ד ס שליחות ון ייִדישן שרייַייַבער

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - מיכאל קרוטיקאָ ©ע אַרבאָר¨ מישיגע ®

DVD) רעצענזיע)

ספּעציעל רן „ רווערטס“ מאָנאָלאָגן פֿון ייִדישע שרייַבערס∫ מישע לע ©אַ סעריע פֿון באָריס סאַנדלער¨ ∞±±≤ ®

דער† שרייַבער† מישע† לע † איז† געב רן† גע † אָרן† אינעם† אַלטן† ייִדישן† שטעטל† פּאָגרע≠ בישטשע† אין† אוקראַיִנע† אינעם† יאָר† פֿון† דער† אָקטאָבער רע אָלוציע† Σπ± Ʊ† זייַן† לעבנסגאַנג† איז† גע ען† ענג† פֿאַרבונדן† מיטן† גורל† פֿון† סאָ עטישן† ייִדנטום† און† זייַן† קולטורÆ † אין† μπ≤ †± האָט† זייַן† משפּחה† זיך† באַזעצט† אין† סטאַלינדאָרף¨ † דעם† נייַ געשאַפֿענעם† ייִדישן† נאַציאָנאַלן† ראַיאָן† אין† אוקראַיִנעÆ † דאָס† איז† גע ען† אַ† ט& ל† פֿונעם† סאָ עטישן† פּלאַן† פֿון† דער† „פּראָדוקטי יזאַציע“† פֿון† דער† ייִדישער† באַפֿעלקערונג¨ † אָס† איז† גע † אָרן† שטאַרק† פֿאַראָרעמט† בעת† דער† ליק י†דאַציע† פֿון† דער† „נייַער† עקאָנאָמישער†פּאָליטיק Æ“

דאָס†גאַנצע† לעבן†אין† די†ייִדישע† נאַציאָ≠ נאַלע† ראַיאָנען† איז† געפֿירט† געוואָרן† א ף† ייִדישÆ †מישע† לע †האָט† דאָרט†פֿאַרענדיקט† אַ† ייִדישע†מיטלשול† און†דערנאָך† שטודירט†ייִדיש† און† ייִדישע† ליטעראַטור† אינעם† מאָסק ער† פּע†דאַגאָגישן† אינסטיטוט¨ † אָס†האָט† געגר& ט† לע†רער† פֿאַר† סאָ עטישע† ייִדישע† שולןÆ † נאָך† דעם† אינסטיטוט† האָט† ער† געאַרבעט† אין† דער† צענטראַלער† ייִדישער† ביבליאָטעק† אין† מאָסק ע† און† אין† דער† רעדאַקציע† פֿון† דער† צענטראַלער† סאָ עטישער† ייִדישער† צייַטונג† „דער† עמעסÆ“

זייַן† ליטעראַרישע† קאַריערע† האָט† איבער≠ געריסן† די† מלחמה¨ † דעם†≥≥סטן† יוני† π¥±Æ± † ער† איז†גע אָרן† אַ†קורסאַנט† אין†דער† מיליטער שול† אין† פּאָדאָלסק† לעבן† מאָסק עÆ † אָבער† ש ן† אין† אָקטאָבער† האָט† מען† די† גאַנצע† שול† געשיקט† א פֿן† פֿראָנטÆ † די† א פֿגאַבע† איז† גע ען† צו† פֿאַרהאַלטן†די† דייַטשישע†אַרמ &¨ † אָס†האָט† זיך† געריסן†ק &ן† מאָסק עÆ †פֿון† טויזנטער†קורסאַנטן† זייַנען† געבליבן† לעבן† בל ז† געצ& לטע† נפֿשות¨ † אָבער† אויך† ז& † זייַנען† אַרייַנגעפֿאַלן† צו† די† דייַטשן†אין† געפֿאַנגענישÆ

