דער גערער מ נד לין רקעסטער

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

צוקוקנדיק† זיך† צו† אַ† קורצן† פֿילם† וועגן† דעם† נייַ געשאַפֿענעם† „ג ערער†† מאַנדאָלין אָר≠ קעסטער# †איז† מיר†געקומען† אויפֿן†געדאַנק† דער† אי†נטערעסאַנטער† ענין† פֿונעם† וו†ידע† ראוי†פֿלעב† פֿון†דער† מוזיקאַלישער† † קו†לטור† פֿון†די† ייִדן†אין† מיזרח אייראָפּע† † הייַנטיקע†צייַטן Æ

נישט† קיין† קליינעם† חלק† אין† דער† שאַפֿונג† פֿון† דער† נייַער† מיזרח אייראָפּעיִשער† מוזיק† —† די† אַזוי גערופֿענע† † „קלעזמער מוזיק #† —† האָט† צו† טאָן† מיט† רעקאָנסטרויִרןª † דאָס† צ†ונוי פֿנ†עמען† † „ברעקלעך #¨ †פֿראַגמענטן ¨† קרישקעס † ¨† וואָס†אונדז† איז† געבליבן† נאָכן† חורבן† און† מיט† דעם† חומר† ווי† אַ† באַזע¨ † שאַפֿן† אָריגינעלע† קאָמפּאָז† † יציעס† און† ק†ומען† צו† קינסטלער†ישע† באַשלוסן† † און† אויספֿירןÆ † אָפֿט† מאָל† האָט† מען† נישט† קיין† סך† אַזעלכע† „פֿראַגמענטן #¨ † אָבער† דער† קינסטלער† † גייט†זייַן† אייגענעם† † וועג†מיט† זאַכן†וואָס† ער†האָט† נאָר†בייַ† דער†האַנט Æ

למשל¨ †עס† פֿרעגט†זיך† די†קשיא†—† ווי†אַזוי† האָט†געקלונגען† דער†ייִד† ישער†פֿידל† אינעםπ† ±טן† יאָהונדערטø † וואָס† האָט† סטעמפּעניו† געשפּילט† און† ווי† אַזוי† האָט† ער† געשפּילט† אויף† זייַן† כּלי¨ † אַז† יעדער† בייַ† דער† חתונה† זאָל† זיך† צעוויינעןø † קיין†רעקאָרדירו† נגען†פֿון† סטעמפּעניו†האָבן† מיר† נישטÆ † אָבער† מיר† האָבן† יאָ† רעקאָרדירו†נגען† פֿון† שÆ † אַנ סקיס† פֿאָלקלאָר עקספּעד†יציעס† פֿאַר† דער† ערשטער† וועלט מלחמה¨ † אין† וועלכע† די† פֿידלער† שפּילן† פֿאַר† דעם† פֿאָלקלאָריסט† פֿידל שטיקעלעך † ¨† וואָס† ווי† מע† זאָגט¨ † סטעמפּעניו† † אַליין† האָט† זיי† קאָמפּאָנירטÆ † צוהערנדיק† זיך† צו† די† רעקאָרדירונגען¨ † צעוויינט† מען† זיך† אָבער† נישט¨ † און† דער† פֿידלער† † קלינגט† גאַנץ† אַמ†אַטאָ≠ ריש¨ „†אַפֿילו† פֿאַר†אַ† קלעזמער# Æ

די† פֿידלערין† אַלישאַ† סוויגאַלס¨ † די† אַמאָ≠ ליקע† פֿידלערין† פֿון† די† „קלע† זמאַטיקס# ¨† האָט† אַנטוויקלט† אַ† קלע†זמערישן† פֿידל סטיל¨ † וואָס† זי† האַלט† איז† אַן† עכט† ייִדישער∫†„אַפֿילו† אויב† די† קלעזמער פֿידלערס† האָבן† פּונקט† אַזוי† נישט† געשפּילט¨ † האָבן† זיי† געוואָלט† † אַזוי† שפּילן# ¨† דערציילט†זי Ɔ סוויגאַלס†שפּילט† מיט†אַ† סך†מער† קרעכצן† און† קוועטשן† אויף† איר† פֿידל† ווי† מע† הערט†אויף† די†געציילטע† פֿידל רעקאָרדירו†נגען† וואָס†זענען† אונדז†געבליבן ¨† און†זי† האָט†געהאַט† אַ† גרויסע† השפּעה† אויפֿן† דור† יונגע† קלע†זמער פֿידלער¨ † וועלכע† זענען† צוגעשטאַנען† צו† דער† קלעזמער באַוועגונג† אין† די† ππ∞± ער† יאָרןÆ † צי† האָט† איר† ייִדישער† פֿידל סטיל† אַ† היסטאָר†ישע† באַרעכטיקונגø

