ב אָ נ אָ ©π≤∞ ππμ—±± ® — אַ נאָמע או אַ פּערזענלעכקייט

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - יצחק לודע ©ישׂראל ®

ספּעציעל רן „ רווערטס“

מיר†דאַכט† זיך¨ †אַז† שוין†אין† דעם† נאָמען† אַל. ן† ליגט† דער† תּמצית† פֿון† זייַן†פּערזענלעכקייט†—† נישט†געקוקט† דערויף¨ † /אָס† דער† נאָמען† איז† אַ† קורצער¨ † בעת† דער† בעל$ הנאָמען† איז† גע/ ען† אַ† „לאַנגער “¨ † דהייַנו†—† הויך† און†פֿעסט† געבויט¨ †און† אַפֿילו¨ †לפּחות† אין† די† ייִנגערע† יאָרן¨ † אַ† שלאַנקע† פֿיגורÆ † און† אפֿשר† פּשוט† דערפֿאַר¨ † /ייַל† דער† נאָמען† איז† דאָך† דער† סאַ≠ מע† נאָענטסטער† לעבנס$ באַגלייטער¨ † מ+ קען† אים† נישט† אָ†פּטיילן† פֿון† דעם† מענטש∫† ער† איז¨ † מ+ קען† זאָגן¨ † זייַן† „רעפּרעזע† נטאַנט“¨† זייַן†/ †יזיט $קאַרטע† —† זייַן† אינט†ימע† אידע†נט† יטעט¨ † אַפֿילו† זייַן†כאַראַ† קטערי† † סטיקÆ †נאָך† מער∫†דער† נאָמען† איז† די† אידעע¨ † די† אייביקייט† פֿון†דער† פּערזענלעכקייט†—†אין† קעגנ≠ זאַץ†צו† דעם†שטערבלעכן† גוף…

אָבער† /ען† איך† /עק† אויף† אין† מייַן† באַ/ וּסטזייַן† און† אין† מייַן† זכּרון† דעם† נאָמען† „באָנאָ “¨ † דערשייַנט† ער† אין† דעם† דמיון† מייַנעם† /י† אַ† מין† געפֿלעכט† פֿון† שטיפֿערישן† לייַכט≠ זין† מיט† גע/ 2גענער† שׂכלד†יקער† ערנסטקייט¨ †אַ† געפֿלעכט†פֿון† לייַ†כטער† הימל$ פֿלאַטערנדיקער¨ † באַפֿליגלט † $ ש/ עב†נדיקער† נאָנשאַלאַ†נטי שקייט†† —† מיט†געזעצטער† ערדיש$ רעאַלי † סטי≠† שער†פּראַקטישקייט ¨† /אָס† מען†רופֿט† עס¨ † אויפֿן† הייַנטיקן† באַנאַלן† לשון∫† פּראַ†גמאַטיזם…

ער†איז† בשום†אופֿן† נישט†גע /ען† קיין† אָפּאָרטוניסט¨ † /י† דאָס† געשעט† ז. ער† אָפֿט† מיט† פּראַגמאַטיקערÆ † ער† איז† אָבער† נישט† /. ניקער† פֿון† זייַן† פּראַגמאַטיזם† —† גע/ ען† אַ† טרוי≠ מער¨ † אַן† אידעאַליסטÆ † ער† איז† גע≠ /ען ¨† אַלזאָ¨ † סייַ† אַן† אידעאַליסט† און† סייַ† אַ† פּראַגמאַטיקער† אין† זייַן† פּער≠ זענלעכקייט† און† /י† אַזעלכן¨ † יעדנ≠ פֿאַלס¨ †זע† איך†אים† פֿאַר†זיך† פֿון†זינט† איך† האָב† אים† באַקענט† נאָך† מייַן† צ†וריקקומען† ק. ן† פּוילן† פֿון† דער† מלחמה$ פֿאַרשיקונג† און† פּליטים$ /אָגל† אין† סאָ/ יעטישן† מיזרחÆ † ער¨ † דאַקעגן † ¨† האָט†שוין† פֿאַר†דעם† געהאַט† זיך† צוריקגעקערט† פֿון† מערבֿ¨ † פֿון† די† היטלערישע† פּייַן$ † און† אומקום$ לאַ≠ גערן¨ †/ וּ†ער† האָט†מיט† אַ†יאָר† פֿריִער† געהאַט†אויפֿגענומען† די†באַפֿרייַונג Æ

