ייִד געווינע נאָבעל$ פּריז פֿו עקאָנאָמיק¨ כעמיע או פֿיזיק

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

דרייַ†ייִדן† האָבן†הייַיאָר† געוווּנען†די† נאָבעל † פּריזן† פֿאַר† עקאָנאָמיע¨ †כעמיע† און† פֿיזיק∫† דער† אַמעריקאַנער† † עקאָנאָמיסט¨ † אַלווין† ראָטª † דער† אַמעריקאַנער† † ביאָ כעמיקער¨ † ראָבערט† לע†פֿקאָ≠ וויץ¨ † און† דער† פֿראַנצויזישער† פֿיזיקער¨ † סערזש† אַראָשÆ

דער†∞∂ יאָריקער†אַלווין† ראָט†האָט ¨† צוזאַ≠ מען† מיט† זייַןΠπ† יאָריקן† שותּף¨ † לויד† שאַפּלי ¨† געוווּנען† די† נאָבעל פּרעמיע† פֿאַר† עקאָנאָמיע¨ † צוליב†די† מיטלען†ווי† אַזוי†זיי† האָבן†ביידע† צו≠ געפּאַסט† די† אַזוי גערופֿענע† „שפּיל טעאָריע #† צום†טאָג טעגלעכן† לעבןÆ

צווישן† זייערע† הצלחהדיקסטע† אויפֿטוען† זענען∫† † דאָס†צונויפֿפּאָרן† סטודענטן†מיט† שולן¨ † און† אַרבעט געבער† מיט† אַרבעט זוכער¨ † האָט† מאָנטיק†איבערגעגעבן†„ רויטערס# †© Reuters® Æ

די†„קיניגלעכע† שוועדישע†אַקאַדעמיע† פֿון† וויסנשאַפֿטן# ¨† וואָס†טיילט† אויס†דעם† פּריז†פֿון† Π† מיליאָן† קראָנען† ©Æ≤ †± מיליאָן† דאָלאַר® ¨† האָט† באַ†צייכנט† זייער† אַרבעט† ווי† אַן† אויסע†רגע≠ וויינטלעכער† † בייַשפּיל† פֿון† עקאָנאָמישער† † אינ≠ זשעניר † וויסנשאַפֿט Æ

טאָרע†עלינגסען ¨† אַ†מיטגליד† פֿונעם†נ אָבעל† קאָמיטעט† און† אַ† פּראָפֿעסאָר† אין† דער†„שטאָק≠ האָלמער†שול† פֿון†עקאָנאָמיק #¨ †האָט† באַמערקט † ¨† אַז†דער† וויכטיקסטער†ענין ¨† ווען†עס† רעדט†זיך† וועגן† אַ† מצבֿ¨ † וווּ† עס† זענען† נישטאָ† גענוג† † רע≠ סורסן¨ † איז¨ † ווי† אַזוי† צו† צעטיילן† די† רעסורסן † ø† „וועלכער† אַרבעטער† זאָל† באַקומען† ווע†לכע† שטעלעø † וועלכער† סטודענט† וועט† אָנגענו≠ מען† ווערן† אין† וועלכער† שולø † בייַ† וועלכן† פּאַציענט† † וועט† מען† איבערפֿלאַנצן† אַ† נייטיקן† אָ†רגאַן ø† די†& שפּיל טעאָריע& †אָדער† &צופּאַס טעאָ≠ ריע& † דערקלערט† ווי† אַזוי† די† ענטפֿערס† ווערן† אויסגעפֿירט†אין† דער†רעאַליטעט Æ#

שאַפּלי¨ † אַ† געוועזענער† פּראָפֿעסאָר† אינעם† לאָס אַנדזשעלעסער† צווייַג† פֿונעם† קאַליפֿאָר≠ ניער† אוניווערסיטעט¨ † האָט† געניצט† די†„שפּיל טעאָריע# † צו† פֿאַרגלייַ כן† פֿאַרשידענע† מיטלען† † פֿון† צופּאַסן† מענטשן† צו† סיטואַציעסÆ † ראָט† האָט† צוגעפּאַסט† די† טעאָריעס† צו† אמתדיקע† סיטואַציעס†אין† לעבןÆ

