לייענער פֿפֿו בריוו

Forward (Yiddish Edition) - - NEWS -

געקנעלט†אַ† לשון†אָן† אַ†ייִדישן† טעם†—†נאָר† ווייַל†זיי† האָבן† זיך†פּשוט† נישט†אויסגעלערנט† די†שפּראַך Ɔ בייַם†הייַנטיקן† טאָג† איז† דאָך† שווער† צו† געפֿינען† אַ† נאַטירלעכע† סבֿיבֿה¨ † וווּ†מע† רעדט†מאַמע לשון† מיט†אַ† טעםÆ †חוץ† דעם†—†וואָס† הייסט¨ † אַז† דאָס† פֿאָלק† האָט† גערעדט† נישט גראַמאַטיש¨ † נישט גראַמעטנע¨ †נישט† רייןø †אויב† לעמסטער†וויל† טענהן¨ † אַז† די† פֿילאָלאָגן† האָבן† צוגעטראַכט† צו† שטרענגע† כּללים† פֿאַרן† גערעדטן† ייִדיש†—† אַז† זיי† וואָלטן¨ † למשל¨ † געפּסלט† די† רומעניזמען† וואָס† ער† דערמאָנט† פֿון† זייַן† באַסאַראַבער† היימשטאָט†—†איז† דאָס†אַן† ענין†וואָס† לאָזט†זיך† דיסקוטירןÆ † אָבער†אַז† ס‘זענען† פֿאַראַן†צוויי† צוגאַנגען†צו† מאַמע לשון†—† איינער†וואָס† האַלט†פֿון† גראַמאַטיק¨ †נאָר† וואָס†פֿאַרבראַקירט† דעם†גאַנצן† ייִדישן†קאָלאָריט ¨† און†אַ† צווייטער†וואָס† באַגייט† זיך† אָן† גראַמאַטיק¨ † נאָר† איז† פֿול† מיט† טעם¨ † ווייסט† ער† פּשוט†נישט† וואָס†ער† רעדטÆ †

יעדן†מענטש† וואָס†האָט† ליב†ייִדיש† פֿאַרדריסט¨ †וואָס† אַ† סטודענט† קען† מער† נישט† פֿאָרן† אין† „ייִדיש לאַנד“† זיך† אויסלעבן† אויף† מאַמע לשון† און† פֿאַרבעסערן† זייַן† קענטענישÆ †אָט† שרייַב†איך† דעם†בריוו† פֿון†לאָדזש ¨† פּוילן¨ † וווּ†מע† האָט†מיך† אַראָפּגעברענגט†צו† זייַן†אַ† ייִדיש לערער† אין†אוניווערסיטעט ¨† וואָרן†אין† דער†שטאָט† זענען†געבליבן† קנאַפּ† ייִדיש קענערסÆ † נו¨ † וואָס† קען† זייַן† אַ† גרעסערע† עוולה¨ †אַז† פּוילן¨ †דאָס† וויגל†פֿון† דער†מאָדערנער† ייִדישער† קולטור¨ † מוז† אימפּאָרטירן† ייִדיש לערערø † ס‘איז ¨† אָבער¨ † אַ† טרויעריקער† פֿאַקט¨ † אַז† כּדי† זיך† אויסצולערנען† מאַמע לשון†וווּ† ס‘זאָל† נישט†זייַן†—† אין†אַמעריקע† צי†אין† פּוילן¨ † אין†ישׂראל† צי†אין† פֿראַנקרייַך†—†מוז† מען†אַרייַנלייגן† אַ†סך† מער†כּוח† און†מוח† ווי†בייַ† אַנדערע†לשונות ¨† וווּ†מע† דאַרף† נישט† מער† זיך† אַרייַנזעצן† אין† אַן† עראָפּלאַן† און† אָפּפֿליִען† אינעם† לאַנד¨ † וווּ† מע† רעדט† די† שפּראַךÆ † מיר¨ † ווידער¨ † מוזן† אָנקומען†צו† אַ†„ווירטועלער“† סבֿיבֿה∫†ליטעראַטור ª† פּרעסע† און† טעאַטער¨ † אויף† וויפֿל† ס‘איז† נאָך† פֿאַראַןª † אויסזוכן† געבוירענע† ייִדיש רעדערס† און† צושטיין¨ † זיי† זאָלן† מיט† אונדז† רעדן† ייִדיש† און† נישט† די† לאַנדשפּראַךÆ † און† וואָס† וועט†זייַן† אין†אַ† פּאָר†יאָר† אַרום¨ †ווען† פֿון†דעם† דור†וואָס† האָט†געקענט† דאָס†ייִדישע† לעבן†פֿאַרן† חורבן¨ †וועט† שוין† קיינער†נישט† בלייַבןø †