באַגעגנט† און† באַקענט† האָב† איך† אים†גראָד† אויף†דעם† ערשטן¨ †נאָך† דער† מלחמה¨ † זומער$ לאַגער† פֿון† יוגנט$ בונד†„צוקונפֿט “¨ †/ וּ†באָנאָ† /†ינער† איז† גע/ ען†א .נער† פֿון†די† אָנפֿ†ירער ¨† כּמעט† דער†הויפּט $אָנפֿירער Æ

דער† גורל† האָט† מיך† צ†ורי קגע≠† בראַכט† קיין† פּוילן† געצייל≠ † טע† טעג† נאָך† דעם† קע†לצער† פּאָגראָםÆ † און† גראָד† אין† יענע† טעג¨ † אָנקומע†נדיק† ק. ן† /אַ† רשע† און† שטייע†נדיק† אַ† צעקלעמט$ צעטומלטער† † איבער† דעם† חורבן$ קבֿר† פֿון† מייַן† /אַרשע /ער† ייִד†ישער† ה. ם† און† ה. משטאָט¨ † האָב† איך†ג עפֿונען††אַ† דע†רמ† וטיק†נדי≠ קע†טר .סט† אין†דער† באַגעגע≠ † ניש† מיט† חבֿרים† בו†נדיסטן† און†אין† דער†פֿאַ† רבעטונג† † קיין† לאָדזש¨ †כּדי† גלייַך†אויף† צ†ומאָרגנס† פֿון† דאָרטן† אַרויסצופֿאָרן† † מיט† דער† באַן† קיין† קאַמיאָ† † נקאָ/ ע¨ † אין† די† בערג† פֿון† נידער$ שלעזיע † ¨† צו† דער† דע†רעפֿ ענונג†† פֿון†דעם†„ צוקונפֿט“$ לאַגערÆ

עס†איז† מיר†ש /ער† צו†באַשרייַבן† און† צו† שילדערן† דעם† עמאָציאָנעלן† † שאָק† פֿון† דער† הנאה¨ † /אָס† עס† האָט† מיר† פֿאַרשאַפֿט† אָט† דער† פּלוצעמ≠ ד†יקער† צוריקבליק† צו† יענע† מונטע≠ רע† יאָרן† פֿון† יוגנטלעכן† גלויבן¨ † פֿון† יענע†האָפֿענונגספֿולע† יוגנט$ פֿר. ד†יקע† איבערלעבונגען¨ †/ ע†לכע† האָבן†אונדז† געזאָלט†פֿאַרג† יטיקן¨ †פֿאַרזיסן†—† כאָטש† קורצמ† † יניק†—†דעם† ביטערן†קלעם† פֿון† די†אַדור† כגעמאַכטע†יאָרן† פֿון†פּייַן† און† פֿון† דער† שרעקלעכער† אַבֿדה† פֿון† די† נאָענט$ נאָענטסטעÆ

אַ/ דאי† איז† דאָס† גע/ ען† נאָר† אַן† אילוזיע¨ † אַ† מין† פֿאַטאַ$ מאָרגאַנאַ¨ † אַ† גליק$ אימאַזש¨ † /אָס† איז† גיך¨ † גאָר† גיך† פֿאַרש/ וּנדן† —† סייַ† צוליב† דעם† בראָך$ און$ /. †פֿון† דעם†אָקאָרשט† גע≠ שעענעם† † נאַציאָנאַלן†אומגליק ¨† און†סייַ† צוליב† דער† טרויעריקער† אַקטועלער† /ירקלעכקייט ¨† /עלכע† האָט† אונדז† אַרומגערינגלט†און† פֿון†/ עלכער†מיר† האָבן†אויף† דעם†זומער $לאַגער† געהאַט† זיך† אָפּגעריסן † ¨† /י† געזאָגט¨ † אויף† די† קורצע† † צ/ יי†/ אָכןÆ †אין† אָט†דער† קור≠ צער† צייַט† האָב† איך† באָנאָ† /ינערן† באַקענט† און† —† קענענגעלערנט¨ † /י† עס†זאָגן† די†לאָדזשער†—† און†באָנאָ† איז† גע †/ ען† די† פֿולע† פֿאַרקערפּערונג† פֿון† דעם†באַגריף†„ אַ†לאָדזשער Æ“

