זכרונות פֿו יודל מאַרק

Forward (Yiddish Edition) - - ינטעלע ייִדיש ¿ דאָאָס -

(המשך ון ריעִרדיקן נומער)

די פֿאָלקספּאַרטיי

דעמאָלט¨ †¸ ווי˛ †איינע† פֿון†די† ערש≠ טע† דרייענישן¨ † נאָך† איידער† ס‘איז† אַרויס† דאָס† געזעץ† וואָס† האָט† אָפּגע≠ שאַפֿט† אַלע† ייִדישע† געזעצן¨ † האָט† די† גרופּע† מיט† וועלכער† איך† האָ ב† זיך† באַקאָנט† † אויפֿן† ריגער† פּראָספּעקט¨ † צוזאַמען† † מיט† דובנאָוו† און† מיט† זייַן† גרופּע¨ †באַנייַט† די† פֿאָלקספּאַרטייÆ † זיי† האָבן† געשאַפֿן† פֿאַקטיש† די† פֿאָלקס≠ פּאַרטיי† אין† מאַרץ† פֿוןΣ† π±Æ± † די† צוויי† פֿאַרשיידענע† גרופּעס† זייַנען† געווען† צוזאַמען† אַזוי† ווי† פֿריִער∫† די† גרופּע† וואָס†זייַנען† געווען†מיט† דובנאָוון†אַלע† מאָל†—†מער† אַן†אידעאָלאָגישע† גרופּע† ווי† אַ† גרופּע† וואָס† ווילן† דורכפֿירן† עפּעס†וואָס† אין†פּראַקטישן† לעבןª †און† די† וואָס† זייַנען† געווען† פֿריִער¨ † אין† μπ∞ ±¨ † מיטגלידער† פֿון† פֿאַרשיידענע† סאָציאַליסטישע† † פּאַרטייען† און† וואָס† זיי†זייַנען† געוואָרן†נאָך† דעם†פּראַ† גמאַ≠ טישער¨ † פּראַקטישער¨ † און† זיי† זייַנען† ¸דעריבער ˛† געוואָרן† מיטגלידער† פֿון† דער† פֿאָלקספּאַרטייÆ † ווען† די† פֿאָלקס≠ פּאַרטיי† האָט† שפּעטער† זיך †ב אַטיי≠† ליקט† אין† די† ערשטע† וואַלן† אין† דער† ייִדישער†קהילה ¨† ¸זייַנען ˛† פֿוןΣ∞† †אויס≠ געקליבענע† געווען† Σ† אָדער† Π† פֿאָל≠ קיסטן¨ † וואָס† איז† פֿאַר† אונדז† געווען† אַ† קאָלאָסאַלער† דערפֿאָלגÆ † מיר† האָבן† אייגנטלעך† נישט† געהאַט† קיין† מאַסן¨ † נישט†קיין† אָרגאַניזאַציע†אאַז“ווÆ

פֿאַרשטייט†זיך ¨† אַז†איך† בין†געווען† געוואַלדיק†פֿאַרנומען† מיט†די† דאָזיקע† אַלע† זאַכןÆ † איך† האָב† אָנגעהויבן† אַר≠ בעטן†אין† דעם†סעקרעטאַריאַט† וואָס†מע† האָט†געמאַכט† פֿון†דער† פֿאָלקספּאַרטייÆ † מיר†האָבן† אָפּגעדונגען†אַ† פּאָר†צימערן† אויף†אַ† גאַס†ערגעץ† וווּ†און† מיר†האָבן† דאָרטן†שוין† אָנגעהויבן†פֿאַרבינדן† זיך† מיט† מענטשן¨ † שרייַבן¨ † ¸אַז ˛† מענטשן† זאָלן†צושטיין† צו†דער† פֿאָלקספּאַרטיי¨ † אָרגאַניזירןÆ † ביז† וואַנעט† מיר† האָבן† אָרגאַניזירט† די† ערשטע† גרויסע† פֿאָלקס" פֿאַרזאַמלונג¨ †איז† געווען†דער† צווי†יטער† טאָג†שבֿועות Æ

