זעכציק יאָר פֿו „לעב מיט פֿאָלק“

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - מיכאל קרוטיקאָ ©ע אַרבאָר¨ מישיגע ® ספּעציעל רן „ רווערטס“

די† פּובליקאַציע† פֿונעם† בוך† „לעבן† —† איז† מיטן† פֿאָלק∫† די† קל7 נע† ייִדישע† שטאָט† אין† מיזרח א7 ראָפּע“† פֿון† מאַרק† זבאָראָ6 סקי† און† עליזאַבעט† הערצאָג† האָט† אָפּגעצ7 כנט† אַ† נייַע† תּקופֿה†אין† דער†אַמעריקאַנער† ייִדישער†קולטור Ɔ ביז† דעמאָלט† האָבן† די† אַמעריקאַנער† ייִדישע† דענקער† און† שרייַבער† געפּרוּ6 ט† צופּאַסן† ייִדישק7 ט† צו† די† השׂגות† פֿון† דער† אַרומיקער† אַמעריקאַנער† סבֿיבֿהÆ † מען† האָט† גערעדט† 6עגן† אַ†„ייִדישער† צי6 יליזאַציע“¨† 6עגן†„ יודאַיִזם“†6 י† אַ† קולטור היסטאָרישער† פֿענאָמען¨ † אָבער† מען† האָט† א5 סגעמיטן† צו† רעדן† 6עגן† ייִדן† 6י† אַ† פֿאָלק†מיט† אַן†א 7גענעם† עטנישן†מהות Æ

אַ†היפּשע† צאָל†צ 6ישן† די†אַמעריקאַנער† עט≠ נאָגראַפֿן† זייַנען† גע6 ען† ייִדן¨ † אָבער† אַפֿילו† ©און† אפֿשר† טאַקע† ד6 קא® † ז7 † האָבן† ניט† געהאַלטן† די† ייִדן† פֿאַר† אַן† א7 גנאַרטיקער† עטנישער† גרופּעÆ † פֿאַר† דעם† זייַנען† גע6 ען† גאַנץ† קלאָרע† פּאָליטישע† סיבותÆ † מען† האָט† ניט† גע6 אָלט† שאַפֿן† אַן† אייַנדרוק¨ † אַז† ייִדן† זייַנען† אין† 6אָסער† ניט†איז† זין†אַנדערש† פֿון†אַנדערע† א7 ראָפּעיִשע† פֿעלקערÆ †אַזאַ† מין†השערה† 6אָלט† געגעבן†שטאָף† פֿאַר†אַ† צוּ6 וּקס†פֿון† ראַסיסטישן†אַנטיסעמיטיזם† אין†אַמעריקע Æ

ל5 ט† דער† דאָזיקער† טעאָריע¨ † 6אָס† איז† גע6 ען† קוראַנט† ערבֿ† דער† צ6 7טער† 6עלט מלחמה¨ † איז† דער† אונטערשייד† צווישן† די† ייִדן† און†אַנדערע† 6ייַסע† אַמעריקאַנער†געווען† בל5 ז† אין†דער† אמונהÆ †יודאַיִזם† איז†גע 6ען† אַ†6 ינקל≠ שט7 ן† פֿון† דער† יודעאָ קריסטלעכער† צי6 י≠ ליזאַציע¨ † דער† יסוד† פֿון† אַמעריקעÆ † אַזאַ† קוק≠ 6ינקל† האָט† דערמעגלעכט† פֿאָרצושטעלן† דעם† דייַטשישן†נאַציזם† 6י† אַ†שׂונא† פֿון†דער† גאַנצער† מערבֿדיקער†צי 6יליזאַציע ¨† און†ניט† נאָר†פֿון† ייִדןÆ † חוץ† דעם¨ † 6אָלט† דער† עטנישער† באַגריף† פֿון† ייִדישק7 ט† געשטעלט† אונטער† אַ† פֿראַגע צ7 כן† די† אָנגעהעריק7 ט† פֿון† ייִדן† צו† דער† 6ייַסער† ראַסע† בפֿרט† און† צו† דער† אַמעריקאַנער† נאַציע† בכּללÆ

„לעבן† —† איז† מיטן† פֿאָלק“† איז† גע6 ען† אַ† פּראָדוקט† פֿון† דער† נייַער¨ † נאָך מלחמהדיקער† תּקופֿה¨ † 6ען† די† אַלטע† 6עלט† פֿונעם† שטעטל† אין† מיזרח א7 ראָפּע† איז† אויסגעמעקט† גע6 אָרן† פֿונעם† ייִדישן† לעבןÆ † דאָס† בוך† איז† גע6 אָרן† אַ† פּועל יוצא† פֿון† אַ† בר7 טן† עטנאָגראַפֿישן† פּראָיעקט¨ † 6אָס† איז† געשטיצט† גע6 אָרן† דורך† דעם†אַמעריקאַנער† מיליטערישן†פֿלאָט Æ

