פֿפֿונע אייביק קוואַאַל∫

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

אין† דער† הייַנטיקער† פּרשה† ווערט† דער≠ ציילט¨ † ווי† די† מענטשן† האָבן† געבראַכט† מיט† זייערע† עבֿירות† אַ† מבול† אויף† דער† גאַנצער† וועלטÆ † צווישן† דער† פֿאַרדאָרבענער† מענטש≠ הייט†איז† געווען†בלויז† איין†צדיק†—† נח†—†וואָס† דער†באַשעפֿער† האָט†אים† געהייסן†אויפֿצ† ובויען† די† תּיבֿה†—† אַ† גרויסע† שיף†—† כּדי† זייַן† משפּחה† זאָל†זיך† אויסבאַהאַלטן†פֿון† דער†קאַטאַסטר אָפֿע†¨ † צוזאַמען†מיט† אַלע†חיות Æ

אין† די† הייַנטיקע† פֿרומע† קרייַזן† פֿירט† דער† עולם†צומאָל† דיסקוסיעס¨ †צי† די†הייַנטיקע† פּרשה† דערציילט† וועגן† אַ† גלאָבאַלער† היסטאָרישער† קאַטאַסטראָפֿע¨ † נוצט† אויס† אַ† בייַשפּיל† פֿון† אַ† פֿאַרפֿלייצונג† אין† אַ† געוויסן† ראַיאָן† ווי† אַ† משל† און†אַ† וואָרענונג¨ †און† שטעלט†מיט† זיך†פֿאָר† אַן† אַלעגאָרישע†מעשׂה Ɔ אַ†טייל† מענטשן†טענהן ¨† אַז† לויט†דער† מאָדערנער†וויסנשאַפֿט† איז†אין† דער† וועלט† נישטאָ† קיין† סימנים† פֿון† אַ† וועלט מבולÆ † די¨ †וואָס† שטרעבן†אָפּצוטייַטשן† די†גאַנצע† תּורה† כּפּשוטה¨ †באַטאָנען† אָבער¨ †אַז† די†וויס† נשאַפֿטלער† † קאָנען† נישט† האָבן† קיין† אויטאָר†יטעט† איבער† דעם†אָפּטייַטש† פֿון†דער† הייליקער†תּורה Ɔ

צום†באַדויערן ¨† פֿאַרגעסן†אָפֿט† ביידע†מחנות ¨† אַז†די† תּורה†איז† נישט†אַ† וויסנשאַפֿטלעך†אָדער† אַ† היסטאָריש† בוך¨ † ווי† אויך† נישט† אַ† זאַמלונג† † פֿון† אַלעגאָריעסÆ † אין† דער† הייַנטיקער† וועלט† פֿאַרקוקן† די† מענטשן† צו† אָפֿט† דעם† אינע†רלעכן† אַספּעקט† פֿונעם† וועזןÆ † אויב† די† מעשׂה† וועגן† דעם†מבול† איז†אַן† אַלעגאָריע¨ †באַקומט† זיך¨ †פֿון† דער† מאַטעריאַליסטישער† פּערספּעקטיוו¨ † אַז† זי† איז¨ †כּלומרשט ¨† ווייניקער†רעלעוואַנט Æ

פֿון מÆ אַלקין

מע† קאָן† אָבער† זאָגן† פּונקט† פֿאַרקערט∫† אויב† די† מבול קאַטאַסטראָפֿע† איז† נישט† געשען† אויף† אַן† אינגאַנצן† בוכשטעבלעכן† אופֿן¨ † ווי† אַ† ריזיקע† פֿאַרפֿלייצונג¨ † איז† זי† דווקא† מער† רעאַל† און† אַקטועל† פֿאַר† אונדז¨ † ווייַל† אַ† מבול¨ † וואָס† פֿאַרפֿלייצט† די† וועלט† שטילערהייט† און† אומבאַמערקט¨ † שטעלט† מיט† זיך† פֿאָר† אַפֿילו† אַ† גרעסערע†סכּנה Æ