עס†זייַנען† געווען†אַזעלכע† חלומות∫† ”עס† הייבט†זיך† אָן†אַ† נייַע†וועלט “¨ †און† עס†זייַנען †¸ טאַקע˛ †געווען† פֿייַנע†זאַכן Ɔ ס5 איז† געקומען† נאָך† דעם† דער† חודש† מייַ¨ † דער† חודש† יוני¨ † דעמאָלט† האָט† מען† גענומען† מאַכן† וואַלן† אין† דער† גאַנצער†שטאָט† פּעטראָגראַדÆ †© ביז†איך† בין†אַליין† אַהיים†געפֿאָרן† איז†נאָך† אַלץ† געווען† פּעטראָגראַדª † לענינגראַד† איז† געוואָרן†ווען† לענין†איז† געשטאָרבןÆ ®

דער שרייַבער

א. ווייַטער

איצט† קומט† מיר† אויס† צו† דער≠ ציילן†וועגן† נאָך†אַ† מענטשן ¨† וואָס†ה אָבן† געהאַט†אַ† ווירקונג†אויף† מיר Ɔ עס†האָבן† ביסלעכווייַז† גענומען† קומען† פֿאַר≠ שיקטע† פֿון† סיביר ¨† די† וואָס† מע† האָט† פֿאַרשיקט† אויף† אייביקער† קאַטאָרגע† און† אויף† לאַנגע† יאָרן Ɔ מע† האָט† ניט† געדאַרפֿט† וואַרטן ¨† אַז† עמעצער† האָט† געדאַרפֿט† קריגן† פֿון† אַ† העכערן† אַמט† אַ†באַשטעטיקונג ¨† מע†האָט† סתּם ¨† אַזוי† צו† זאָגן∫†”גיי°“† איז† אויך† צווישן† די† פֿאַרשיקטע† פֿון† סיביר† אַ† ייִדישער† שרייַבער† וואָס† האָט† שוין† געהאַט† אָנגעשריבן† עטלעכע† דראַמעס Ɔ ער† האָט† געהאַט† אַ† לאַנגן ¨† קאָמפּליצירטן† און† אַזאַ† מין† סלאַווישן† פֿאַמיליע " נאָמען† ¸דעווענישסקי ˛¨ † אָבער† גערופֿן† האָט†ער† זיך†”ווייַטער“† און†אַלע† האָבן† אים†גערופֿן†” ווייַטער Æ“† ער†האָט† אָנגע≠ שריבן† אַ† דראַמע† ”דער† שטומער “¨ † ¸און ˛† נאָך† דראַמעס ¨† ¸געווען ˛† אַ† גאַנץ† ג†וטער† שרייַבער Ɔ ער† איז† אין† סיביר† געווע ן†ביז† צו† דער† רעוואָלוציע ¨† איך† מיין ¨† פֿון† זעקס† יאָר ¨† אפֿשר† מער† נאָךÆ † אַן† אויסערגעוויינטלעך† אינטע≠ רעסאַנטער† מענטש ¨† אַ†בונדיסט Ɔ אין† μπ∞ †± איז† ער† געווען† פֿון† די† פֿירערס† פֿון†די† בונדיסטן ¨† פֿון†זייער† געהיימען† צענטראַל" קאָמיטעטÆ † ער† האָט† אין† די† יאָרן† נאָך† דער† רעוואָלוציע ¨† און† נאָך† דעם¨ †אין† די†יאָרן† ווען†ער† איז†געווען† אין†סיביר ¨† אַ†היפּש† ביסל†זיך† אַנטוישט† אין†אַלע† זייַנע†אידעאָלאָגיעס Ɔ איז†ער† געקומען¨ † פֿאַרשטייט† זיך ¨† צו† דער† גרופּע† וואָס† איך† האָב† פֿריִער† דער≠ מאָנט¨ † אָט† אָ† די† וואָס† האָבן† געשאַפֿן† די† פֿאָלקספּאַרטיי ª† ניט† מער† צו† זייַנע† בונדישע† חבֿרים ¨† נאָר† צו† די† וואָס† ער† האָט† געקענט† פֿון† פֿריִער† און† געהאַלטן† פֿון† זיי∫†צו† ניגערן † ¸און ˛† די† איבעריקע Ɔ דאָרטן† האָט† ער† זיך† באַקאָנט† מיט† מיר† און† ער† האָט† אין† מיר†געפֿונען† אַ†פּאָר† אויערן Ɔ ער†האָט† יאָרן† לאַנג† מיט† קיינעם† ניט† גערעדט† און† איז† געווען† דאָרשטיק† צו† רעדן Ɔ ווען† אַלע† זייַנען† געווען† יום "טובֿדיק† רעוואָלוציאָנער¨ † איז† ער† געקומען† מיט† אַ† שווער† געפֿיל ¨† פֿאַרחושכט† און† אַנטוישט† און† מיט† געוואַלדיקע† ווייטיקןÆ † און† געקומען† מיט† אַזעלכע† אַנטי" מאַרקסיסטישע† אידעען ¨† וואָס† ער†האָט† פֿריִער†שוין† אויך†זיך† געהאַט ¨† זאָגט† מען Ɔ זאָגט† ער∫† ”ווי† קען† מען† איבערמאַכן† די† געזעלשאַפֿט ¨† אַז† מע† קען† ניט† איבערמאַכן† דעם† מענטש ø†“ער†האָט† גערעדט†וועגן† דעם ¨† אַז†דער† מענטש† איז† דער† סוד† פֿון† אַלצדינג ¨† און† אַז† ער† האָט† אין† זייַנע† אייגענע† חבֿרים¨ † אין† זייַנע† אייגענע† פֿרייַנד ¨† ניט†געפֿונען† גענוג†קרבנות "גרייטקייט† און†אַ† גענוג†ערנסטע† באַציִונג†צו† רע≠ וואָלוציעÆ † אַ† סך† פֿון† זיי† זייַנען† גע≠ ווען† נאָ ר†באַרימער ¨† און† אַ† סך† פֿון† זיי† זייַנען† געווען† ייִנגליש† און† קינ≠ דער¨ † און† זייער† אידעאַליזם† איז† גע≠ ווען†נאָר† פֿון†בראַוווּר ¨† זיי†האָבן† קיין† מאָל†קיין† זאַך†זיך† ניט†אוי סג†ערעכנט † ¨† ¸נישט† פֿאַרשטאַנען ˛† פֿון†מענט שלעכע†† ווערטןÆ † אַז† זיי† האָבן† זיך† קיין† מאָל† ניט† פֿאַרנומען† מיט† זיך† אַליין ¨† צו† אַנטוויקלען¨ †און† זיי†האָבן† נישט†גענוג† געלייענט¨ † ניט† געטראַכט† † און† ניט† געקענט†די† וועלט Ɔ ¸ער† איז†ג עקומען† ˛† מיט† אַ† גאַנצער† באַשו†לדיקונג† קעגן† די† דאָזיקע ¨† דער† עיקר† די†בונדישע ¨† אָבער†ניט† נאָר†די† אייגענע†מענטשן Æ

