע† גייט†4 ייַטער†אויף† מיזרח ¨† טרעפֿט† מען† נאָך† פֿאַרשיי†דע† נע† 4ערטער Æ † די† טשעכי†שע† און† פּוילי≠ שע†4 ערטער†האָבן† מיר†שוין† גע†זען Ɔ אויף†רוסיש† זאָגט†מען finik†¨ †פֿו† נעם† גרעקישן † phoenix† /פּאַלמענ† בוים /Æ † אָבער†אינעם† הייַ†נטיקן† גרעקיש†זאָגט† מען†גאָר khourmas†¨ †4 אָס†דאָס† איז† אַ† לייַ4 אָרט† פֿון† פּערסישןkhorma† † דורכן†טערקישן Æhurma† †אויך† אויף† רומעניש† טרעפֿט† מען† עפּעס† ענ≠ לעכס†∫ Æcurmală † אויף† רו†סיש† איז¨ † אָבער¨ † דאָ† נאָך† אַ† פּרי¨ † אין† גאַנצן† אַן† אַנדע†רע ¨ † 4אָס† מע† רופֿט khur≠† ma¨ † אויף† ייִדיש† „כורמע “¨ † אויף† רומעניש† hurma¨ † אויף† פּערסיש† khormala¨ † אויף† ענ†גליש † †— per≠ Æsimmon† מערקט† דעם† פּלאָ†נטער∫† אויף†פּער† סיש†איז khorma†’† טייטל ‘¨ † khormala’† כורמע‘ ª† אויף† רומע†ניש† איז† פֿאַרקערט curmal㆗†’† טייטל ‘¨ † hurma’† כורמעÆ‘ †פֿאַר† 4אָס† די†צ 4יי† טערמינען† האָבן† זיך† אויסגעמישט† † איז†נישט† קלאָר¨ †נאָר† טשי†קאַ 4ע† איז† עס Ɔ

אויף† אַראַביש¨ † אַגבֿ¨ † זענען† † דאָ† עטלעכע† † טערמינען∫† דער† טייט†לבוים† הייסטnakhl† ¨† אָבער† זייַן†פֿרוכט† רופֿט†מען tamr†¨ †אַזוי† ווי† דאָס† לשון* קו†דשע†„ תמר1 † —† וואָס† ס/ איז† אויך† אַ† פֿרו יען * נ אָ†מ ען ¨† אַרויסג † ערעדט†† אויף† ייִדיש† Øט† אָמער ÆØ פֿון† דעם† נעמט† זיך† אַ† ייִדיש† חכמה≠ לע∫† ווען† איינער† זאָגט†„ט אָמער†† אַזוי¨ טאָמער† † פֿאַ†רקערט ÆÆÆ1 † קען† מען† אים אָפּענטפֿערן † ¨† „תּמר † ¸ט אָמער†˛ † איז† אַ ייִדענע°1 †

פֿונעם†אַראַבישן tamr†† נעמט†זיך איינער† פּאָרטוגאַלישער† טע†רמין ¨tâ≠† mara† †— דער† צווי†יטער† איז† Ædatil לויט† איין† מקור† האָבן† די† גרעקן† גע≠ נומען† זייער† daktylos† פֿונעם† אַראַ≠ בישן† daqal† †— וואָס† מייַן† אַר†אַביש ווע†רטערביכל† דעפֿ†ינירט † ’© טונעזי≠ שער† דיאַלעקט® † אַ† מין† טייטל‘ ¨† נאָר דאָס†לייגט† זיך†מיר† נישט†אויפֿן† שׂכלª איידער† אַ† וואָרט† פֿאַר† ’טייטל‘† זאָל מען† אַריבע†רטראָגן† אויף† ’פֿינגער‘ וועט† מען† גיכער† אַ† וואָרט† פֿאַר†’פֿינ≠

גער‘†אַריבע† רטראָגן†אויף†’ טייטלÆ‘

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.