באָב† כּהן¨ † אַ† קלעזמער פֿידלער ¨† וועלכער† וווינט† אין† בודאַפּעשט¨ † און† איז† אַרומגעפֿאָרן† איבער†די† שטעטלעך†און† דערפֿער†אין† אונגערן† און†רומעניע ¨† זוכנדיק††פֿידלער† וואָס†געדע† נקען† די† אַמאָליקע† ייִדישע† קלעזמער פֿידלער† און† ווי†אַזוי† זיי†האָבן† געשפּילט¨ †איז† נישט†מסכּים† מיט† סוויגאַלס† אויספֿיר† וועגן† קלעזמער סטילÆ † אַלע†אַלטע† ציגייַנער†וואָס† האָבן†פֿאַר† אים†גע≠ שפּילט¨ † אָדער† בעסער† געזאָגט¨ † נאָכגעמאַכט¨ † דעם† אַלטן† ייִדישן† סטיל¨ † שפּילן† כּמעט† אין† גאַנצן† אָן† דעם† „אוי # קרעכץ אָרנאַמענט† אין† זייער†טע כניק† Ɔ אָבער†איך† דאַרף†מודה† זייַן¨ †אַז† ווען† כּהן† שפּילט† פֿידל¨ † קלינגט† עס† אין† מייַנע† אויערן†פּונקט† ווי†אַ† ציגייַנערישער†פֿידלער† פֿון† אונגערן¨ †רומע† ניע†און† זיבנבערגן¨ †און† איך†הער† בכלל†נישט† קיין†ייִדישן† קלאַנגÆ †ווען† סוויגאַלס† שפּילט¨ † קלינגט† עס† טאַקע† ייִדישלעך¨ † אָבער† איבערגעטריבןÆ

די†זעלבע† קשיא†פֿרעגן† זיך†אַלע† הייַנטיקע† קלעזמער קלאַרנעטיסטןÆ † זיי† האָבן† אַ† ביסל† מער† מזל† ווי† די† פֿידלערס¨ † ווייַל† אַ† סך† מער† רעקאָרדירונגען† † זענען† אונדז† געבליבן† פֿונעם† ייִדישן†קלאַרנעט Ɔ די†צוויי† באַקאַנטע†מייַסטער≠ קלאַ†רנעטיסטן† פֿון†מיזרח אייראָפּע ¨† דוד†טאַראַס† און† נפֿתּלי† בראַנדווייַן¨ † האָבן† געשפּילט† מיט† פֿאַרשיידענע† טעמפּעראַמענטן¨ † אָבער¨ † אַן† ערך¨ † אינעם†זעלביקן† סטילÆ

ווען†דער† יונגער†אַמעריקאַנער† אַנדי†סטאַט≠ מאַן†האָט† אָנגעהויבן†זיך† לערנען†ווי† צו†שפּילן† אויפֿן† קלאַרנעט ¨† פֿון† טאַראַס† אַליין† אין† קאָני אייַלאַנד† אין† די πΣ∞†± ער† יאָרן ¨† האָט† ער† געהאַט† די† זעלטענע† געלעגנהייט† צו† ירשענען† די≠ רעקט† פֿונעם† מקור Ɔ אָבער† וואָס† איז† אַרויס† פֿון† די† פּריוואַטע† לעקציעס ø† סטאַטמאַן† איז† טאַקע† געוואָרן† איינער† פֿון† די† בעסטע† קלעזמער קלאַרנעטיסטן† אויף† דער† וועלט ¨† אָבער†כאָטש† מע† הערט† טאַראַס &† קלאַרנעט† אין† זייַן† סטיל ¨† שפּילט†סטאַטמאַן† מיט†אַ† סך†מער†„ אוי # קרעכצן¨ † ווי† טאַראַס† האָט† געשפּילט ª† אַ† מין† קלאַרנעט פּאַראַלעל†צו† סוויגאַלס†פֿידל סטיל Æ