ס5 איז† דעמאָלט† געווען† נעכט† אָן† טעג¨ † סוף† מייַ ¨† יוני¨ † אָנהייב† יולי Ɔ די† גאַסן† זייַנען† געווען† לעבעדיקע Ɔ מע† האָט† זיך† געגרייט† צו† די† וואַלן† אין† דער†שטאָט "פֿאַרוואַלטונג Ɔ מע†פֿלעגט† אויף† יעדן† ראָג† רעדן ¨† ער† האָט† זיך† אויך† אַ† פּאָר† מאָל† אַוועקגעשטעלט† רעדןÆ † אַפֿילו† איך† האָב† זיך† אַ† מאָל† אַוועקגעשטעלט†רעדן†—† פּשוט†ווי† אַ† פּרוּווÆ † מען† האָט† אַלע† מאָל† גערעדט† וועגן† ברידערלעכקייט† און† וועגן† די† נייַע† תּקופֿות ¨† די† נייַע† האָריזאָנטן† —† דאָס† איז† געווען† די† פֿראַזעאָלאָגיע† פֿון† יענער† צייַט∫† ס 5איז† געווען† אַזאַ† )†—† מין†”בראַצטוואָ“†( ברי≠ דערלעכקייט¨ † פֿרייַנדשאַפֿט¨ † קאָאָפּע≠ ראַציע¨ † שותּפֿותÆ † קיינער† האָט† ניט† געזאָגט¨ †למשל ¨† אַזאַ†וואָרט† ווי†מאַרק≠ סיזםÆ †ס 5איז† ניט†געווען† אין†גייַסט† פֿון† דער†צייַט† צו†ניצן† אַזעלכע†ווע† רטער Ɔ אָבער†די† לאָזונגען†פֿון† דער†גרויסער† פֿראַנצויזישער† רעוואָלוציע† זייַנען† יאָ†געווען∫† גלייַכהייט ¨† ברידע†רלעכ≠ קייט¨ † און¨ † פֿאַרשטייט† זיך ¨† פֿרייַהייטÆ † אַלע† זאָגן† וואָס† דאָס† איז† פֿרייַהייט ¨† ווי†עס† וועט†זיך† אַנטוויקלען†גוט† דער† מענטש¨ † ווי† עס† וועט† קינאה† אַוועק≠ פֿאַלן¨ †און† ווי†עס† וועלן†אַוועק† אַלער≠ ליי†די† דאָזיקע†אַלע †¸ שלעכטע˛ †זאַכן Æ