די† תּורה† זאָגט¨ † אַז† דער† מבול† איז† אויס≠ געבראָכן† צוליב† רויבערייַÆ † רש3 י† טייַטשט† אָפּ† דעם† פּסוק† „ותּשחת† האָרץ# † —† און† די† ערד† איז† פֿאַרדאָרבן† געוואָרן† —† ווי† אַ† רמז¨ † אַז† אין† יענער† תּקופֿה† האָט† אין† דער† וועלט† געהערשט† † געצנדינערייַ†און† סעקסועלע†אוממאָראַלי שקייט†Æ † אין† די† מדרשים† ווערט† דערקלערט¨ † וואָס† דאָס† מיינט†גענוי Ɔ די†פֿירער† האָבן†געמיינט ¨† אַז†זייער† מאַכט† גיט† זיי† דאָס† רעכט† צו† דערנידעריקן† † די† פּשוטע†מענטשן†—† צו†פֿאַרגוואַלדיקן† די†פֿרויען ¨† צו† צווינגען† דעם† עולם† צו† דינען† די† פֿ†ירער† צו† געטערÆ „†ותּמלא† האָרץ†חמס #†—† די†ערד† האָט†זיך† אָנגעפֿילט†מיט† רויבערייַ¨ †ווי† עס†ווערט† בפֿירוש† באַטאָנט†אינעם† פּסוקÆ

די† רויבערייַ¨ † ווי† עס† ווערט† ווייַטער† דער≠ קלערט† אין† דער† פּרשה¨ † האָט† געבראַ כט† צו† דעם¨ † וואָס† אַפֿילו† די† בעלי חיים† זענען† פֿאַר≠ דאָרבן†געוואָרן† און†האָבן† אָנגעהויבן†אוי† סמישן† זיך†אויף† אומנאַטירלעכע†אופֿנים ª† עס†האָבן† זיך† באַוויזן†אומנאָרמאַלע† היברידן†פֿון† פֿאַרשי†ידענע† מינים† חיות† און† עופֿותÆ † דאָס† פֿאַ†רגוואַ† לדיקן† איינער† דעם† צווייטן† איז† נישט† געווען† † גענוג† † פֿאַר†די† מענטשן¨ †דערפֿאַר† האָבן†זיי† אָ†נג עהויבן†† פֿאַרגוואַלדיקן† די† נאַטור† גופֿאÆ † די† סיבה† פֿ†ונעם† ענדגילטיקן† גזר דין¨ † ווי† עס† ב†אַטאָנט† רש3 י¨ † איז† אָבער† געווען† די† רויבערישע† סאָציאַ≠ † לע† באַציִונגעןÆ † דווקא† צוליב† דעם¨ † האָט† די† גאַנ≠ צע† מענטשהייט† און† אַפֿילו† כּמעט† אַלע† חיות† —† אַחוץ† די¨ †וואָס† נח†האָט† צונויפֿג † עבראַכט††אויף† זייַן†שיף† —† האָבן†אייַנגענומען† אַ†מיתה משונה Æ

ווי†עס† ווערט†ווייַטער† דערציילט†אין† דער† פּרשה¨ †האָט† דער†אייבערשטער† צ†וג עזאָגט††נחן ¨† אַז†ער† וועט†מער† נישט†ברענגען† אַזאַ†מבול† אויף† דער†וועלט ¨† און†האָט† אים†ג עוויזן††אַ† רעגנבויגן† —†ווי† אַ†סימן† פֿון†אַ† באַנייַטן† † ברית†צווישן† דעם† מענטש† און† דעם† רבונו של עולםÆ † אויב† די† מבול מעשׂה†איז† אַ†משל ¨† באַקומט†זיך† אָבער¨ †אַז† דער†דאָזיקער† צוזאָג†איז† אַ†טייל† פֿונעם†משל† און† קאָן† זייַן† אַ† וואָרענונג † ¨† און† נישט† אַ† באַרויִקונגÆ † אַזאַ† מין† מבול†—† לאָמיר† זאָגן¨ † אַ† גענוג† גרויסע† פֿאַרפֿלייצונג† אין† אַ† געוויסן† ראַיאָן¨ † וואָס† מע† לערנט†דערפֿון† אָפּ†אַ† וויכטיקן†גלאָבאַלן† לימוד† —† וועט† טאַקע† מער† נישט† געשעןÆ „†כּל זמן† די† ערד†עקזיסטירט #¨ †זאָגט† אונדז†צו† די†תּורה ¨† וועט† כּסדר†קומען† דער†זומער† און†דער† ווינטער¨ †דער† טאָג†און† די†נאַכט Æ