6ען† אַמעריקע†איז† אַרייַן†אין† דער†מלחמה ¨† האָט†מען† דערזען¨ †אַז† מען†6 7סט† ז7 ער†6 7ניק† 6עגן† פֿאַרשידענע† פֿעלקער† אין† א7 ראָפּע† און† אַזיעÆ † די† אַמעריקאַנער† אַרמ7 † האָט† זיך† גע≠ נ7 טיקט† אין† ביכער¨ † 6אָס† זאָלן† דערקלערן† די† מינהגים†און† טראַדיציעס†סייַ† פֿון†די† שׂונאים†און† סייַ†פֿון† די†פֿרייַנד Ɔ אָבער†דער† א7 נציקער†אופֿן† צו† שאַפֿן† אַזאַ† מין† מאַטעריאַלן† אינעם† סאַמע† ברען† פֿון† דער† מלחמה† האָט† געקאָנט† געלייזט† ווערן† נאָר† מיט† דער† הילף† פֿון† די† אימיגראַנטן¨ † 6אָס† האָבן†ש 5ן† געלעבט†אין† אַמעריקעÆ

עס† האָט† זיך† באַלד† אַר5 סגע6 יזן¨ † אַז† אַ† סך† פֿון†די† אינפֿאָרמאַנטן†צ 6ישן† פּאָליאַקן¨ †אונגאַרן ¨† רומענער¨ † פֿראַנצ5 זן† וכּדומה† זייַנען† טאַקע† גע6 ען† ייִדןÆ † די† פֿאָרשער† האָבן† זיך† געפֿרעגט∫† 6וּ† איז†די† גרענעץ†צ 6ישן† ז7 ער†„פּ 5לישק 7ט “¨ † „אונגאַרישק 7ט “¨ † „פֿראַנצ 5זישק 7ט“† —† און† ז7 ער† „ייִדישק 7ט ø“† 6י† פֿאַרלאָזלעך† זייַנען† די† ייִדן¨ † 6ען† עס† ג7 ט† די† רייד† 6עגן† אַנדערע† קולטורןø † כּדי† צו† ענטפֿערן† א5 ף† די† דאָזיקע† פֿראַגן† דאַרף† מען† אָבער† פֿאַרשט7 ן¨ † 6אָס† עס† איז† אַז5 נס†„ייִדישק 7ט ø“† און† אַז5 † אַרום† האָט† מען†באַרעכטיקט† אַ†נייַע† פֿאָרשונג†פֿון† ייִדן†6 י† אַן†עטנישע† עדהÆ

די†פֿאָרשערישע† גרופּע†האָט† א5 סגעפֿרעגט† מער† 6י† הונדערט† אינפֿאָרמאַנטן¨ † מערסטנס† אין† ניו יאָרק ª † איבערגעל7 ענט† צענדליקער† ביכער¨ †געקוקט† פֿילמעןÆ †דער† סאַמע†חשובֿער† דעה זאָגער† סייַ† צ6 ישן† די† פֿאָרשער¨ † סייַ† צ6 ישן† ז7 ערע† אינפֿאָרמאַנטן¨ † איז† גע6 ען† מאַרק† זבאָראָ6 סקי¨ † אַן† אָפּשטאַמיקער† פֿון† אומאַןÆ †מען† האָט†דעמאָלט† נאָך†ניט† גע6 וּסט¨ † אַז† דער† דאָזיקער† שטילער† ייִדישער† פּליט† פֿון† א7 ראָפּע† איז† גע6 ען† אַ† 6יכטיקער† סאָ6 עטישער† שפּיאָן¨ † 6אָס† האָט† מסתּמא† מיטגעהאָלפֿן† אומצוברענגען† טראָצקיס† זון† אין†פּאַריז Ɔ מיט†עטלעכע† יאָרן†שפּעטער† האָט† אַן† אַמעריקאַנער† געריכט† פֿאַרמישפּט† זבאָ≠ ראָ6 סקין†צו† פֿינף†יאָר† תּפֿיסה Æ