¸ווייַטער ˛† פֿלעגט†מיר† טאַקע†דער≠ ציילן† פֿאַרשיידנסטע† אינטערעסאַנטע† † זאַכןÆ †ער† איז†געווען† אין†ווייַטן† סיביר Ɔ ער†איז† געווען†אין† הויז†פֿון† אַ†שאַמאַן† פֿון† איינעם† פֿון† די† שבֿטים ¨† פֿון† אַזאַ† מין†מכשף† אָדער†”כּהן Æ“† און†ער† האָט† חתונה† געהאַט† מיט† דער† טאָכטער† פֿון† דעם† שאַמאַן ¨† ער† האָט† מיט† איר† געהאַט†צוויי† אָדער†דרייַ† קינדער Ɔ און† ער† האָט† זיי† אַלעמען† פֿאַרלאָזטÆ † ער† האָט† זיך† געפֿילט† ניט† גוט¨ † און† ער† איז†געווען† די†קאַסאַנדרע ¨† וואָס†האָט† געהאַלטן† אין† איין† טענהן† און† איין† רעדן† וועגן† דעםÆ † וועגן† דעמאָלט† האָב†איך† דאָך†אויך† געדאַרפֿט†אַ† מאָל† שרייַבן†—†אַ† ביסל†האָב† איך†דערציילט† אַ†פּאָר †¸ מאָל˛ Æ

ער†האָט† דערציילט†וועגן† געוואַל≠ דיק† אינטערעסאַנטע† שטריכן† פֿון† זייער† לעבן† ¸אין† סיביר˛ ¨† פֿון† זייערע† אייַנפֿירןÆ †אַ† חתונה†איז† בייַ†זיי† געווען† מיט† זייער† ווייניק† פּאַראַדÆ † דער† עיקר† פֿון† דער† חתונה† איז† געווען† ווי† דער† פֿאָטער† פֿירט† אַרייַן† די† טאָכטער† צו† דעם† קומענדיקן† איידעם† אין† דער† כאַטע¨ † אין† צימערÆ † ווען† איז† דאָרטן† געווען† די† שׂימחהø † ווען† זי† האָט† דערפֿילט¨ †אַז† זי†איז† שוואַנגערÆ †און† זי† בוקט† זיך† צום† מאַן†ביז† צו† דער† ערד† און† זאָגט† אים¨ † אַז† זי† איז† שוואַנגערÆ † דער† פֿאָטער† מאַכט† דעמאָלט† אַ† שׂימחהÆ †דאָס† איז†אַ† שידוך°†איך† האָב† אייגנטלעך† קיין† מאָל† ניט† געלייענט† ערגעץ† וווּ† אַזאַ† זאַך¨ † ס5 איז† פֿול† מיט† זינעןÆ † ס5 איז† דאָ† שיינקייט† אויך† אין† דעם†לעבן Æ

