מאַטעמאַטישע געפֿיל

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט -

אַ†טייל† שול קינדער†טענהן ¨† אַז†זיי† פֿילן†אַ† געפֿערלעכע† פּאַניק¨ † ווען† די† לערער† בעטן† זיי† צו† באַטראַכטן† אַ† מאַטעמאַטישע† אויפֿגאַבעÆ † אַזאַ† געפֿיל† איז† אַ† סימפּטאָם† פֿונעם† מאַטעמאַטישן† נעווראָז†—† אַ† פּסיכישע† פּראָבלעם¨ † וועלכע† שטערט† די† סטודענטן¨ † וואָס† לייַדן† דערפֿון¨ † צו† באַקומען†אַ† בעסערע†בילדונג Ɔ אַזאַ†נעווראָז† איז†לאַוו דווקא† אַ†סימן† פֿון†שוואַכע† מאַטעמאַטישע†כּשרונות ª† אַדרבה¨ †ווי† עס†האָט† נישט†לאַנג† צוריק†אויפֿגעוויזן† אַ†גרופּע† פֿאָרשער† פֿונעם† שיקאַגער† אוניווערסיטעט¨ † טרעפֿן† זיך† די† ערגסטע† פֿאַלן†פֿונעם† דאָזיקן†פּסיכאָלאָגישן† קאָמפּלעקס†דווקא† מיט† די† בעסטע† יונגע† מאַטעמאַטיקער† מיט† אַן† אויסגעצייכנטן† זכּרון¨ † וועלכע† האָבן† מורא† נישט† אַרויסצוּווייַזן† זייערע† כּשרונות† אין† דער† פֿולער† מאָסÆ † צוליב† זייער† פּאַניק¨ † פֿאַרלירן† זיי† די† מעגלעכקייט† צו† שטודירן† מאַטעמאַטיק† ווי†געהעריק Æ

מיט† עטלעכע† טעג† צוריק† האָט† אַ† גרופּע† פֿאָרשער† פֿונעם† זעלבן† אוניווערסיטעט† דעמאָנסטרירט¨ † אַז† דער† מאַטעמאַטישער†נעווראָז† קאָן†גורם† זייַן†אַן† עכטן†ווייטיק Ɔ די†פֿאָרשער† האָבן†דורכגעפֿירט† אַן†עקספּערימענט† מיט†¥± דערוואַקסענע¨ † וועלכע† לייַדן† פֿון† דער† דאָזיקער† קרענק¨ † און† געפֿרעגט† זיי† פֿאַרשיידענע† פֿראַגעס† אין† שייַכות† צו† מאַטעמאַטיקÆ †אַ† פֿונקציאָנעלער†מאַגנעטישער† טאָמאָגראַף† ©fMRI ®† האָט† פֿאַררעגיסטרירט¨ † וואָס† די† אויסגעפֿרעגטע† האָבן†געפֿילט† בעת†דעם† עקספּערימענטÆ

די† פֿאָרשער† האָבן† דערקלערט¨ † אַז† זיי† האָט† זיך† צום† ערשטן† מאָל† אייַנגעגעבן† צו† ווייַזן¨ † אַז† די† סוביעקטיווע† שרעק† פֿאַר† מאַטעמאַטיק† קאָן† אַרויסרופֿן† אַ† קאָנקרעטע† רעאַקציע† אינעם† מוחÆ † ענלעכע† פּראָצעסן† קומען† פֿאָר† אינעם† מענטשלעכן† קאָפּ¨ † ווען† עס† טוט† וויי† אָדער† מע† געפֿינט†זיך† אין†אַ† רעאַלער†סכּנה Ɔ די†פֿאָרשונג† האָט†אויך† אויפֿגעוויזן¨ †אַז† דער†נעווראָז† הייבט†זיך† אָן†נישט† ווען†מע† פּרוּווט†צו† לייזן†אַ† מאַטעמאַטישע†אויפֿגאַבע ¨† נאָר†ווען† מען† דערמאָנט†זיך† וועגן†מאַטעמאַטיק† בכלל†—†למשל ¨† אויב†מע† פֿרעגט¨ † וואָס† מע† פֿילט¨ † ווען† מע† האַלט† אַ† מאַטעמאַטיש† לערנבוך† אין† דער† האַנט† אָדער† ווען† מע† גייט† אַרייַן† אין† אַ†מאַטעמאַטישן† קלאַסÆ †דאָס† אַליין†רופֿט† אַרויס†אַ† פּאַניק† בייַ†געוויסע† מענטשןÆ

ס% איז† אינטערעסאַנט¨ † פֿון† דער† קולטורעלער† און† פֿילאָסאָפֿישער† פּערספּעקטיוו¨ † אַז† אַזאַ† אַבסטראַקטע† וויסנשאַפֿט† ווי† מאַטעמאַטיק† —† אָפֿט† באַטראַכט† ווי† אַ† „קאַלטע“† חכמה† —† איז† צומאָל† פֿאַרבונדן† מיט† שאַרפֿע† געפֿילןª † נישט† אַלעמאָל† נעגאַטיוועÆ † נישט† ווייניק† פּראָפֿעסיאָנעלע†מאַטעמאַטיקער† גיבן†איבער ¨† אַז†זיי† האָבן† גרויס†הנאָה ¨† ווען†זיי† טרעפֿן†זיך† אָן†אויף† שיינע†און† טיפֿע† מאַטעמאַטישע†ענינים Æ