אַ† כּלל¨ † כ‘פֿאַרשטיי† פֿאַר† וואָס† משה† לעמסטער† האָט† זיך† געמוזט† אַראָפּרעדן† פֿון† האַרצןÆ † זייַנע† טענות¨ † אָבער¨ † האָט†ער† אויסגעלאָזט†אויפֿן† נישט ריכטיקן†אַדרעס Æ חשובֿע†רעדאַקציע† פֿון†„פֿאָרווערטס “¨ וואָס†קוועטשט† משה†לעמסטערן †© „דער†’ אַלמאַ†מאַטער‘† ייִדיש לשון“¨Π† ≤סטן† סעפּטעמבער†הייַיאָר ®ø †ער† טענהט†—† און†ער† איז†נישט† דער†ערשטער†—† אַז†די† אַקאַדעמיקער†וואָס† פֿאַרנעמען† זיך† מיט† מאַמע לשון† קענען† נישט† קיין† ייִדיש† און†אַז† דאָס†איז† אַ†בכּיוונדיקער† רעזולטאַט†פֿונעם† לערנען† מיט† זיי¨ † זיי† זאָלן† אַרויסרעדן†„יעדער† אות† פֿונעם† וואָרט¨ † מיט†אַן† אַקצענט¨ †וועלכער† האָט†קיין† מאָל†ניט† עקזיסטירט† בייַ† די† ייִדן† פֿון† פֿאַרשיידענע† שטעט† און† שטעטלעךÆÆÆ † דעם† אַקאַדעמישן¨ † גראַמאַטיש ריינעם¨ † ווייַנרייַך ייִדיש“°† נו¨ † זייַענדיק† איינער† פֿון† יענע† אַקאַדעמיקער¨ † וואָס† קענען† כּלומרשט† נישט† קיין† ייִדיש¨ † ווייס† איך† נישט† וואָס† צו† שרייַבן∫† צי† משה† לעמסטער† רייַסט† זיך† אין† אַן† אָפֿענער† טיר¨ †צי† ער†האָט† זיך†אייַנגערעדט† אַ†קינד† אין†בויך ¨† צי†דאָס† וואָס†ער† שרייַבט†איז† אויפֿן†בוידעם† אַ†יריד Ɔ אַזוי†צי† אַזוי† וויל†ער ¨† מע†זאָל† מיינען¨ †אַז† די†אַקאַדעמישע† סבֿיבֿה†האַלט† נישט†פֿון† לערנען†זיך† ייִדיש¨ †ווער† רעדט†נאָך† פֿון†לערנען† זיך† ייִדיש† בייַ† געבוירענע† רעדערסª † ספּעציעל† די¨ † וואָס† געפֿינען†זיך† נאָך†אין† די†שטעטלעך† אין†מיזרח אייראָפּע Ɔ

זייער† שיין¨ † דאָס† אויסטראַכטן† אַ† בילבול† און† נאָך† אויף†אוריאל† ווייַנרייַכן¨ †אַ† שוכן עפֿר¨ †וואָס† קען†זיך† נישט† אָננעמען†די† אייגענע†קריוודע Ɔ אוריאל†ווייַנרייַך† איז†דען† געווען†דער† פֿאָנען טרעגער†פֿון† אַ†מאַמע לשון† אָן†טעם ø†° וואָלט† לעמסטער† אַדורכגעלייענט† אוריאל† ווייַנרייַכס† ווערק¨ †דערונטער† זייַן†גראַמאַטיק† מיט†זייַן† ווערטערבוך¨ † וואָלט†ער† געזען¨ †וויפֿל† מאַמע לשונדיק†האַרץ† און†נשמה† ער† האָט† אין† זיי† אַרייַנגעלייגטª † ווי† אים† איז† געגאַנגען† אין† לעבן† אויסצולערנען† דעם† אַקאַדעמישן† עולם† אַ† רייַך¨ † זאַפֿטיק† לשוןÆ † הייַנט† דער† „שפּראַך † און† קולטור אַטלאַס† פֿון† אַשכּנזישע† ייִדן“¨† וואָס† ער† האָט† פֿאַרלייגט† און† רעדאַקטירט† ביז† זייַן† פֿריצייַטיקן† טויט¨ † און† וואָס† אַ† דאַנק† דעם¨ † האָט† ער† נאָך† באַוויזן† צו† באַרייַכערן† זייַן† ווערטערבוך† מיט† הונדערטער† דיאַלעקט ווערטערÆ † שוין† איין†מאָל† אַ†פֿילאָלאָג† וואָס†האַלט† נישט†פֿונעם† גערעדטן† ייִדיש†פֿון† די†שטעט† און†שטעטלעך°

אַז†טייל† אַקאַדעמיקער†קענען† נישט†קיין† ייִדיש¨ †איז† דאָס† נישט† דערפֿאַר¨ † וואָס† עמעצער† האָט† מיט† זיי† פּרינציפּיעל†

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.