על פּי נס† איז† לע † אַנטלאָפֿן† פֿונעם† דייַ≠ טשישן† לאַגער† און† איז† גע אָרן† אַ† מיטגליד† פֿון†אַ† פּאַרטיזאַנישן†אָטריאַד† אין† ייַסרוסלאַנדÆ † נאָך†דער† מלחמה†האָט† ער†זיך† אומגעקערט†ק &ן† מאָסק ע†און† ידער† געאַרבעט†אין† דעם†פֿאַרלאַג† „עמעס“† —† ביז† סטאַלין† האָט† ליק ידירט† די† גאַ†נצע† סאָ עטישע† ייִדישע† קולטור† איןΠ† π¥—± ππ¥ Ʊ† עלף†יאָר† האָט†דער† גע עזענער†אָפֿיצער ¨† שרייַבער† און† זשורנאַליסט† אָפּגעאַרבעט† י† אַ† לאַסט טרעגערÆ † און† ערשט† איןπ∂±† ±¨ † ען† מען† האָט†עט אָס† מחיה מתים†גע ען† די†סאָ עטישע† ייִדישע†קולטור ¨† האָט†זיך† לע †אומגעקערט† צו† דער†ליטעראַרישער† אַרבעט†אין† דער†רעדאַקציע† פֿון†„סאָ עטיש† ה& מלאַנדÆ“

די†מלחמה ¨† דער†פּאַרטיזאַנישער† קאַמף†און† דער†ייִדישער† ידערשטאַנד† זייַנען†גע אָרן† די† ה פּט טעמעס† פֿון† לע ס† שאַפֿונגÆ † זייַן† ערשט† בוך¨ † „פּאַרטיזאַנישע† עגן “¨ † איז† אַר ס† נאָך† אין† Ππ¥ ±¨ † ערבֿ† דעם† סטאַליניסטישן† פּאָגראָם¨ † און† דערנאָך† האָט† ער† פֿאַרעפֿנטלעכט† מער† י† צען† ביכער† א ף† ייִדיש† און† רוסישÆ † לע † האָט† א סגעאַרבעט†אַן† א& גנאַרטיקן†סטיל† פֿון†דאָקו≠ מענטאַלער†פּראָזע ¨† אָס† האָט†אים† דערמעגלעכט† צו† שאַפֿן† קינסטלערישע† ערק† א פֿן† סמך† פֿון† פֿאַקטישע† געשעענישןÆ † אין† משך† פֿון† פֿופֿציק† יאָר† האָט† ער† געזאַמלט† מאַטעריאַלן† פֿאַר† זייַן† הויפּט ערק¨ †אַ† דאָקומענטאַלן†ראָמאַן† עגן† דעם† א פֿשטאַנד† אינעם† נאַציסטישן† פֿאַרניכטונגס לאַגער†סאָביבאָר ¨† אָס† איז†אָרגאַניזירט† גע אָרן† דורכן† סאָ עטישן† ייִדישן† אָפֿיצער† אַלכּסנדר† פּעטשערסקיÆ

עס† איז† נאַטירלעך¨ † אַז† די† מלחמה טעמע† פֿאַ†רנעמט† דאָס† צענטראַלע† אָרט† אינעם† פֿילם† עגן† מישע† לע Ɔ זייַנע† מאָנאָלאָגן† ערן† באַ≠ גל& ט† מיט† פֿאָטאָגראַפֿישע† דאָקומענטן† און† פֿראַ†גמענטן† פֿון†דער† סאָ עטישער†און† דייַטשי≠ שער†קינאָ כראָניק†פֿון† דער†מלחמה Ɔ די†דאָזיקע† קאַדרען†פֿאַר אַנדלען† לע ס† ערטער†אין† לע≠ בעדיקע†אימאַזשן ¨† אָס† פּאַסן†זיך† ז& ער†גוט† צו† צום†זאַכלעכן ¨† פֿאַקטישן†סטיל† פֿון†זייַן† פּראָזעÆ