מיט† צוויי† יאָר† צוריק† האָט† עדוואַרד† פֿרענקעל¨ † אַ† פּראָפֿעסאָר†פֿון† מאַטעמאַטיק†בייַם† בערקלי אוניווערסיטעט¨ † צוזאַמען†מיט† דער†פֿראַנצויזישער† רעזשיסאָרין†רען† גראַוו¨ † געשאַפֿן† אַן† עראָטישן† פֿילם† מיטן† נאָמען† „ריטואַלן† פֿון† ליבע† און† מאַטעמאַטיקÆ“† אינעם† פֿילם¨ † געשטיצט† דורך† דער†פֿראַנצויזישער† מאַטעמאַטישער†פֿונדאַציע ¨† טאַטויִרּט† פֿרענקעל¨ † וועלכער† פֿירט† אויס† די† מענערלעכע† הויפּט ראָלע† נאַקעטערהייט¨ † אַ† מאַטעמאַטישע† „פֿאָרמולע† פֿון† ליבע“†אויפֿן† גוף†פֿון† זייַן†באַליבטער Ɔ דער†העלד† באַשליסט† צו† באַגיין† זעלבסטמאָרד† נאָכדעם¨ † ווי† ער† אַנטדעקט† די† „פֿאָרמולע† פֿון†ליבע Æ“

עדוואַרד† ©עדואַרד ®† פֿרענקעל† האָט† שטודירט† אין† מאָסקווע†מיטן† גרויסן†סאָוועטישן† מאַטעמאַטיקער†ישׂראל† געלפֿאַנדÆ †אינעם† ראַטן פֿאַרבאַנד†האָט† ער†געליטן† פֿון†דער† אַנטיסעמיטישער† רעגירונג פּאָליטיקª † מע† האָט† אים† נישט† אָנגענומען† אינעם† מאָסקווער† מלוכישן† אוניווערסיטעט¨ † ווייַל† ער† איז† אַ† ייּדÆ † צוליב† דעם¨ † איז† ער† געגאַנגען† זיך† לערנען†אין† דער†ווייניקער פּרעסטיזשפֿולער†„ אַקאַדעמיע† פֿון†נאַפֿט† און†גאַז Æ“† אינעם†יאָר πΠπ†± ¨† האָט†דער† האַרוואַרד אוניווערסיטעט†אים† אייַנגעלאַדן†צו† געבן†לעקציעס ª† אַזוי† איז†ער† אָנגעקומען†קיין† אַמעריקע†און† שפּעטער†געוואָרן† אַ†פּראָפֿעסאָר Æ

פֿרענקעל† האָט† דערקלערט¨ † אַז† דער† געדאַנק† פֿונעם† פֿילם†איז† גאָר†אַן† ערנסטער†און† האָט†ווייניק† צו†טאָן† מיט† סתּם† עראָטיקÆ † דורך† אַ† סימבאָלישן† משל¨ † וויל† ער† ווייַזן† דעם† ברייטערן† עולם¨ † אַז† מאַטעמאַטיק† איז† אַ† לעבעדיקע† און† ראָמאַנטישע† וויסנשאַפֿט¨ † און† אַז† אַ† מאַטעמאַטישע† פֿאָרמולע† קאָן† זייַן† אַזוי† שיין¨ † ווי† אַ† מוזיקאַליש† ווערק† אָדער†אַ† ליבע לידÆ

אַ† טייל† קריטיקער† האָבן† אָבער† אויפֿגענומען† פֿרענקעלס† פֿילם† שטאַרק† נעגאַטיוו¨ † צוליב† פֿאַרשיידענע† סיבותÆ † די† אידעע† צו† פּאָפּולאַריזירן† מאַטעמאַטיק† דורך† אַן† עראָטישער† סצענע† מיט† אַ† סאַדאָמאַזאָכיסטישן† טעם† איז¨ †אַוודאי ¨† אַן†אומגעוויינטלעכע ¨† און†קאָן† אַרויסרופֿן†אַ† סתּירותדיקע†רעאַקציע† בייַ†אַ† טייל†מענטשן Ɔ פֿרענקעל†איז† אָבער†גערעכט∫† מאַטעמאַטיק†איז† לאַוו דווקא†אַ†„ קאַלטע“† וויסנשאַפֿט¨ †און† קאָן†זייַן† פֿאַרבונדן†מיט† כּלערליי†רעאַלע† געפֿילן¨ †פֿון† פּחד†און† ווייטיק¨ †ביז† הנאָה†און† לייַדנשאַפֿטÆ

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.