די וואַל ∫ אַ קוק פֿו אַ זייַט

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - יעקבֿ לאָנדאָ ©אָקספֿאָרד ¨ ענגלאַנד®

געשען†איז† עס†או† נטער†גאָטס השגחהÆ † נאָר† 솱 פּראָצענט אַמעריקאַנער† ©בפֿרט† צווישן די†בעסער† געבי† † לדעטע†לייַט ® זייַנען† איבע†רצייַ† גטע† אָ†נהענ≠ גער† פֿון† עוואָלוצי † אָני††סטישע טעאָריעס¨ † און† Σ† פּראָצענט † הייבן† ניט† אָן† צו† וויסן¨ † צו וועלכער† פֿון† די† אויב†נדער≠ מאָנטע† דרייַ† גרופּעס† זיי† גע≠ הערןÆ

לעצטנס¨ † האָט† מען† גע≠ שריבן†און† גערעדט†וועגן† פּאָל בראַון¨ † אַ† קאָ†נגרע† סמאַן† פֿון דעם† שטאַט† דזשאָרדזשיאַÆ לויט† זייַן† פֿאַך† איז† ער† אַ דאָ†קטער ¨† און† ווי† אַ† מענטש מיט† אַזאַ† בי†לדונג† האָט† מען אים† אויסג † עוויילט†† אין† דעם קאָנגרעס≠קאָמיטעט ¨† וואָס באַשעפֿטיקט†זיך† מיט†פֿראַגן פֿון† וויסנשאַפֿטÆ † אָבער† עס האָט† זיך† אַנטפּלעקט¨ † אַז דער† דאָזיקער† פּאָל†יטיקער האַלט† פֿאַר† אַ† ליגן† אַ† סך פֿו†נדאַמענטאַלע† וויסנשאַפֿט≠ לעכע† ”ב אָבע≠†מעשׂיות Æ“† לויט† אים נאָך¨ † איז† די† ערד† געשאַפֿן† געוואָרן מיטπ† † טויזנט† יאָר† צוריק¨ † און† טאַקע אין†משך† פֿון†זעקס† טעגÆ †

איך†דאַרף† אייַך†זאָגן ¨† אַז†מיך† האָט מיט†אַ† וואָך†צוריק† ממש†שאָקירט† דער פֿאַקט¨ † וואָס† די† וויצע≠פּרעזידענטן האָט† מען† געפֿרעגט¨ † ווי† אַזוי† זייער רעליגיעזער† גלויבן† פֿאָרמירט† זייער באַציִונג¨ †למשל ¨† צו†אַבאָרטן Ɔ נאָך†מער האָט† מיך† שאָקירט¨ † וואָס† זיי† ביידע האָבן† אויף† דער† דאָזיקער† פֿראַגע געענטפֿערט † Ɔ אויב† איך† פּלאָנטער† ניט¨ גייט†דאָך† די†רייד† וועגן†אַ† וועלטלעכער † מדינהÆ † אַזוי† יעדנפֿאַלס† שטייט† עס אומעטום† געשריבןÆ † אָבער† עס† שאַפֿט זיך† אַן† אייַנדרוק¨ † אַז† דווקא† וועלט≠ לעכקייט† ווערט† דאָ† פֿאַררוקט† ערגעץ אין† אַ† ווייַטן† ווינקלÆ † צי† מיינט† עס¨ † אַז אַן† אָפֿן≠וועלטלעכער† מענטש† קען† ניט האָפֿן†—† אין† אַ† וועלטלעכער† מדינה°†— צו† ווערן† אַ† פּרעזידענט† צי† אַ† וויצע≠ פּרעזידענטø † איז† עס† ריכטיקø † קיין ענטפֿער†האָבן† איך†ניט Ɔ ווי†אַ† זייַטיקער מענטש¨ †שטעל† איך†קלאָץ≠ קשיאותÆ †

