די שטאָט ביראָבידזשאַ איז Σμ יאָר אַלט

Forward (Yiddish Edition) - - קונסטאוןקולטור - ® יאָרק ©ניו גענאַדי עסטרייַ ספּעציעל רן „ רווערטס“

איז¨ † גאָט† צו† דאַנקען¨ † פֿאַרבליבן† אין† ניו≠ יאָרק ¨ † וווּ† זייַן† פּראָ≠סאָוועטישער† ענטוזיאַזם† האָט† זיך† אויסגעשעפּט† אין† אויגוסט † ππ≥ ±¨ † נאָכן†סאָוועטיש≠ דייַטשישן†פּאַקט ¨† וואָס†האָט† געעפֿנט† דעם† וועג† צו† דער† צווייטער† וועלט≠ מלחמה Ɔ ביראָבידזשאַן† אַליין† איז† פֿאַרבליבן† עפּעס† אַ† ניט≠אַהין≠ און≠ניט≠ אַהער¨ † עפּעס† אַ† ייִדיש†אָרט† אָן†אַ† ייִדישן†טעם ¨† אַ†טיפֿע† פּראָ≠ ווינץ† מיט† אַ† פּראָווינציעלן† פּאַטריאָטיזם† און† אַן†אייגענער† עקסצענטרישקייטÆ †וווּ† נאָך†קען† מען† געפֿינען† אַ† ייִדישע† רעליגיעזע† אָרגאַ≠ ניזאַצ יע¨ †בראָש† פֿון† וועלכער† עס† שטייט† אַ† געוועזענער†קרימינעלער ¨† וועלכער†האָט† פֿאַר≠ בראַכט†אין† תּפֿיסה†≤≥†יאָר ø†

וועגן† ביראָבידזשאַן† האָט† אָנהייב† סעפּ≠ טעמבער† געשרי בן† דער† ”ניו≠ יאָרק† טייַמסÆ“† אַ† קאָרעספּאָנדענט†האָט† זיך†אַרייַנגעכאַפּט† אין†דער† ווייַט≠מיזרחדיקער† אויסרייַסעניש† און† אָנגעהאָ≠ † דעוועט† דעם† לייענער† מיט† כּלערליי† באָבע≠ מעשׂיותÆ †מיט† אָט†דער† פּובליקאַציע† † איז¨ †אין† אַ† געוויסן†זין ¨† אָפּגעמערקט† † געוואָרן†דער Σμ†סטער† יוביליי†פֿון† דער†שטאָט† ביראָבידזשאַן¨ †וואָס† איז† אויסגעוואַקסן†אויפֿן† אָרט†פֿון† דער†באַן≠ סטאַנציע† טיכאָנקאַיאַÆ † די †באַן≠ סטאַנציע† איז† הייַיאָר† געוואָרן†הונדערט† יאָר†אַלט ¨† און†זינט Π†π≤ †±האָט† זי† אָנגעהויבן† אויפֿנעמען† דעם† אַוואַנגאַרד† פֿון† די†בויער† פֿון†דער† נייַער†ייִדישער† טעריטאָריעÆ † איןπ≥±† †±האָט† די†סטאַנציע† באַקומען†דעם† נייַעם† נאָמען∫† ביראָבידזשאַן¨ † און† אין† יאָר† Σπ≥ †± איז† דער† ייִשובֿ† געקרוינט† געוואָרן† מיטן† סטאַטוס† פֿון†אַ† שטאָטÆ

