אויסשטעלונג∫ סאָוועטיש ייִדישע פֿאָטאָגראַפֿ בעת חורב

Forward (Yiddish Edition) - - קהילה לעב דאָאָ או דאָאָרט - ® יאָרק ©ניו איציק ג טעסמ ן

די† וואָך† האָט† זיך† געעפֿנט† אַן† אויסשטעלונג† ב ייַם† ניו יאָרקער†„מוזיי† פֿון†ייִדישער† ירושה †וואָס† פֿירט†צונויף† ייִדישע† געשיכטע¨ † קונסט געשיכטע† און† קונסטÆ † די† עקספּאָזיציע†„דורך† סאָוועטיש ייִדישע†אויגן∫† פֿאָטאָגראַפֿיע¨ †מלחמה† און†דער† חורבן † איז† געקומען† קיין† ניו יאָרק† פֿון† קאָלאָראַדאָ¨ † וווּ† די† קוראַטאָרן† דוד† שנאור† און† ליסאַ† טאַמיריס† בעקער† האָבן† זי† געשאַפֿן† פֿאַרן† קונסט מוזיי† בייַם† קאָלאָראַדער† אוניווערסיטעטÆ † ד ר† שנאור¨ † אַ† היסטאָריקער† פֿון† סאָוועטיש ייִדישער† קולטור¨ † האָט† דערציילט† בייַ†דער† עפֿענונג¨ †אַז† ווען†ער† האָט†באַזוכט† אַן†אויסשטעלונג† אין† מאָסקווע†פֿון† סאָוועטישע†פֿאָטאָגראַפֿן ¨† האָט†ער† זיך†געכאַפּט ¨† אַז† די† נעמען† פֿון† די† אַלע† פֿאָטאָגראַפֿן† קלינגען† ייִדישלעךÆ † ער† איז† אויך† געווויער† געוואָרן¨ † אַז† ס’איז† געווען† אַ† פֿאַקט¨ † וואָס† ס’רובֿ† פֿאָטאָ זשורנאַליסטן† אינעם† סאָוועטן פֿאַרבאַנד† ביז† די† πμ∞± ער† יאָרן†זענען† געווען†ייִדן Ɔ האָט†ער† אָנגעהויבן†זייַן† פֿאָרש אַרבעט¨ † און† אַנטפּלעקט†—† אַ† וועלט† מיט† וועלטלעך°†—† אַז† איינע† פֿון† די† בעסטע†זאַמלונגען† פֿון†מלחמה פֿאָטאָגראַפֿיעס† האָט†געזאַמלט† אַ† פּאָרל†פֿון† קאָלאָראַדאָ¨ †נישט† ווייַט†פֿון† זייַן†קאַמפּוס Æ

ווען† פֿאָטאָגראַפֿיע† איז† אַנטוויקלט† געוואָרן† אינעם† π± טן† יאָרהונדערט¨ † האָבן† די† ערשטע† דורות† פֿאָטאָגראַפֿן† זיך† אַרייַנגע≠ לאָזט†אין† אַ†פּראָפֿעסיע ¨† וואָס†קיינער† האָט†נישט† געוווּסט¨ †צי† מע† קען†דערפֿון† האָבן†אַ† לייַטישע†פּרנסה Ɔ האָבן†געציילטע† ייִדן†אין† די† שטעטלעך¨ †וואָס† זענען†געקראָכן† אויף†די† גלייַכע†ווענט† כּדי†עפּעס† צו† פֿאַרדינען¨ † זיך† אייַנגעשטעלט¨ † און† געקויפֿט† פֿאָטאָ אַפּאַראַטןÆ † ווי† אַ† פּועל יוצא† פֿון† דעם† האָבן† די† ייִדן† געשפּילט† אַ† וויכטיקע† ראָלע†אין† דער†נייַער† קונסט†פֿון† פֿאָטאָגראַפֿיע¨ †נישט† בלויז†אינעם† סאָוועטן פֿאַרבאַנד¨ †נאָר† אומעטום†וווּ† ייִדן†האָבן† געלעבטÆ