די באָלשעוויקעס

איך†בין† געוואָרן† אַלץ† מער† און† מער† פֿאַרנומען† מיט† דער† פֿאָלקס≠ פּאַרטיי¨ † מיט† די† וואַלן ¨† מיט† זיצונגען† פֿון† פֿאַרשיידענע† פּשרות† פֿון† ייִדי≠ שע† פּאַרטייען† —† ביז† עס† האָבן† זיך† אָנגעהויבן†די† גרויסע†שווערע† צייַטן Ɔ ערשטנס¨ † מיטן† קומען† פֿון† לענינען† און†פֿון† זייַנע†מענטשן† קיין†רוסלאַנד Ɔ ¸זיי ˛† האָבן† אָנגעהויבן† פֿון† דעם† וואָס† איז†געווען† דאָס†שוואַכסטע† אין†רוס≠ לאַנד∫† שלום Ɔ ”עס† גייט† אין† שלום “¨ † ¸האָט† מען† געזאָגט ˛Æ ”†מיר† שיסן† ניט Ɔ מע† וועט† שיסן† אויף† אונדז ø† מע† וועט† ניט† שיסן Ɔ מע† הייסט† אונדז ¨† די† סאָלדאַטן¨ † גיין† פֿאָרויס ¨† ¸אָבער ˛† מיר† גייען†ניט Æ“† ספּעציעל†האָט† מען †¸ אַזוי˛ † געמאַכט¨ † ווען† קערענסקי† האָט† אָר≠ גאַניזירט† אַן† אָפֿענסיווע† אויף† דעם† פֿראָנט† ¸אין ˛† גאַליציעÆ † אויפֿהערן† פֿאָלגן†די† גענעראַלן ¨† אויפֿהערן†פֿאָלגן† די† אָפֿיצירן ¨† נישט† גיין† אויף† קיין† אָפֿענסיוועÆ † ”מען† דאַרף† נישט† מאַכן† קיין†אָפּמאַכן† וועגן†שלום “¨ †האָט† מען† געזאָגט¨ † ”מען† הערט† אויף† זיך† צו† שלאָגן¨ † איז† שלום°† וועט† דער† דייַטש† פֿאַרנעמעןø † עס† איז† ניט† אַזאַ† נעמען† ווען† מען† גיט† עס† אָפּ Ɔ רוסלאַנד† איז† גענוג† גרויס Æ“† דאָס† איז† געווען† די† ערשטע†זאַך Æ

נאָך†דעם† איז†געקומען† אַ†צווייטער† לאָזונג¨ † אַ†באָלשעוויסטישער∫† אַוו≠ דאי† וויל† מען† אייַך† געבן† ערד ¨† און† אַוודאי† געהערט† אייַך† די† ערד ª† אָבער† איר† דאַרפֿט† ניט† וואַרטן† ביז† עס†וועט† קומען†די† נאַציאָנאַלע†פֿאַר≠ זאַמלונג† און† מע† וועט† ליקווידירן† דעם† ערדבאַזיץ† פֿון† די† פּריצים† און† אייַנטיילן† ¸אים ˛† צווישן† די† וואָס† באַאַרבעטן† די† ערד Ɔ נעמט† די† ערד°† ס5 איז†ניט† געווען †¸ קיין˛ †קאָלעקטיוון ¨† ניט† ¸קיין ˛† קאָלכאָזן† און† אַזעלכע Ɔ פּשוט∫†נעמט† די†ערד† פֿאַר†זיך°†

איך† האָ ב† עס† אַליין† גע≠ הערט† פֿון† אַ† פּשוטן† פּויער† אָדער† ¸פֿון† איינעם˛ † וואָס† איז† געווען† אויפֿן† פֿראָנט¨ † אָדער† פֿון† אַרבעטערÆ † יענע† האָבן† געהייסן† ”באָלשעוויקי“† און† די† הייסן†”מענשעוויקי “¨ † האָט† מען† עס† אויסגעטייַטשט∫† יענע† ווילן† מער† ערד† און† די† ווילן† ווייניקערÆ † פֿאַר† וואָס† זאָלן† מיר† זייַן† פֿאַר† די† וואָס† ווילן† ווייניקער ø† מיר† זייַנען† פֿאַר† די† וואָס† ווילן† מערערÆ † עס† קען† קלינגען† ווי† אַ† ווילדע† זאַך¨ † אָבער† א יך†בין† אַן† עדות† פֿון† דעם¨ † אַז† איך† האָב† עס† ניט† איין† מאָל† געהערטÆ † ¸גאָרניט† וועגן˛ † לענין† אָדער† מאַרקס† אָדער† ווער† עס† זאָל† ניט† זייַןª † די† זייַנען† ” באָלשעוויקי“† און† די† זייַנען† ”מענשעוויקי“† —† געענ≠ דיקטÆ † ©מענשעוויקי † ¸מיינט ˛† ”ווייני≠ קערÆ“† ¸דער† נאָמען† שטאַמט˛ † פֿון† אַ† פֿאַרזאַמלונג†פֿון †¸ π∞≥± ˛ª †די† מערהייט† איז† געווען† דעמאָלט† מיט† לענינען¨ † האָט† מען† ¸זייַנע† מענטשן˛ † גערופֿן† ”באָל† שעוויקי“¨† און†אַזוי† איז†עס† גע≠ בליבןÆ † וווּ† האָט† מען† געקענט† זאָגן† סאָ†ציאַל "דעמאָקראַט ø† אַלע† זייַנען† ¸דאָך† געווען˛ †סאָציאַל "דעמאָקראַטן Æ