כאַראַקטעריש¨ †אַז† לאָרד† שוגאַר† האָט† קיין† מאָל† ניט† געפֿרעגט† זייַנע† קאַנדידאַטן† וועגן† רעליגיעזע† עניניםÆ † שטעל“¨† וועט† געווינעןÆ † צווייטנס¨ † איך† גלייב† ניט¨ † אַז† עמעצער† אינטערעסירט† מיך† שטאַרק† די† עצם רעדט† בכלל† וועגן† אַזעלכע† סטיליסטיק¨ † דער† נוסח† פֿון† די† וואַלןÆ † אַז כן† אין† אייראָפּע† אויך† אין† אַ† היפּשער† מאָס† דערמאָנט† עס† בעת†פּאָליטישע† פֿאַרמעסטןÆ † מיר†אַ† סצענאַר†פֿון† דער†טעלעוויזיע≠ אייניקע†פֿון† די†אייראָפּעיִשע† פּראָגראַם† ”עפּרענטיס “† ©לערן ייִנגל ®¨ † פּאָליטיקער† זייַנען† † גלויביקע† וואָס† גייט† אין† אַמעריקע¨ † ענגלאַנד† מענטשן¨ †בדרך≠ כּלל†קריסטן ¨† און†אפֿשר† נאָך†אין† אַנדערע†לענדער Ɔ אָבער† דאָס† איז† זייער† פּרי≠ דעם† אַמעריקאַנער†”עפּרענטיס“† האָב† וואַטע†זאַך ¨† וועלכע†טאָר† ניט† איך† קיין† מאָל† ניט† געקוקט† —† דאָ≠ אַרייַ†נגעמישט† ווערן† אינעם† נאַלד† טראָמפּ† איז¨ † ווי† אַזוי† זאָל† איך† פּאָליטישן†לעבן Ɔ דעם†עולם ¨† עס† ווייכער† זאָגן¨ † ניט† קיין† העלד† פֿון† ל כל≠הפּחות† דעם† גרעסטן† מייַן†ראָמאַן Ɔ אָבער†אין† ענגלאַנד†האָב† טייל†פֿון† דער†באַפֿעלקערונג ¨† איך† עטלע כע† מאָל† געקוקט† די† דאָ≠ וואָלט† אַזאַ† זאַך† פּשוט† ניט† זיקע† פּראָגראַם¨ † וועלכע† עס† פֿירט† געפֿעלן†געוואָרן Ɔ שוין†אָפּגע≠ דער† ייִדישער† אונטערנעמער† אַלען† רעדט† פֿון† דעם¨ † וואָס† ס‘רובֿ† שוגאַר†אָדער ¨† ווי†ער† הייסט†איצט ¨† אַ† אייראָפּעער† האָבן† קאַלטע† פֿאַ†ראיידלטער† פֿון†דער† מלכּה¨ †לאָרד† באַציִונגען† † מיט†דער† אמונהÆ † שוגאַרÆ †אמת ¨† די†קאַנדידאַטן† זייַנען†אין† אין†קלויסטער† באַווייַזט†מען† זיך†צוליב† דעם†פּרעזידענטישן†” עפּרענטיס“†ניט† ריטועלע† זאַכן†—† אַ† חתונה† וכÆ‘ † איך† צו† פֿאַרגלייַכן† שטאַרקער† און† דור כ≠ האָב† זיך† אַליין† אַמאָל† אַרייַנגעפּאַקט† געטריבענער¨ †כאָטש† די†לאָגיק† פֿונעם† אין† אַזאַ† חתונה¨ † אַ† קאַטוילישעÆ † גע≠ פֿאַרמעסט† פֿאַלט† טיילווייַז† צונויףÆ † ווען† איז† עס† אַן† אָפּקומעניש¨ † וואָס† בפֿרט¨ †די† פֿעיִקייט†אייַנצורעדן† אַ†קינד† האָט† געדויערט† אַ† פּאָר† שעה¨ † דערצו† אין†בויך† ווערט†אין† ביידע†פֿאַרמעסטן† אויף† האָלענדיש¨ † וואָס† איך† פֿאַרשטיי† הויך†אָפּגעשאַצט Ɔ††† לחלוטין†ניט Æ