למעשׂה†זענען† גע/ ען†אויפֿן† לאַ≠ גער† אויך† אַנדערע† אָנגעזעענע† און† אינטערעסאַנטע† געשטאַלטן† פֿון† דער† גייַסטיקער† אָנפֿירונג† פֿון† דער† צוריק† זיך† אָרגאַניזירנדיקער† באַ/ עגונג†¨ † דער† עיקר† פֿון† דער† יוגנטÆ † באָנאָ† איז† אָבער† גע/ ען† די† דאָמינירנדיקע† גע≠ שטאַלט¨ † דער† פּראַקטישער† אָנפֿ†ירער ¨† דער†קאָמענדאַנט ¨† דער†אינסטרו† קטאָר¨ † דער† אויסטויגע/ דיקער† /ע† ג/ ייַזער†† אויף†אַלע† אויספֿלוגן¨ †נאַכט $שפּאַצירן ¨† סקויטישע† שפּילערייַען† און† לאַגער † $ אַקטי/ יטעטןÆ † ער† האָט† זיך† אויך† אַקטי/ †באַט .ליקט†—† און†האָט† לרובֿ† דאָמינירט†—† אין† אַלע† אידעאָלאָגישע† באַהאַנדלונגען† און† /יכּוחים ¨† /אָס† האָבן† אויסגעפֿילט† אונדזער† פֿרייַע† צייַטÆ

אַזאַ† איז† באָנאָ† גע/ ען† אויך† אין† דעם† אָרגאַניזאַציאָנעלן† און† געזעל≠ שאַפֿטלעכן† לעבן† אין† דער† שטאָט¨ † און† דערנאָך¨ † /ען† אונדזערע† געאָ≠ גראַפֿישע† † /עגן† זענען†זיך† פֿונאַ†נדער≠ געגאַנגען† † און† /ען† מיר† פֿלעגן† פֿון† מאָל† צו† מאָל† זיך† /ידער† באַגעגענען† † אויף†פּאַרטיייִשע† און†געזעלשאַפֿ טלע≠† כע†טרעפֿונגען†—† אין†ניו $יאָרק ¨† אָבער† לרובֿ¨ † /ען† ער† פֿלעגט† קומען† אויף† זייַנע†קורצע† באַזוכן†קיין† ישׂראלÆ

באָנאָ†/ ינער¨ †/ עלכער†האָט ¨† נאָכן† פֿאַרלאָזן† פּוילן† ©אין Π†π¥ ±® ¨† זיך† באַ≠ זעצט† אין† דעם† /ייַטן† אויסטראַליע¨ † איז† גע/ ען† דער† סאַמע† באַ/ עגלעכ≠ סטער†פֿון† אַלע†בונדישע† טוערס†און ¨† /י† אַ†מיטגליד† פֿון†דעם† /עלט $קאָאָר≠ דיניר$ קאָמיטעט† פֿון†„בונד“† האָט† ער† אויסגעפֿירט† פֿאַרש. דענע† שליחותן† פֿון† דער† באַ/ עגונגÆ † ער† איז† אָבער† נישט† גע/ ען† קיין† פּאַסי/ ער† שליח¨ † און† אויך† נישט† קיין† מעכאַנ†ישער† פֿאַרבינדלערÆ †ער† האָט†געהאַט† אַ†קלאָר† אויסגעאַרבעטע† שטעלונג† צו† אַלע† פּרינציפּיעלע† און† צו† אַלע† אַקטוע≠ לע† פּראָבלעמען† פֿון† ייִדישן† לעבן¨ † פֿון†„בונד“† און†פֿון† דער†אַלגעמיינער† סאָציאַליסטישער† באַ/ עגונג¨ † און† ער† פֿלעגט† זייַן† שטעלונג† אַרויסברענגען† און†פֿאַרט .דיקן† מיט†אַ† מין†חסידישן† פֿלאַם†און† מיט†טיפֿער† איבערצייַגונגÆ