אין† די† צוויי† גרעסטע† שטעט† פֿון† רוסלאַנד¨ † פּעטערבורג† און† מאָסקווע¨ † האָבן† די† ייִדישע† פֿאָטאָגראַפֿן† ווי† יעווגעני† כאַדלדיי¨ † געאָרגי†זעלמאַ †© געבוירן†זלמנאָוויטש ®¨ †און† דמיטרי†באַלטערמאַנץ ¨† זיך†באַזעצט† און†געאַרבעט† פֿאַר†די† וויכטיקסטע†רוסישע† צייַטונגעןÆ † אָבער† זייערע† בילדער† האָט† מען† אויך† צו† מאָל† געדרוקט† אין† די† ייִדישע† צייַטונגען† פֿון† דער† תּקופֿהÆ † די† אויסשטעלונג† הייבט† זיך† אָן†מיט† אַ†ביסל† פֿאָרגעשיכטע†פֿון† סאָוועטישער†פֿאָטאָגראַפֿיע† און† ווייַזט† די† וואָרצלען† פֿון† דער† סאָוועטישער† קונסט שיטה¨ † דהייַנו¨ † קאָנסטרוקטיוויזם† און† סאָציאַלער† רעאַליזםÆ † קאָנסטרוקטיוויזם† האָט† וויזועל† אָנערקענט† די† נייַע† פֿאַבריק טעכנאָלאָגיע† און† מעכאַנישע† אינדוסטריעס¨ † און† האָט† אָפֿט† געשטעלט† דעם† טראָפּ† אויף† קאַנטיקע† פֿאָרמעסÆ † דער† סאָוועטישער† סאָציאַלער† רעאַליזם† האָט†אַרויסגעהויבן ¨† אַז†קונסט† אָן†אַ† סאָציאַלן†ציל† פּאַסט†נישט† פֿאַר† דער†נייַער† סאָוועטישער†געזעלשאַפֿט Æ אויב† מע† האָט† אויסגעניצט† די† בילדער† פֿאַר† דער† סאָוועטישער† פּראָפּאַגאַנדעÆ †אַ† משל†פֿון† דעם†זעט† מען†אין† דער†פֿאָטאָגראַפֿיע† „צער ¨ † גענומען† אין† דער† שטאָט† קערטש ¨† קרים¨ † יאַנואַרπ¥≤† ± פֿון† דמיטרי† באַלטערמאַנץ † ©π±≤ ππ∞—±± ®Æ † די† פֿאָטאָגראַפֿיע† פֿון† אַ† פֿרוי† וואָס† וויינט† איבער† די† מתים† אין† גאַס ¨† דערמאָנט† אין† אַ† דראַמאַטישער† מאָלערייַ† פֿונעם † π± טן† יאָרהונדערט ¨† אָבער¨ † צום† באַדויערן¨ †איז† דאָס†נישט† קיין†אויסגעטראַכט† בילד ÆÆÆ

אין†זייַן† בילד†פֿון† סטאַלינגראַד†—†„זכרונות† פֿון†אַ† צייַט†פֿון† שלום † —† ווייַזט† אונדז† דער† פֿאָטאָגראַף† עמנואל† יעווזעריכין† ©π±± πΠ¥—±± ®† די† סקולפּטור† פֿון† טאַנצנדיקע† קינדער ¨† וואָס† האָט† באַגריסט†מענטשן †בייַם† וואָקזאַל Ɔ אין†אַ† טויטער†שטאָט ¨† וווּ†נאָר† די† סקעלעטן†פֿון† די†באָמבאַרדירטע† בנינים†זענען† געבליבן ¨† באַקומט† זיך†אַ† סורעאַליסטישע†סצענע Ɔ די†סאָוועטישע† פֿאָטאָגראַפֿן ¨† צווישן† זיי†אויך† פֿרויען†פֿאָטאָגראַפֿן ¨† האָבן†אָפֿט† זיך†אַרייַנגעגנבֿעט† אין†

ד ר† שנאור† האָט† אויך† גערעדט† וועגן† דעם† אונטערשייד† צווישן† דער† חורבן פֿאָטאָגראַפֿיע† מצד† די† אַמעריקאַנער† פֿאָטאָגראַפֿן† און† די† רוסישע Ɔ די† רויטע† אַרמיי† האָט† געקעמפֿט† פֿון† מיזרח† אויף† מערבֿ† פֿיר† יאָר† לאַנג† און† אין† יעדן† אָרט† געזען† אַ†טראַגעדיע† נאָך†אַ† טראַגעדיע ¨† אַ†שחיטה† נאָך†אַ† שחיטה ª† בערג† מתים¨ † און† שרעקלעכע† סצענעס Ɔ ווען† מען† איז† צוגעקומען† צום† לאַגער†אין† אוישוויץ†און† די†אַנדערע† לאַגערן†אין† צענטראַל † און† מערבֿ פּוילן¨ †איז† מען†געווען† שוין†צוגעוווינט† צו†דעם† שוידער Ɔ די†אַמעריקאַנער† חורבן פֿאָטאָגראַפֿן ¨† להיפּוך¨ †האָבן† כּמעט†נישט† געוווּסט†פֿונעם† גרוילנדיקן†אומקום† פֿון†די† ייִדן ¨† און†זייער† רעאַקציע† אויף† אוישוויץ† שפּיגלט† אָפּ† זייערע† עמאָציעס Ɔ דערפֿאַר† זעען† אויס†די† רוסישע†פֿאָטאָגראַפֿיעס† פֿון†די† קאָנצענטראַציע לאַגערן† מער† געקינצלט ¨† אָבער† זייערע† בילדער† פֿון† די† יאָרן† פֿאַר† דעם† —† פֿון†קאַמף ¨† ווידערשטאַנד¨ †העלדישקייט ¨† אַנטדעקטע†שחיטות ¨† סטאַלינגראַד†—†האָבן† אויפֿגעכאַפּט†דעם† מאָמענט†אָן† קונצן ¨† אַפֿילו† מיטן†די† שלאַכטן†אין† דער†סכּנותדיקער† העלפֿט†פֿון† דער†שטאָט סטאַלינגראַד†צו† נעמען†די† אומפֿאַרגעסלעכע†בילדער Ɔ