אין†דער† הייַנטיקער†תּקופֿה† איז†די† מענטש≠ הייט†אָבער† צוגעקומען†צו† אַזאַ†סכּנותדיקן† מצבֿ¨ † ווען† דער† אומאַחריותדיקער† באַנוץ† פֿון† טעכ≠ נאָלאָגיעס† קאָן¨ † אין† פּרינציפּ¨ † צעשטערן† דאָס† גאַנצע†לעבן† אויף†דער† ערד†אויף† אַזעלכע†אופֿנים ¨† חלילה¨ †וואָס† אַ†גרויסע† פֿאַרפֿלייצונג†זעט† אויס¨ † אין†פֿאַרגלייַך† מיט†דעם ¨† ווי†אַ† רעלאַטיוו†קלי† ינע† נאַטירלעכע†קאַטאַסטראָפֿע Ɔ

לויט† דעם† סאַמע† פּשוטן† פּשט† פֿון† דער† הייַנטיקער† פּרשה¨ † דינט† די† מבול מעשׂה† ווי† אַ† מוסר דרשהÆ †ס &איז† אַמאָל†געווען† אַזאַ†צייַט ¨† ווען† די†מענטשן† האָבן†זיך† אַזוי†פֿאַרזינדיקט ¨† אַז†דער† רבונו של עולם† האָט† באַשלאָסן† מאַכן† אַ† סוף† און† איבערגעלאָזט† בלויז† איין† גוטע† משפּחה¨ † פֿון† וועלכער† עס† האָט† זיך† ווידער† פֿאַרשפּרייט† די†מענטשהייט Ɔ די†תּורה† זאָגט†אונדז† אָבער†צו ¨† אַז†אַזאַ† קאַטאַסטראָפֿע†וועט† מער†נישט† געשעןÆ † אַדרבה¨ † די† מעשׂה† האָט† אַפֿילו† אַן† אָפּטימיס≠ טישן†טעם∫† אַפֿילו†אין† דער†צייַט† פֿון†אַזאַ† ריזי≠ קער†מהומה ¨† האָט†נח† זיך†געגעבן† אַן†עצה ¨† מיט† דער† הילף† פֿון† דער† ג טלעכער† השגחה¨ † זיך† צו† ראַטעווען† און† איבערצובויען† די† וועלט† פֿון† ס& נייַ¨ †אויב† אַפֿילו¨ †ווי† עס†דערקלערן† די†מפֿרשים ¨† ער† איז† נישט† געווען† אַן† אויסערגעוויינטלעך† גרויסער†צדיק Æ