„לויד† שאַפּלי† האָט† זיכער† געדאַרפֿט† גע≠ ווינען† דעם† פּריז¨ † און† ס& וואָלט† געווען† אַ† פֿאַר≠ דריסלעכער†טעות† אויב†נישט ¨# †האָט† ראָט†דער≠ קלערטÆ „†בין† איך† דערפֿאַר† זייער† גליקלעך† צו† טיילן†זיך† מיט†אים† מיטן†פּריז Æ#

ראָט† איז† אַ† מיט גרינדער† פֿון† דער† „ניו ענ†גלאַנד† פּראָגראַם†איבערצופֿלאַנצן† נירן# ¨† וואָס† טוט†איר† אַרבעט†אויפֿן† סמך†פֿון† דער†פֿראַגע ¨† ווי† אַזוי† קאָן† מען† צום† בעסטן† צונויפֿפּאָרן† פּאַסיקע† † נירן געבער†מיט† נירן באַקומערÆ

„דאָס† איז† טאַקע† דער† עיקר† פֿון† עקאָנאָ≠ מיק¨ #† האָט† עלינגסען† באַמערקטÆ † „ווי† אַזוי† אויסצוטיילן† די† צו ווייניק† רעסורסן† אויפֿן† עפֿע†קטיווסטן† אופֿןª †מיט† אַנדערע†ווערטער ¨† ווי† אַזוי†צו† עקאָנאָמיזירןÆ #

ראָבערט† לעפֿקאָוויץ¨ † אַ† ניו יאָרק ג עבוי≠† רענער† ביאָ כעמיקער† האָט¨ † אין† איינעם† מיט† אַ† צווייטן† אַמעריקאַנער† וויסנשאַפֿטלער¨ † ברייַען† קאָבילקאַ¨ † געוווּנען† דעם† נאָבעל פּריז† פֿון† כעמיע¨ † פֿאַר† זייער† ווייַזן† ווי† אַזוי† די† קעמער≠ † לעך† אין† גוף† רעאַגירן† אויף† סטימולן† ווי† אַד≠ רענאַלין† —† אַן† אַרבעט† וואָס† העלפֿט† צו† אַנט≠ וויקלען† מער† עפֿעקטיווע† מעדיקאַמענטן† מיט† ווייניקער† נעגאַטיווע† בייַ עפֿעקטן¨ † האָט† דער† פּריז קאָמיטעט†דערקלערט Æ

לעפֿקאָוויץ¨ † וועלכער† וווינט† הייַנט† אין† צפֿון קאַראָלייַנע¨ † האָט† געזאָגט¨ † אַז† ער† ווייסט† נאָך†נישט† וואָס†ער† וועט†טאָן† מיטן†געלט Æ„† דאָס† געלט† איז† אַוודאי† נישט† דער† עיקר¨ #† האָט† ער† געזאָגט†„רויטערס #Æ

יאָהאַן†אַקוויסט ¨† אַ†כעמיע פּראָפֿעסאָר† אינעם† שוועדישן† אופּסאַלאַ אוניווערסיטעט¨ † האָט† דערקלערט¨ † אַז† לעפֿקאָוויץ† איז† „דער† פֿאָטער† † פֿ†ונעם† גאַנצן† געביט# Ɔ איןΠ† †≤∞∞ האָט† לע†פֿקאָ≠ וויץ† באַקומען† דעם†„אַמעריקאַנער† נאַציאָנאַלן מעדאַל†פֿון† וויסנשאַפֿט# Æ