ד ר† שנאור† האָט† אויך† באַטאָנט¨ † אַז† די† קונסט† פֿון† פֿאָטאָ זשורנאַליזם† איז† אַנדערש† פֿון† אַנדערע† מינים† קונסטן† מיט† איין וויכטיקן† פּרט∫† דער† פֿאָטאָגראַף† נעמט† דאָס† בילד¨ † אָבער† דאָס לעצטע† וואָרט† ווי† אַזוי† דאָס† בילד† וועט† ווערן† דערזען¨ † האָט דער† רעדאַקטאָר† פֿון† דער† צייַטונג† אָדער† זשורנאַלÆ † אויף† דער אויסשטעלונג† זעט† מען† אויף† אַ† מלחמה בילד¨ † וווּ† אַ† רוסישער סאָלדאַט†ליגט† טויט†אין† מיטן†פֿונעם† בילדª †די† רעדאַקטאָרן†פֿון דער†צייַטונג† האָבן† אויסגעשניטן† דעם† סאָלדאַט¨ † ווייַל† מע† האָט געוואָלט† אינספּירירן† די† סאָלדאַטן† אויפֿן† פֿראָנט¨ † און† זיי† נישט צו† שרעקןÆ † דאָס† בילד† איז† טאַקע† אַ† סך† שטאַרקער† מיטן† טויטן סאָלדאַט¨ †ווי† דער†פֿאָטאָגראַף† האָט†געוואָלט Æ

באַלטערמאַנצעס† פֿאָטאָגראַפֿיע† „אַטאַק° † פֿון† 𥱆± איז וועלט באַרימטÆ † דער† פֿאָטאָגראַף† שטייט† אין† אַ† טראַנשעע בשעת† די† סאָוועטישע† סאָלדאַטן† שפּרינגען† איבער† אים¨ † מיט די† ביקסן† געצילט† פֿאָרויס† אויף† די† שׂונאיםª † אַ† באַווייַז¨ † אַז† די פֿאָטאָגראַפֿן† זענען† געווען† ממש† אויף† דער† סאַמער† מלחמה ליניע†און† אייַנגעשטעלט†זייער† לעבנסÆ †אָבער† מייַן†באַליבטסטע פֿאָטאָגראַפֿיע¨ †אויך† פֿון†באַלטערמאַנץ ¨† גענומען†אין† דייַטשלאַנד¨ μπ¥ ±¨ †הייסט†„ טשייַקאָווסקי ∫†אַ† רוסישער†סאָלדאַט† שפּילט†אויף אַ† פּיאַנע† אין† אַ† חרובֿ† געוואָרן† הויז† און† אַ† גרופּע† סאָלדאַטן¨ מיט† די† ביקסן¨ † הערן† זיך† צוÆ † אַזוינע† זעלטענע† מאָמענטן† האָבן פֿאַראייביקט† די† סאָוועטיש ייִדישע† חורבן פֿאָטאָגראַפֿןÆ † אויף דער† אויסשטעלונג† וועט† מען† זיך† באַקענען† מיט† זייער† הויכער Museum of Jewish Heritage”† קונסטÆ †דער† אַדרעס†פֿונעם †איז

†אין† מאַנהעטןÆ Place Battery 36

„צער‟, דמיטרי ב לטערמ נץ, קערטש, קרים, 1942

„זכרונות ון צייַט ון שלום‟, עמנואל עווזעריכין, סט לינגר ד, 1943

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.