† נישט† זעלטן† איז† אונדז† אויס≠ געקומען†שאַרף† צו†דיסקוטירן ª† ז. ער† אָפֿט† זענען† גע/ ען† מ. נונגס$ פֿאַר≠ שיידנהייטן† צ/ ישן† אונדזÆ † באָנאָ¨ † /י† אַ† פּראַגמאַטיקער¨ † /י† מיר† האָבן† אים† אויבן† באַצ. כנט¨ † איז† גע/ ען† אַן† אָנהענגער† פֿון† אַקטי/ ן† אַרייַ†נפֿלעכטן† זיך† אין† דעם† כּלל$ ישׂראלדיקן† ייִדישן† לעבן† אין† יעדן† אָרט† /וּ† בו†נדיסטן† זענען† טעטיקª † באַטייליקן† זיך† אין† די† אינסטאַנצן† פֿון† דעם† ייִדישן† עס≠ טאַבלישמענט¨ † זייַן† אַן† אָרגאַנישער† טייל† פֿון† דעם† דאָמינירנדיקן† גע≠ זעלשאַפֿטלעכן† שטראָםÆ † אין† דער† זעלבער† צייַט¨ † זייַענדיק† איינער† פֿון† די† אָנפֿירער† פֿון† דער† אַזוי$ גער†ופֿע≠ נער† „פּראָ $ישׂראלדיקער“† גרופּ†ירונג† אין†דער† נאָכמלחמהדיקער†בונד† ישער† באַ/ עגונג¨ † האָט† ער† געהאַט† דעם† מוט† זיך† אַרויסצוזאָגן† פֿאַר† אָנער≠ קענען† די† פּל4 אָ¨ † און† אַפֿילו† פֿאַר† אַ† פּאַלעסטינער† מדינה†—† אין† קעגנזאַץ† צו†דער† דעמאָלט†אָנגענומענער†„ מאָ≠ דע“† אין† דער† נאַציאָנאַליסטיש$ גע≠ שטימטער†ייִדישער† געזעלשאַפֿט¨ †און† אַפֿילו† אויך† צ/ ישן† זייַנע† חבֿרים† פֿון† דער†זעלבער†„ פֿראַקציעÆ“

ער† האָט† אויך† אַלעמאָל† געמאָנט† † און† גערופֿן† די† בונדיסטן† צו† זייַן† אַקטי/ †אייַנגעגלידערט† אין†דער† אינ≠ טערנאַציאָנאַלער† סאָציאַלי † סט††ישער† באַ †/ עגונג† און† צו† זייַן† באַט † .ליקט† אין†די† סאָציאַליסטישע†פּאַ† רט. ען†אין† ז. ערע††לענדער Ɔ ער†אַל .ן† איז†גע /ען† אַ†קטי /† אין† דער† סאָציאַליסטישער† † פּאַרטיי†אין† אויסטראַליע † ¨† באַפֿרייַנדעט† מיט† אירע† אָ†נפֿירער ¨† און† זייַענדיק† גלייַכצייַטיק† † אַקטי/ † אין† דעם† כּלל$ ייִדישן† לעבן¨ † פֿלעגט† ער† אין† די† אָנפֿיר†נד† יקע† אינסטאַנצן† פֿון† ייִדישן† עסטאַבלי † שמענט†† מוטיק† און† שטאָלץ† אַרוי†סטרעטן† מיט† זייַנע† בונדישע† אוי†פֿפֿאַסונגען† און† פֿלעגט† שאַרף† קר†יטיקירן† ז. ער† קלעריקאַלע† אָדער† נאַצי † אָנאַליסטישע†† אָריענטאַציעª † ער† האָט† אויך† פֿאַראורטיילט† די† אַס†ימי≠ לאַציע†אין† ייִדישן†לעבן Æ