וווינען†הייַנט† אין†דער† דאָזיקער†שטאָט Σ∂†† טויזנט† נפֿשות¨ † און† —† ווי† מע† זאָגט† —† זייַנען† זיבן† פּראָצענט† פֿון† זיי† ייִדןÆ † די† טעג† האָב† איך† גערעדט¨ † אויפֿן†”סקייַפּ “¨ † מיט† אַן† אַלטן† פֿרייַנד¨ † אַ† מאָסקווער† היסטאָריקער¨ † וואָס† האָט† לעצטנס† געהאַט†די† זכיה†צו† באַזוכן†ביראָבידזשאַן Ɔ האָט† ער†מיר† באַשריבן†זייַנע† אייַנדרוקן†אַן† ערך†אַזוי∫† אַ† פּראָווינציעלע† רוסישע† שטאָט† מיט† אַ†ביסל† ייִדיש† קיטשÆ † מענטשן¨ † וואָס† האָבן† געקוקט† אויף†ביראָבידזשאַן† ניט†אַזוי† ווי†אָפּאַטאָשו ¨† נאָר† מיט† ניכטערע† אויגן¨ † האָבן† פֿאָרויסגעזען† אַזאַ† עתּיד† נאָך† איידער† ביראָבידזשאַן† איז† געוואָרן† אַ†שטאָט Æ ישׂראלÆ †טאָמער† עמעצער†זוכט† אַ†קלוגן† אַנאַליז† פֿון† פּראָ≠סאָוועטישקייט† פֿון† אַזעלכע† שרייַבער† ווי†יוסף† אָפּאַטאָשו†און† דוד†בערגעלסאָן ¨† לייענט† קלינאָווס†”פֿאַר† וואָס†גייען† זיי†אַוועק ø†“אין†דעם† ניו≠יאָ† רקער†זשורנאַל†” דער†ייִדישער† קעמפֿער † “¨ † דעם†∂±טן† נאָוועמבער π≥¥†Æ± †

ענטוזיאַזם† אַרום† דעם †ביראָ† בידזשאַנער† פּראָיעקט† אי ז†בדרך≠ כּלל† געווען† אַ† טייל† פֿון† ייִדישער† פּראָ≠סאָוועטישקייט Ɔ אָפּאַטאָשו† האָט† זיך† אויך† אָנגעשטעקט† מיט† דעם† דאָזיקן† התפּעלות¨ † געגליי בט† אַז† פֿון† דעם† אַלץ† וועט† זיך† אויספּיקן† אַ† שטיקל† ”ייִדי שלאַנד† “ª† בפֿרט† נאָך¨ † אַז† סייַ† מאַרקיש† סייַ† בערגעלסאָן† האָבן† אים†אַגיטירט† צו†קומען† קיין†ביראָבידזשאַן Ɔ אָט† וואָס† אָפּאַטאָשו† † האָט† געשריבן† אין† יאָר π≥∂†± ¨† אין†דעם† יולי≠אויגוסט≠ נ†ומער† פֿ†ונעם† ניו≠יאָרקער† זשורנאַל†”אויפֿקום“∫

”מיט† ביראָבידזשאַן† הייבט† אָן† פֿאַר≠ ווירקלעכט† צו† ווערן† דער† שענס†טער† חלום† פֿון† ייִדישע† שרייַ בער Æ † און† דער† עיקר† —† ס‘ייִדישע† לעבן ¨† ס‘נאַ† ציאָנאַלע† ייִדישע† לעבן ¨† ווערט† איבע†רגעגעבן† די† פֿאָלקסמאַסן† אין† די† אייגענע† הענט† אַרייַן Æ † און† אוי ב† מיר† ווילן ¨† אַז†ס‘ געפּלאָגטע†ייִדישע† לשון†זאָל† אויפֿלעבן ¨† אַז† פֿאַרשאָטענע† קוואַלן† זאָלן† צוריק† אָנהייבן† שלאָגן¨ † דאַרף† דער† ייִדישער† שרייַבער† זייַן† פֿון† די† ערשטע† אין† ביראָבידזשאַן Ɔ דעם† שרייַבערס† איינציקע† אויפֿגאַבע† איז† נישט† צו† באַזינגען† דעם† פּיאָנער ¨ † וואָס† פֿאַרוואַנדלט† די† מדבר†אין† אַ†ייִשובֿ Ɔ דער†שרייַבער† איז†אַליין† אַ† פּיאָנער Ɔ דער† אמתער† ייִדישער† שרייַבער ¨† וועמעס† † וואָרט† איז† אַ† מאָס† —† דער† שרייַ≠ בער† וועט† מיטן† שעפֿערישן† וואָרט† העלפֿן† פֿאַרוואַנדלען† די† טייַגע† אין† אַ† ייִדישן† ייִשובֿ Ɔ דאָס†האָט† דערפֿילט†בערגעלסאָן† און†ער† האָט† זיך†באַזעצט† אין†ביראָבידזשאַן Æ

לאָמיר†האָפֿן ¨† אַז†אַנדערע† ייִדישע†שרייַבער† וועלן† אים† נאָכטאָן Ɔ די† ייִדישע† שרייַ בער† דאַרפֿן† זייַן† די† ערשטע† צו† העלפֿן† אויפֿבויען† ביראָבידזשאַן¨ † זען† אַז† די† ייִדישע† אויטאָנאָמע† געגנט† זאָל† וואָס† גיכער† ווערן† אַ† ייִדישע† סאָ≠ ציאַליסטישע†רעפּובליק Æ“