סערזש† אַראָש¨ † דער† פֿראַנצויזיש ייִדישער פֿיזיקער¨ † האָט† געוווּנען† דעם† נאָבעל פּריז† אין פֿיזיק¨ † אין† איינעם† מיטן† אַמעריקאַנער† פֿיזיקער¨ דייוויד†ווייַנלאַנד Ɔ לויט†דער†„ בי בי סי# †© BBC® ¨ האָבן† די† צוויי† אַנטוויקלט† מיטלען† צו† מאַניפּו≠ לירן† און† מעסטן† פֿאָטאָנען† און† איאָנען¨ † איינס מיט† אַ† מאָל¨ † און† אַזוי† דערמעגלע כט† דעם צוטריט†צו† דער†מיקראָסקאָפּישער† וועלט¨ †וואָס האָט† פֿריִער† עקזיסטירט† בלויז† אין† די† ביכער פֿון†וויס† נשאַפֿטלעכע†טעאָריעס ¨† האָט†איבערגע≠ געבן†ייִט 3אַ Æ

דערΠ† ∂ יאָריקער†אַראָש ¨† וועלכער†איז† גע≠ באָרן† געוואָרן† אין† קאַזאַבלאַן¨ † מאַראָקאָ¨ † האָט געזאָגט†„ † לע†פֿיגאַראָ #† ©Figaro Le†® ¨† אַז†ער† האָט נישט† פֿאַרשטאַנען† וואָס† דער† פֿאָרשטייער† פֿו≠ נעם† נאָבעל פּריז קאָמיטעט† האָט† געזאָגט¨ † ווען ער†האָט† באַקומען†דעם† קלונג†אויף† זייַן†מאָ≠ בילקעÆ

אַראָש¨ †פֿונעם†„ קאָלעזש†דע† פֿראַנס #† און „עקאָל† נאָרמאַל† סופּעריער# ¨† וועט† זיך† טיילן מיט† דיÆ≤† †± מיליאָן† דאָלאַר† מיט† ווייַנלאַנד¨ † אַ פֿאָרשער† בייַם† „נאַציאָנאַלן† אינסטיטוט† פֿון סטאַ†נדאַרטן† און†טעכנאָלאָגיע ¨# †וואָס† געפֿינט זיך†אין† מערילאַנד¨ †און† אויך†בייַם†„ קאָלאָראַ≠ דאָ אוניווערסיטעט# Æ

רישאַר† פּראַסקיע¨ † דער† פּרעזידענט† פֿון CRIF¨ † די† דאַך אָרגאַניזאַציע† פֿון† די† ייִדישע ייִש†ובֿים† אין† פֿראַנקרייַך¨ † האָט† געזאָגט דער† ייִט3 אַ∫†„דער† מזל טובֿ† געהערט† צו† די וויסנשאַפֿטלער † ¨† אָבער† אַ† טייל† פֿון† מיר† איז הייַנט† אויך† זייער† שטאָלץÆ #† אַראָשס† פֿרייַנד האָבן†געזאָגט† פּראַ†סקיע ¨† אַז†אַראָש† איז†„ממש† אַ גאָון¨ †באַקאַנט† פֿאַר†זייַנע† שעפֿערישע†געדאַנקען Æ

פּראַסקיע† האָט† איבערגעגעבן¨ † אַז† אַראָש האָט† נאָענט† מיטגעאַרבעט† מיט† קלאָוד† כּהן טאַנודזשי†—†אויך† אַ†פֿראַנצויזישער† ייִד¨ †וועל≠ כער† שטאַמט† פֿון† צפֿון אַפֿריקע†—† וואָס† האָט געוווּנען†דעם† נאָבעל פּריז†פֿון† פֿיזיק†אין ππΣ†Æ± דער† Σπ יאָריקער† אַלזשיר געבוירענער† כּהן טאַנודזשי† איז† ווייַטער† אַן† אַקטיווער† פֿאָר≠ שער†אין† דער†„עקאָל† נאָרמאַל†סופּעריער #† אין פּאַריזÆ

די געווינער: ( ון רעכטס) לווין ר ט, ר בערט לע ק וויץ און סערזש ר ש

Images Getty

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.