ספּעציעל רן „ רווערטס“

איך† בין† ניט† קיין† אַמעריקאַנער† בירגער¨ † אָבער† כ‘קען† זיך† שוין† ניט† דערוואַרטן† ביז† די† פּרעזידענטישע† וואַלן¨ † ווען† מע† וועט† אויפֿהערן† דעם† גאַנצן† מעדיאַ≠שאָו† צי ¨† פּינקטלע כער ¨† דעם† איצטיקן† עפּיזאָד† אינעם† שאָו Ɔ אין† אַמעריקע† דריי† איך† זיך† שוין† אַ† צענדליק†יאָר† און†ווייס† זייער†גוט ¨† אַז† די† טעלעוויזיע† און† די† פּרעסע† וועט† גלייַך†נאָך† די†וואַלן† זיך†נעמען† פֿאַר†אַן† אין≠סופֿיקן† צעקייַען† און† איבערקייַען† די† פֿאַרגאַנגענע† וואַלן† און† פֿאַר† די† אויסזיכטן† פֿון† די† קומענדיקע† וואַלן Ɔ טויזנטער† מענטשן ¨† זשורנאַליסטן† בתוכם¨ † האָדעווען† זיך† —† און† דווקא† גאָר† ניט† שלעכט†—† פֿון† דער† וואַלן≠ אינדוסטריעÆ †דאָך ¨† אין†משך† פֿון†עפּעס† אַ† צייַט ¨† וועט† מען† קענען† אַ† ביסל† אָט כייַען† און† ניט† שרעקן† זיך† אייַנ≠ צושליסן† די† טעלעוויזיע† און† עפֿענען† אַ†צייַטונג Ɔ

איך† וויל† ניט† לייַגן†—† די† מעשׂה† פֿאַרכאַפּט† מיך† אויך Ɔ ערשטנס¨ † בין† איך†ניט† גלייַכגילטיק†צום† רעזולטאַט Ɔ כ‘האָב† מייַנע† פּרעפֿערענצן† און† האָף ¨† אַז†דער† קאַנדידאַט ¨† אויף†וועלכן†” איך†

ניט† לאַנג† צוריק† האָט† מען† אויס≠ געפֿרעגט†די† קאַנאַדער†און† די†בריטישע ¨† צי† זיי† גלייבן ¨† אַז† דאָס† לעבן† האָט† געהאַט† געשאַפֿן† דער† אייבערשטער ¨† און†האָט† געהאַט†געשאַפֿן† טאַקע†גלייַך† מענטשן† —† ניט† ווי† מאַלפּעס ¨† נאָר† אַזעלכע† ווי† איצט∫† רעפּובליקאַנער ¨† דעמאָקראַטן¨ † אומאָפּהענגיקע¨ † ייִדן¨ † ניט≠ייִדן ¨† וועגעטאַריער¨ †ווי† אויך†נוד≠ ניקעסÆ † האָבן† נאָר†≥≥† פּראָצענט† קאַ≠ נאַדער† און † Σ†± פּראָצענט† בריטישע† געענטפֿערט¨ † אַז† זיי† נעמען† אָן† דעם† דאָזיקן† סיפּור≠המעשׂה† פֿאַר† ריין† געלטÆ † בערך† אַזאַ† חלק† ערנסט≠רעלי≠ גיעזע† לייַט† איז†כאַראַקטעריש† פֿאַר† ס‘רובֿ† אייראָפּעיִשע†לענדער ¨† ווי†אויך ¨† למשל¨ †פֿאַר† יאַפּאַן Ɔ

די†פֿאַראייניקטע† שטאַטן†זייַנען† אין† דעם†זין† אַנדערש ¨† מער†ענלעך† אויף ¨† אַ† שטייגער¨ †טערקייַ Ɔ נאָענט†צו† אַ†העלפֿט† אַמעריקאַנער† גלייבן† באמונה≠שלמה ¨† אַז† די† וועלט† איז† טאַקע† אַ† פּראָדוקט† פֿון† גאָטס† זעקס≠טאָגיקער† באַמיִונג Ɔ נאָך†אַ† דריטל†אַמעריקאַנער† האַלטן ¨† אַז† דאָס†לעבן† האָט†עוואָלוציאָנירט ¨† אָבער†

Images Getty

אין ס נטי, ק לי רניע, גע ינט זיך מוזיי, History Earth and Creation of Museum, וו ס דערציילט די געשיכטע ון דער וועלט לויט דער ביבל, און וו ר ט פּ די טע ריע ון עוו לוציע. אוי ן בילד: גרופּע יונגע ב זוכער ב קוקן ן אויסשטעלונג וועגן

דעם זעקסטן ט ג, ווען ג ט ה ט ב ש ן די וועלט, לויט דעם ערשטן ק פּיטל אין בראשית.

Images Getty

די פּרעזידענט ק נדיד טן, ב ר ק ב מ און מיט ר מני, ר דער ערשטער דעב טע, דעם 3טן קט בער,

אין דענווער, ק ל ר ד

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.