מען† האָ ט†באמת† ניט† געוווּסט† וואָס†דאָס† איז†דעמאָקראַטיע Ɔ דאָס†איז† געווען†אַ† לאַנד†וווּ† עס†זייַנען† קיין†מאָל† קיין† ¸אמתע ˛† וואַלן†נישט† געוועןÆ †ס 5איז† געווען†וואַלן∫† וואַלן†פֿאַר† געקליבענע¨ † פֿאַר†די† וואָס†האָבן† געהאַט†הייַזער† און† נאָך†אַזעלכע† זאַכן†—†אָבער† פֿאַר†דעם† פּשוטן†אַרבעטער† איז†דאָך† ניט†געווען† קיין† שטימרעכט¨ † אָדער† אויב† ס5 איז† געווען¨ † איז† געווען† קוים" קויםÆ † מע† דאַרף† דאָך† ניט† פֿאַרגעסן¨ † אַז†בייַ† די† וואַלן†אין† די†דומעס† איז†נישט† געווען† קיין†אַלגעמיינע† גלייַכע†וואַלרעכט Æ

די ”יולי "טעג“

און†ס 5איז† געוואָרן†אַלץ† שווערערÆ † דעם†≤טן† יולי†האָט† טראָצקי†געפּרוּווט† מאַכן† אַן† איבערקערעניש† מיט† דער† הילף†פֿון† די†מאַטראָסן† פֿון†קראָנשטאַט Ɔ האָבן†די† מאַטראָסן†זיך† אַוועקגעזעצט† ¸אויף ˛† אַזעלכע† אַלטע† פּלאַטפֿאָרמעס¨ † געשטאַנען† מיט†ביקסן† און† געשאָסןÆ † זיי† זייַנען† געפֿאָרן† איבער† די† גאַסן† און† געשאָסן† אויפֿן† עולםÆ † ¸ווי ˛† מע† קען† אַזוי† מאַכן† אַ† רעוואָלוציע¨ † ווייס† איך† ניט¨ † ¸אָבער ˛† אַזוי† האָבן† זיי† גע≠ מאַכט¨ † און† פֿאַרשטייט† זיך¨ † אַז† ¸זיי† פֿלעגן˛ † תּמיד† מאַכן† אַזויÆ † זיי† האָבן† געשאָסן † ¨† עס† זייַנען† געווען† קרבנות† און†געענדיקט Æ

איך†בין† גראָד†דעמאָלט† געקומען† פֿון† מאָסקוועÆ † ס5 איז† געווען† דער† סוף† פֿון† דער† ערשטער† פּאַרטיייִשער† קאָנפֿערענץ†אין† מאָסקווע¨ †וואָס† האָט† זיך† אָנגעהויבן† דעם† π≤ סטן† יוני† און† געענדיקט†דעם†≥ טן†יולי Ɔ איך†בין† גע≠ קומען† די† נאַכט† פֿון†≥טן† יולי¨ † אויפֿן† ≤טן† יולי† אין† פּעטראָגראַדÆ † און† אַזוי† ווי† מע† איז† אַרומגעפֿאָרן† און† גע≠ שאָסן¨ † זייַנען† קיין† טראַמווייַען† נישט† געגאַנגען¨ †בין† איך† געגאַנגען† צו† פֿוס† מיטן†לענינסקי† פּראָספּעקט†צוצוקומען† מיט† סאַדאָווע† און† געקומען† אַהייםÆ † מע† איז† שוין† געווען† צוגעוווינט¨ † אַז† מע† שיסט† אין† די† גאַסן†—† נו¨ † שיסט† מעןÆ † איך† בין† געקומען† אַהיים¨ † איך† האָב† אַראָפּגענומען† דאָס† היטל¨ † האָב† איך† געזען¨ † אַז† דאָס† היטל† איז† דורכ≠ געשאָסןÆ