מישע†לע † איז†גע ען† ניט†דער† א& נציקער† סאָ עטישער† שרייַבער¨ † אָס† האָט† געשריבן† עגן† דער† מלחמה† אין† אַזאַ† דאָקומענטאַלן† סטילÆ †אין† דיπ∂∞† ±ער† יאָרן¨ †בעת† כרושטשאָ ס† „אָדליגע“פּעריאָד¨ † האָט† זיך† די† סאָ עטישע† ליטעראַטור† א ף† פֿאַרשידענע† שפּראַכן†—† רו≠ סיש¨ † ייַסרוסיש¨ †אוקראַיִניש†—† גע אָנדן†צו† די „פּראָבלעמאַטישע“† אַספּעקטן†פֿון† דער†מלחמה ¨ אָס† מען† האָט† פֿריִער† פֿאַרש יגן† אין† דער אָפֿיציעלער† סטאַליניסטישער† פּראָפּאַגאַנדע ע† רסיע†פֿון† דער†העלדישער†„ גר סער†פֿאָטער≠ לענדישער†מלחמה Æ“†

מען† האָט† אָנגעה בן† רעדן¨ † צומאָל† בל ז מיט† אַ† וּנק† און† אַ† רמז¨ † „די† למבֿין“¨† עגן אַזע†לכע† זאַכן† י† די† שרעקלעכע† מפּלות† פֿון דער† סאָ עטישער† אַרמ& ¨† עגן† דעם† ברוטאַלן אַכזריות†פֿון† דער†סאָ עטישער† געה& ם פּאָליצ& לגבי† א& גענע† בירגער† און† מיליטער¨ † עגן† מי≠ ליאָנען†סאָ עטישע† קריגס געפֿאַנגענע¨ †און† עגן דער† מיטאַרבעט† פֿון† אָרטיקע† תּושבֿים† מיט† די דייַטשישע†אָקופּאַנטן Ɔ די†ייִדישע† טעמע†—†דער חורבן†און† די†גבֿורה† פֿון†ייִדישע† ר טאַ†רמ &ער —† האָט† א ך† געהערט† צו† אַזעלכע† „ניט אָפֿי≠ ציעלע“† זייַטן† פֿון† דער† מלחמה געשיכטעÆ † די דאָזיקע† טעמעס† זייַנען† ניט† גע ען† פֿאַר ערט¨ אָבער† מען† האָט† געדאַרפֿט† אָפּהיטן† גע יסע כּללים¨ † כּדי† ניט† צו† ערן† באַשולדיקט† אין† נאַ≠ ציאָנאַליזם† † און†ציוניזם Æ

אינעם† פֿילם† דערצ& לט† מישע† לע † גאַנץ א פֿריכטיק† עגן† דעם¨ † אָס† ער† האָט† יאָ געקאָנט†שרייַבן† אין†זייַנע† סאָ עטישע†טעקסטן ¨ און† אָס† ער† האָט† געדאַרפֿט† א סמייַדןÆ † ער האָט† געהאַלטן† פֿאַר† זייַן† ליטעראַרישן† און געזעלשאַפֿלטעכן† שליחות† צו† דערצ& לן דעם† סאָ עטישן† ל& ענער† עגן† דעם† ייִדישן ידערשטאַנד ¨† עגן† דעם†העל† דישן†קאַמף ¨† אָס ייִדישע† פּאַרטיזאַנער† און† קריגס געפֿאַנגענע האָבן† געפֿירט† קעגן† די† נאַ†ציסטן† א ף† יענער זייַט† פֿון† דער† פֿראָנט ליניעÆ † דערבייַ† באַטאָנט ער† כּסדר¨ † אַז† „עס† איז† ניטאָ† ק& ן† א& ן† ייִד¨ אָס† האָט† זיך† געראַטע עט† אָן† אַ† רעטערÆ מען† טאָר† ניט† פֿאַרגעסן† אין† די† מענטשן¨ † אָס האָבן† אייַנגעשטעלט† ז& ער† לעבן† פֿאַר† ייִדןÆ“די†פֿרייַנדשאַפֿט† פֿון†מענטשן† פֿון†פֿאַרשידענע אָפּשטאַמען† און† נאַציאָנאַליטעטן† איז† גע ען דער†יסוד† פֿון†דעם† ידערשטאַנד Æ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.