באָנאָ† /ינער† איז† נישט† גע/ ען† ק. ן†„טעאָרעטיקער “¨ †ק .ן†„ דענקער“† אין† דעם† אָנגענומענעם† זין† פֿון† דעם† /אָרט Ɔ ער† האָט† אָבער† פֿאַרמאָגט† אַ† גוטן† חוש† פֿאַר† אָבסער/ אַציע¨ † האָט† אַ† סך† געלערנט† פֿון† דער† רייַכער† לעקטור†—†סייַ† פֿון†דער† ייִדישער†לי≠ טעראַטור † ¨† סייַ† פֿון† דער† אַלגעמ. ן$ אידעאָלאָג† † ישער†עסעיִסטיק†—† און†ער† האָט†אויך† פֿאַרמאָגט†די† אייַנגעבוירע≠ נע† אינטעליגענץ† פֿון† פֿאָרמולירן† טרעפֿלעך† זייַנע† געדאַנקען¨ † זייַנע† אידעיִשע†אויפֿפֿאַסונגען Æ

איך† דערמאָן† זיך† דעם† שטאַרקן† אייַנדרוק¨ † /אָס† עס† האָט† געמאַכט† אויף† מיר¨ † /י† אויף† אַלע† אָנ/ עזנדי≠ קע¨ † זייַן† אַרויסטריט† בעת† אַ† סאַלאָן$ פּאַרטי† פֿאַר† געסט† פֿון† אויסלאַנד† אין† דער† גאַסטפֿרייַנדלעכער† שטוב† פֿון† אַן†אָנגעזעענעם† ייִדישן†שרייַבער† אין† קאַנאַדעÆ †דער† שרייַבער†איז† באַקאַנט† מיט† זייַנע† קינסטלערישע† ראָמאַ≠ נען† פֿון† חסידישן† לעבן¨ † פֿון† זייַנע† זאַפֿטיקע¨ † קאָלירפֿולע† שילדערונגען† פֿון† די† חסידישע† הייף¨ † פֿון† /אַנען† ער† אַל. ן† ציט† אויך† זייַן† שטאָלצן† ייִחוסÆ † די† מערה. ט† אָנ/ עזנדיקע¨ † מענטשן† פֿון† דער† פּען† און† בינע¨ † האָבן¨ † לויבנדיק† דעם† גאַסטגעבער¨ † זיך† אויך† פֿאַרכליניעט† אין† ז. ערע† לויב$ געזאַנגען† פֿאַר† דעם† חסידותª † גערעדט† /עגן† דער† חסידישער† ראָ≠ מאַנטיק¨ † /עגן† דער† עמאָציאָנעלער† איבערלעבונג† און† דער† שיִער$ נישט† געטלעכער† דערשייַנונג¨ † /אָס† רופֿט† זיך† חסידיזםÆ † באָנאָ† /ינער† איז† דאַן† אַרויס† מיט† אַ† גייַסט†יקער† „קעגן $ אָפֿענסי/ ע“¨† אָנ/ ייַזנדיק† אויף דער† שעדלעכער† ראָל† פֿון† דעם חסידישן† פֿאַנאַטיזם† אין† הייַ†נטיקן געזעלשאַפֿטלעכן† † לעבן¨ † אויף† דער נעגאַטי/ ער† מעטאַמאָרפֿאָזע¨ † /אָס די† אַמאָליקע† סאָציאַל$ דערל. זערי≠ † שע† באַ/ עגונג† האָט† אַדורכגעמאַכט † אין† אירע† צ/ .† הונדערט† יאָר† און האָט† זיך† פֿאַר/ אַנדלט† אין† אַ† געצנ≠ ד†ינ ערישער†† טיף$ רעאַקציאָנערער† † און שטאַרק† צוריקגעשטאַנענער† באַ †/ ע≠ גונג† אין† אונדזער† צייַט¨ † אין† דער צ/ .טער† העלפֿט† פֿון† צ/ אַ†נציקסטן יאָרהונדערטÆ † באָנאָ† איז† נישט† גע≠ /ען† צוגעגרייט† צו† דער† טעמע† פֿון דעם† אינטעלעקטועלן† געזעלשאַפֿט≠ לעכן†שמועס Ɔ דאָך†האָט† ער†—†ספּאָנ≠ טאַן† און† אימפּולסי/ † —† אַרגומענ≠ טירט† זייַנע† אויספֿירונגען† אויף† אַ גאָר† אייַנדרוקספֿולן† אינטעל†יגענטן אופֿן¨ †אַזוי† זאַכלעך¨ †מיט† גוט$ אָ†רג אַני≠† זירטער† לאָגיק¨ † מיט† אַ† סך† /יסן† און אינטעלעקטועלער†קלאָרקייט Æ