מען†האָט† טאַקע† ¸די† באָלשעוויקעס ˛† דערשטיקט¨ †אָבער† ניט†אין† גאַנצן†און† דאָס† איז¨ † פֿאַרשטייט† זיך¨ † געווען† אַ† טעותÆ †זיי† זייַנען† ¸אַנטלאָפֿן ˛Æ †© די†אַלע† זאַכן†פֿון† דער†רעוואָלוציע ¨† וואָס†מע† קען† געפֿינען† אין† יעדן† בוך† דאַרף† איך†דאָך† ניט†דערציילן Æ® †¸ לענין˛ †איז† אַריבער† קיין† פֿינלאַנד† און† נאָך† דעם† האָבן† זיי† פֿאַרנומען† אַ† ווילע† און† פֿון† דער† ווילע† האָבן† זיי† געמאַכט† אַזאַ†מין† צענטערÆ †נאָך† דעם†האָט† זיך† אָנגעהויבן† אַ† קאָנטער" רעוואָלוציע מיט† גענעראַל† קאָרנילאָוו¨ † וואָס† איז דורכגעפֿאַלן¨ † אָבער† האָט† ¸פֿאָרט דערנענטערט˛ † די†באָלשעוויסטישע איבערקערענישÆ

דובנאָוו שרעקט זי

אין† די† דאָזיקע† כאַאָטישע† צייַטן זייַנען† מיר† נאָך† אַלע† געווען† דורכ≠ גענומען†מיט† פֿרייד†און† מיט†שׂימחה Æ מען†האָט† געהאַלטן∫†וואָס† וועט†לענין טאָןø † ער† וועט† פֿאַרנעמען† אַ† טאָג† די מאַכט¨ † וועט† מען † ¸אים ˛† גלייַך† אַרונ≠ טערנעמעןÆ † ¸אַזוי ˛† איז† געווען† די דאָזיקע† פֿאָרשטעלונג Ɔ אין† יענער תּקופֿה† איז† געווען† איין† מענטש וואָס† האָט† אַנדערש† געטראַכט† פֿון צווישן† אונדז† און† דאָס† איז† געווען דובנאָוו † Ɔ דעם† צווייטן† טאָג† פֿון † ¸ø ˛ ¸האָב† איך ˛† אין†דער† פֿרי†צושפּאַצירט צו† דובנאָווס† דירה Ɔ ס5 איז† געווען† אַ ווייַטער† מהלך† פֿון† גיין ¨† אָבער† איך בין† געגאַנגען Ɔ ווען† איך† בין† גע≠ קומען ¨† בין† איך† אַרייַן† —† מע† האָט ניט† געוווּסט ¨† אַז† איך† קום Ɔ איך† האָב געטראָפֿן† † דובנאָוון† בייַ† זיך† אין† זייַן אַרבעטס≠צימער Ɔ ער†איז† געזעסן†מיט אַן†אָפֿענעם† מחזור†און† די†אויגן† זייַנען געווען†אין† גאַנצן†פֿאַרוויינט Ɔ ער†האָט זיך† געפֿילט† נישט† גוט ¨† מיר† איז† דאָס געווען†זייער† מאָדנע Ɔ ער†איז† מיר†אין דעם†מאָמענט† געוואָרן†אַ† סך†נעענטער —†נישט† דער†וואָס† פֿאַרנעמט†זיך† שוין מיט† אידעאָלאָגיעס† און† פּראָגראַמען און†מיט †¸ דער†פֿראַגע ˛¨ †מיט† וואָס†עס דאַרף†זיך† פֿאַרנעמען†אָדער† עס†דאַרף זיך†ניט† פֿאַרנעמען†אַ† ייִדישע†קהילה ¨ נאָר† אַ† מענטש† מיט† אַ† געבראָכענעם געמיט¨ †וואָס† קומט†אָן† צו†תּפֿילה ¨† ווען אים†איז† שווער†אויפֿן† האַרצן Ɔ ער†האָט ז יך†באַרויִקט† און† ער† האָט† גענומען רעדן† וועגן† דעם ¨† ווי† שווער† עס† איז די† לאַגע† איצט† אין† רוסלאַנד† און† ווי שווער†עס† איז†די† לאַגע†איצט† פֿון†דער רעוואָלוציאָנערער†פּאַרטיי Ɔ נישט†נאָר פֿון† דער† פּאַרטיי† וואָס† איז†בייַ† דער מאַכט¨ † נאָר† אויך† פֿון† די† וואָס† וועלן אפֿשר†פֿאַרנעמען† די†מאַכט Ɔ און†אויך בכלל† די† אויסזיכטלאָזיקייט† פֿון† דער איצטיקער†סיטואַציע Æ