אָבער† אינעם† בוך† איז† קיין† סימן† ניטאָ† פֿון קאָמוניסטישער† אידעאָלאָגיעÆ † להיפּוך¨ † דאָס בילד† פֿונעם† שטעטל† איז† גאַנץ† סטאַטעטשנע און† באַלעבאַטישÆ † די† מחברים† האָבן† ספּעציעל באַמערקט¨ † אַז† די† מאָראַלישע† און† רעליגיעזע השׂגות†פֿונעם† שטעטל†זייַנען† גע6 ען†נאָענט† צו די†אַמעריקאַנישע† 6ערטן Ɔ ז7 †האָבן† א5 סגעמאָלט דאָס†שטעטל† 6י† אַ†ציבור† מיט†אַ† שטאַרקן†דרך ארץ†צום† ייִחוס¨ †סאָציאַלן† שטאַנד†און† עשירותÆ אָבער† א5 פֿן† ערשטן† אָרט† האָבן† ז7 † געשטעלט למדנות†און† פֿרומק7 טÆ

די† הייַנטיקע† היסטאָריקער† קריטיקירן† דאָס דאָזיקע† בוך† פֿאַר† דער† נטיה† צו† אידעאַליזירן דעם† שטעטלדיקן† שט7 גערÆ † דאָס† שטעטל† באַ≠ קומט† זיך† 6י† אַן† א7 נזאַמער† ייִדישער† אינדזל אינעם† גרויסן† ים† פֿון† אומות העולם¨ † הגם† אין דער†אמתן† איז†דאָס† שטעטל†טיף† פֿאַרבונדן†מיט דער† אַרומיקער† 6עלט Ɔ די† דר5 סנדיקע† 6עלט האָט† געהאַט† אַ† שטאַרקע† השפּעה† א5 ף† דעם ייִדישן† לעבן¨ † ניט† נאָר† עקאָנאָמיש¨ † אָבער† א5 ך קולטורעלÆ

אָבער† ניט† געקוקט† א5 ף† די† אַלע† חסרו≠ נות† ©און† אפֿשר† טאַקע† צוליב† ז7 ®† האָט† דאָס דאָזיקע† בוך† ראַדיקאַל† געענדערט† דעם זעלבסטבאַ6 וּסטזייַן†בייַ† די†אַמעריקאַנער† ייִדןÆ אַנשטאָט† צו† שעמען† זיך† מיט† ז7 ער† עבֿר† אין דער† אַלטער† ה7 ם¨ † האָבן† ז7 † איצט† געקאָנט שטאָלצירן† מיט† דער† א7 גנאַרטיקער† קולטור פֿונעם† שטעטלÆ † ייִדן† זייַנען† גע6 אָרן† אַ† פֿאָלק באַגלייַך†מיט† אַלע†פֿעלקער ¨† און†אַפֿילו† בעסער¨ 6ייַל† ז7 ער†עטנאָגראַפֿישער† ייִחוס†איז† גע6 ען ש7 ן†און† אַלטÆ

די†צ 67 טע†א 5פֿלאַגע† פֿונעם†בוך ¨† 6אָס† איז אַר5 ס†אין π∂≤†± ¨† האָט†ש 5ן† געהאַט†אַן† אַונדערן בייַטיטל∫†„די† קולטור†פֿונעם† שטעטלÆ“†צו† יענער צייַט†איז† דאָס†6 אָרט†שטעטל† ש5 ן†פֿעסט† אַרייַן אין†דער† ענגלישער†שפּראַך ¨† אַ†סימן† פֿון†ייִדישער אייַנגעבירגערטק7 ט† אינעם† נייַעם† לאַנדÆ † די פּרטימדיקע† און† לעבעדיקע† באַשרייַבונגען† פֿו≠ נעם†שטעטלדיקן† שט7 גער†האָבן† באַ6 עגט†דעם נייַעם¨ † אַמעריקאַנער געב5 רענעם† דור† קינסט≠ לער¨ † ליטעראַטן† און† אַקטיאָרן† צו† שאַפֿן† אַזעל≠ כע† פּאָפּולערע† 6ערק† 6י†„ דער† פֿידלער† א5 פֿן דאַך“† און† „יענטל Æ“† אַז5 † אַרו ם† איז† ניט† נאָר דאָס†שטעטל ¨† נאָר†דער† גאַנצער†באַגריף† פֿונעם ייִדישן† פֿאָלק† 6י† אַן† עטניש רעליגיעזער† כּלל און† ניט† סתּם† אַן† אמונה¨ † גע6 אָרן† אַ† יסוד† פֿון דער†אַמעריקאַנער† ייִדישער†אידענטיטעט Æ

מ רק זב ר %סקי

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.