אין†דער† אמתן ¨† האָט†זיך† בע†רגעל† סאָן†אין† ביראָבידזשאַן† ני ט†באַזעצט ¨† און† אָפּאַטאָשו†

אין† משך† פֿון† דעם† פֿאַרגאַנגענעם† יאָר† האָב† איך† פֿאַרבראַכט† אַ† היפּש† ביסל† צייַט† בייַם ¨ † וואָס† איך† רוף ¨ † ”אָפּאַ† טאָשעווען“† —† לייענען† און† שרייַבן† וועגן† יוסף† אָפּאַטאָשו ¨† איינעם† פֿון† די† בעסטע† ייִדישע† פּראָזאַיִקער Ɔ איך† טו† עס† נאָך† אַלץ ¨ † און† אַ† צאָל† מענטשן† טוען† עס† אויך ¨ † ווייַ ל† ביז† סוף† יאָר† מוז† אָפּגעגעבן† ווערן† אין† פֿאַרלאַג† אַ† קאָלעקטיוו† בוך¨ † געווידמעט† דעם† דאָזיקן† שרייַבער Æ † אין† מייַן†קאַפּיטל† פּרוּוו†איך† זיך†פֿאַ† נאַדערקלייַבן ¨† וועלכע† סיבות† האָבן† געשטופּט† אָפּאַטאָשון† אין† דעם† פּראָ≠סאָוועטישן† לאַגער ¨ † כאָטש† ער† האָט† זיך† גלייַכצייַטיק† געהאַלטן† גאַנץ† ווייַט†פֿון† די†קאָמוניסטן ¨ † בפֿרט†פֿון† די†אַמע≠ ריקאַנער† ייִדישע† קאָמוניסטן Ɔ

פֿון† סאַמע† אָנהייב† האָב† איך† עס† פֿאַר≠ טייַטשט†ווי† זייַן †© און¨ †אַגבֿ ¨ †גאָר† ניט†אוניקאַל† ”זייַן “® † רעאַקציע† אויף† דער† גוואַלדיקער† סאָציאַלער†און† קול†טו† רעלער†איזאָלירטקייט ¨† וואָס† ער † ©און†—† נאָך† אַ† מאָל†—† ניט† נאָר† ער† אַליין® † האָט† געפֿילט† אין† אַמע†ריקע Æ † אַזעלכע† ווי† אָפּאַטאָשו† האָבן† זיך† גע†קאָכט† אין† די† אייגענע† —† אידעאָ†לאָגיש " צעברעקלטע† און† גאַנץ† אָפּגע†ריסענע† פֿון† זייערע† לייענער† —† אי†נטע† לעקטועלע† קרייַזן Æ † און† די† דאָ†זיקע† קרייַזן† זייערע† האָבן† ווייניק ¨ † צי† גאָר†נישט ¨† געהאַט† צו† טאָן† מיטן† ענג†ליש≠ רעדנדיקן† הויפּט†שטראָם Æ † דער† מצבֿ† איז† געווען ¨ † און† נאָך†מער† אויס†גע† זען ¨ †אַנדערש† אין†סאָוועטן≠ פֿאַר†באַנד ¨ † וווּ† טויזנטער† קינדער† האָבן† זיך† גע†לערנט† אין† ייִדישע† טאָגשולן ¨ † און† דער† ייִדי†שער† שרייַבער ¨† בפֿרט†אַזאַ† ווי†אַפּאַטאָשוס† חבֿר† פּרץ† מאַרקיש ¨ † האָט† געהערט† אויך† צו† אַלגעמיינע† † קולטורעלע† קרייַזן Ɔ

א יך†בין† געווען† צופֿרידן† צו† געפֿינען† אַן† ענלעכן† ”דיאַגנאָז“† אין† אַן† אַרטיקל† פֿון† דעם† זשורנאַליסט† ©געשריבן† אויף† רוסיש ¨† ייִדיש† און† העברעיִש® † ישעיהו† קלינאָוו ¨† וואָס† איז† געווען† אַן†אָנגעזעענע† פֿיגור†אין† דער†ייִדישער† פּרעסע≠ וועלט¨ †ביז π≥≥††± אין†בערלין ¨† דערנאָך†אין† ארץ≠

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.