¸דו בנאָוו ˛† האָט† ניט† אַזוי† מורא געהאַט† פֿאַר† דער† קאָנטער "רעוו אָלו≠† ציאָנערע ר†באַוועגונג† פֿון† גענעראַל קאָרנילאָוו†ווי† ער†האָט† גערעדט†וועגן דעם¨ † אַז† אַזוי† שאַפֿט† זיך† טעראָר ¨† אַז אַזוי† שאַפֿט† מען† די† פֿאַרשאַרפֿונג פֿון† רעוואָלוציע Ɔ אַזוי† האָבן † ¸זיך† אָנ≠ געהויבן˛ † די† גרויסע† צרות† ווען† עס קומט† אַ† קאָנטער "רעוואָלוציע ¨† וואָס עס† גיט† זיך† איר† נישט† אייַן† און† עס ענדיקט† זיך† נאָך† מער† מיט† פֿאַרגיסן בלוטÆ †דאָס† זייַנען†געווען† זייער†מאָד≠ נע† רייד ¨† ווייַל† דאָס† איז† געווען† אומ≠ געפֿער† סעפּטעמבער † ¸און ˛† די† קאָמו≠ † ניסטן† זייַנען† נאָך† נישט† געווע ן†בייַ דער†מאַכט Æ

איך† האָ ב† נאָך† דעם† געטראַכט זייער†שווער† און†מע† קען†זאָגן† ביטער ¨ אַז† עס† זייַנען† דאָ†צוויי† מענטשן† מיט פֿאַרשיידענע† דערפֿאַרונגען ¨† וואָס† זיי זייַנען† פֿאַרחושכטע Ɔ דאָס† איז† דער ווייַטער¨ †וועגן† וועלכן†איך† האָב†דער≠ ציילט¨ † און† דובנאָוו ¨† וואָס† טראַכט אַלצדינג† פֿון† אַ† היסטאָרישן† שטאַנד≠ פּונקט†און† ער†וואַרט† אויף†די† גרויסע צרות† וואָס† דאַרפֿן† קומען† פּונקט† ווי עס†איז† געווען†די† גרויסע†תּקופֿה† פֿון טעראָר† אין† דער† פֿראַנצויזישער† רע≠ וואָלוציעÆ †איך† חזר†איבער ¨† אַז†דעמאָלט איז† נאָך† קיין† שום† טעראָר† נישט געווען¨ †און† אַז†די† קערענסקי "רעגירונג איז†גראָד† געווען†אַזאַ† רעגירונג ¨† וואָס האָט† קיינעם† כּמעט† ניט† געשטערט Æ מע† האָט† דאָך† די† קאָמוניסטן† אויך כּמעט† ניט† געשטערט Ɔ זייער† פֿרייַ האָבן† זייערע† פֿאָרשטייער† גערעדט אויף†די† זיצונגען†פֿון† די†פּויערים† און די† סאָלדאַטן ¨† אָדער† ווי† עס† האָט† גע≠ הייסן∫† אַרבעטער ¨† פּויערים¨ † און† סאָל≠ דאַטן" דעפּוטאַטןÆ

)המשך אין קומענדיקן נומער)

יודל מ רק

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.