זינט† דעמאָלט† האָב† איך† גע≠ הערט† פֿון† באָנאָ† /ינערן† אַ† סך אַרויסזאָגונגען† † —† נישט† יעדעס† מאָל זיך† מיט† ז. † אידענטיפֿיצירט¨ † נישט אַלעמאָל† † געטיילט† זייַן† דרך†—† אָבער יעדעס† מאָל† באַ/ וּנדערט† זייַן† פֿיזי≠ שע† און† גייַסטיקע† ענערגיע¨ † /ע† לכע ער† האָט† פֿרייַ/ יליק† געשטעלט† † צום געזעלשאַפֿטלעכן† באַניץÆ † ער† איז גע/ ען† די† אמתדיקע† פֿאַ†רקערפּע≠ רונג† פֿון† דעם† אויסדרוק† „קולטור $ טרעגער“ª† ער†פֿלעגט† דערמוטיקן†און שטיצן† מיטן† ברען† פֿון† זייַן† אימפּול≠ † סי/ ן† און† ענטוזיאַסטישן† כאַראַ†קטער כּלערל. †פּראָיעקטן† און†איניצי אַטי†/ ן לטובֿת† דער† ייִדישער† קולטור†—† און פֿלעגט† גע/ .נטלעך† נישט† אָ†פּזאָגן אויך† זייַן† פֿיזישן† צושטייַער† דורך שלעפּן† און† טראָגן¨ † /ען† נייטיק¨ † פּעק ביכער† פֿון† ייִדישע† שרייַבער† אויף† אַ נסיעה†פֿון† איין†לאַנד† אין†אַנדערן ¨† פֿון מעלבורן† ביז† מאָנטרעאָל¨ † אויף† באַ≠ שטימטע† † אָנגע/ יזענע†אַדרעסן…

דעם† לעצטן† מאָל† האָב† איך† אים געזען† צוזאַמען† מיט† דער† שרייַבערין חוה† ראָזענפֿאַרב¨ † זייַן† נאָענטסטע חבֿרטע¨ †אין† מייַן†שטוב† אין†תּל $אָבֿיבֿ ¨ /וּ† מיר†האָבן† ביז†גאָר† אינטערעסאַנט † געשמועסט† † און†זאָרגלאָז† פֿאַ†רברענגט ביז† שפּעט† אין† דער† נאַכט† אַרייַן† — צ/ .† /אָכן† פֿאַר† זייַן† אומג † עריכטן† „אויפֿה .בן† זיך† און† אַ/ עקגיין“† אויף זייַן†לעצטער† נסיעה¨ †און† דאָס†מאָל†— אין†דער† אייביקייט†אַרייַן Æ

אַן† אויסטערלישע† פּוסטקייט האָט† זיך† געשאַפֿן† אין† דער† שטוב¨ אויף† דער† סאָפֿע† אויף† /עלכער† ער איז† יענעם† לעצטן† אָ/ נט† בייַ† אונדז געזעסן † ¨† /ען† ס+ איז† אָנגעקומען† פֿון מעלבורן† די† פּייַנלעכע¨ † האַרץ$ פֿאַר≠ קלעמענדיקע† † ידיעה† /עגן† זייַן† טויטÆ דער†נאָמען† זייַנער¨ †באָנאָ ¨† האָט†אָבער זינט† דאַן† זיך† באַזעצט† אויף† דער סאָפֿע† און† פֿילט† אויס† די† געשאַפֿענע פֿיזישע†ליידיקייט Æ

ב נ ינער

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.