אַנדי† סטאַטמאַן† איז† יענע† וואָך† געפֿאָרן† קיין† וואַשינגטאָן† צו† באַקומען† די† „נאַציאָנאַ≠ לע† ירושה סטיפּענדיע #¨ † פֿאַר† זייַן† בייַשטייַער† צו† פֿאָלקס קולטור† אין† אַמעריקע ¨† און† לויט† די† באַרי כטן† פֿון† זייַן† אויפֿטריט† וואָס† זענען† צו† מיר† דערגאַנגען ¨† האָט† ער† פּריטשמעליעט† דעם† ריזיקן† עולם† מיט† זייַן† שפּילן† אויפֿן† קלאַרנעט† און†מאַנדאָלין Ɔ איידער†סטאַטמאַן† האָט†זיך† גע≠ לערנט†קלאַרנעט ¨† איז†ער† געווען†אַ† באַקאַ†נטער† מאַנדאָלין שפּילער† פֿון† אַמעריקאַנער† פֿאָלקס מוזיק¨ †און† ער†האָט ¨† אָנהייבנדיק†פֿון† די πΣ∞†± ער† יאָרן¨ †זיך† אָפּגעגעבן†בלויז† מיט†ייִדישער† מ†וזיק† אויף†ביידע† אינסטרומענטןÆ

סטאַטמאַנס† מאַנדאָלין† ברענגט† אונדז צוריק† צום† „גערער† מאַנדאָלין אָרקעסטער# ¨† אַ טשיקאַווער† און† געראָטענער† משל† פֿון† מוזי≠ קאַלישער† רעקאָנסטרויִרונגÆ † אַבֿנר† יונאַי¨ † אַ ישׂראלי¨ † וועלכער† וווינט† הייַנט† אין† קאַליפֿאָר≠ ניע¨ † האָט† זיך† דערוווּסט¨ † אַז† זייַן† זיידע† און זייַן† עלטער פֿעטער† האָבן† געשפּילט¨ † פֿאַר דער† מלחמה¨ † אינעם† גערער† מאַנדאָלין אָרקעס≠ טער† אין† זייער† היימשטאָט¨ † גער¨ † פּוילןÆ † אויף אַ† בילד† אינעם† גערער† יזכּור בוך† זעט† מען† ווי זיי†האַלטן† די†אינסטרומענטן† אין†זייערע† הענטÆ דאָס† בילד† האָט† אין† אים† דערוועקט† אַ† שטרע≠ בונג† אויפֿצולעבן† דעם† אָרקעסטער† הייַנט¨ † ווי אַ† דענקמאָל† פֿאַר† זייַן† אומגעקומענער† גערער משפּחה†און† פֿאַר†דער† גאַנצער†שטאָט Æ

האָט†מען† צוזאַמענגערופֿן†די† בעסטע†הייַנ≠ טיקע† קלעזמער מאַנדאָלין שפּילער† ווי† ישׂשׂכר ©דזשעף ®† וואַרשאַוער† פֿון† ניו יאָרק¨ † און† עריק סטייַן†פֿון† טאָראָנטאָ¨ †און† עטלעכע†פֿון† די†בעס≠ טע† ייִדישע† מאַנדאָלין שפּילער† וואָס† שפּילן אַנדערע†מינים† מוזיק¨ †ווי† מייַק†מאַרשאַל ¨† אַ†מייַס≠ טער בלוגרעס מוזיק† מאַנדאָליניסטÆ † מע† האָט

(סוף אויף זייַט 15(

דער גערער מ נד לין רקעסטער, גער, פּוילן, 1928

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.