אויב† מיר† טייַטשן† אָפּ† די† מבול מעשׂה† ווי† אַ† משל¨ † באַגרינדעט† אויף† אַ† רעאַלער† קאַ≠ טאַסטראָפֿע¨ † וואָס† האָט† פּאַסירט† אין† אַ† געוויסן † שטח¨ † האָבן† מיר† דווקא† אַ† סיבה† זיך† צו† פֿאַר≠ טראַ כטן† גאַנץ† ערנסטÆ † די† הייַנטיקע† וועלט איז† אָנגעפֿילט† מיט† בייזע¨ † רויבערישע¨ † אומ≠ יושרדיקע†אידעאָלאָגיעס Ɔ די†נאַטור† ווערט†כּסדר פֿאַ†רגוואַלדיקט† דורך† ריזיקע† קאָרפּאָראַציעס צוליב† דעם† רווח† פֿון† אַ† קליינער† צאָל† יחידים¨ אויף† כּלערליי† סכּנותדיקע† אופֿניםÆ † די† מענטשן ווערן† כּסדר† באַרויבט† און† פֿאַרשקלאַפֿט† אויף פֿאַרשיידענע†אופֿנים Ɔ די†וועלט† איז†פֿאַ† רפֿלייצט מיט† אַ† מבול† פֿון† רעקלאַמעס¨ † טעלעוו†יזיע פּראָגראַמען¨ †שעדלעכע† סחורות¨ †מיטן† גלוסט†צו מאַכט†און† געלט¨ †וואָס† קאָן†גייַסטיק† דערהרגע≠ נען† דעם† מענטש† און† פֿאַרוואַנדלען† אים† אין† אַ מין†„זאָמבי #¨ † וואָס† זעט† אויס† פֿול† מיט† טעטי≠ † קייט¨ † מיט† ענערגיע¨ † אָבער† בלייַבט† טויט† און ליידיק¨ † אָנגעפֿילט† מיט† פּוסטע† און† עקלדיקע תּאוות†אַנשטאָט† מענטשלעכקייטÆ

לאָמיר†זאָגן ¨† אַז†דער† מבול†איז† געשען†בלויז אין† איין† לאַנד¨ † אויף† אַ† רעאַליסטישן† שטיי≠ גער¨ † וואָס† שטימט† מיט† דעם† אַלעגאָריש וויסנ≠ שאַפֿטלעכן†אָפּטייַטש† פֿון†דער† תּורהÆ †דאָס† מיינט¨ אַז†אַזאַ† מעשׂה†קאָן ¨† חלילה¨ †ווידער† געשען¨ †און פֿון† דער† פּערספּעקטיוו† פֿון† די† געליטענע† קאָן זי†אויסזען† פּונקט†אַזוי† גלאָבאַל קאַטאַסטראָפֿיש † ¨ ווי† עס† ווערט† דערציילט† אין† דער† תּורהÆ † די פֿאַרבינדונג† צווישן† דעם† גלוסט† צו† מאַכט† און צו† רויבערייַ¨ † און† צווישן† דער† סכּנה† פֿון† לאָ≠ קאַלע† און† גלאָבאַלע† קאַטאַסטראָפֿעס† איז† גע≠ וואָרן† אין† דער† הייַנטיקער† צייַט† באַזונדערס קלאָרÆ † אַדרבה¨ † אונדזער† סדרה¨ † צוזאַמען† מיט די†מאמרי חז 3ל† און†די† מפֿרשים¨ †קלינגט† הייַנט ווי† אַ† פּרטימדיקע¨ † טיף באַדייַטפֿולע† נבֿיאישע וואָרענונגÆ

דער†עיקר מבול ¨† וועלכער†בושעוועט† הייַנט אין† דער† וועלט¨ † איז† אָבער† אין† די† מענטשלע≠ כע† נשמותÆ † כּדי† זיך† צו† ראַטעווען¨ † מוז† יעדער מענטש†שאַפֿן† פֿאַר†זיך† אַ†„תּיבֿה #†—† וואָס†מיינט אויך†אַ†„ וואָרט# †—†כּדי† צו†אַנטלויפֿן† פֿונעם†גייַס≠ טיקן†מבול† מיטן†כּוח† פֿונעם†לעבעדיקן† וואָרט¨ וואָס† פֿאַרבינדט† די† מענטשן† אויף† אַ† דירעקטן ברידערלעכן† אופֿן¨ † און† קאָן† אַנטפּלעקן† דאָס† ג טלעכע†ליכט† אין†אונדזערע† נשמותÆ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.