פּיעסע וועג סטאַלינס שחיטה פֿו ייִדישע פּאָעט עפֿנט זי) אי ניו יאָרק

Forward (Yiddish Edition) - - קהילה לעב דאָאָ או דאָאָרט - ® יאָרק ©ניו שׂרה רחל שעכטער

מיט†בערך† זעקס†יאָר† צוריק†האָב† איך†געהערט† ווי†אַ† ייִדיש פּראָפֿעסאָר† באַקלאָגט†זיך ¨† אַז†זייַנע† אַמעריקאַנער† סטודענטן† ווייסן† גאָרנישט† וועגן† סטאַלינס†שחיטה† פֿון†די† ייִדישע†שרייַ≠ בער†אין† אויגוסטπμ≤† ±¨ †און† נאָך†ערגער† —†אַז† זיי†אינטערעסירן† זיך†בכלל† נישט† מיטן†ייִדישן† קולטור לעבן¨ †וואָס† האָט† אַ† מאָל† געבליט† אינעם† געוו † עזענעם†† סאָוועטן פֿאַרבאַנדÆ

ס6 איז†מעגלעך ¨† אַז†דער† מצבֿ†הייבט† זיך† אָן† בייַטןÆ † דעם† פֿאַרגאַנגענעם† זונטיק†איז† אינעם†„פּאָבליק† טעאַטער“† אין†ניו יאָרק† געוויזן†געוואָרן† די†פּיע≠ סע¨ † „דער† זיבן און צוואַנציקסטער† מענטש“†—†אַ† קינסטלערישע†שילדע≠ רונג† פֿון† דער† לעצטער† נאַכט† פֿון† די† דער†מאָר† דעטע† סאָוועטיש ייִדישע† שרייַבער † Ɔ דער† זאַל† איז† געווען† גע≠ פּאַקט¨ † און† דער† עולם† האָט† דורך† די† האַ†רציקע† אַ†פּלאָדיסמענטן† אָנערקענט† סייַ†די† פּיעסע † ¨† סייַ†די† אויפֿפֿירונג†אויף† דער†בינע Ɔ

נאָך†מער† טשיקאַווע†איז ¨† אַז†דער† מחבר† פֿון† דער† פּיעסע† —† נתן† ענג≠ לענדער†—†איז† אַן†אַמעריקאַנער† שרייַ≠ בער¨ † דערצויגן† אין† לאָנג אייַלאַנד† בייַ† אַמעריקאַנער† עלטערן¨ † און† האָט† בכלל†נישט† געהאַט†קיין† שייַכות†צום† סאָוועטן פֿאַרבאַנדÆ

די† פּיעסע† איז† באַזירט† אויף† ענג≠ לענדערס† דערציילונג† מיטן† זעלבן† נאָמען¨ † וואָס† איז† פּובליקירט† געוואָרן† אין†יאָר ∞∞∞†≤ ¨† און†איז† שטאַרק†געלויבט† געוואָרן† אין† דער† ליטעראַרישער† וועלטÆ †אין† דער†ערשטער† סצענע†באַ≠ קענט†מען† זיך†מיט† דרייַ†פֿון† די†זעקס און צוואַנציק† אַרעסטירטע† ייִדישע† אינטעליגענטן∫† יעווגעני† צונזער¨ † משה† ברעצקי† און† וואַסילי† קאָרינסקי † Ɔ מיט† אַ† מאָל† באַווייַזט† זיך† אַ† זיבן און צוואַ†נציקסטער† מענטש∫† פּינחס† פּע≠ לאָוויץ† —† אַ† יונגער¨ † כּמעט≠תּמעוואַ≠ טער† בחור¨ † וועלכער† האָט† קיין† מאָל† אַפֿילו†קיין† איין†ליד† נישט†אָפּגעדרוקט ¨† כאָטש† שרייַבן¨ † זאָגט† ער¨ † איז† זייַן† לעבןÆ † אַלע† פֿיר† פּרוּוון† פֿאַרשטיין† פֿאַר† וואָס† די† געהיים פּאָליציי† האָט† אַרייַ†נג ערעכנט†† פּעלאָוויצן† צווישן† די† באַרי † מטע†† שרייַבערÆ † בשעת† זייערע† די†סק† וסיעס¨ † צעפֿלאַקערט† זיך† דער† קאָנפֿליקט†צווישן† קאָרינסקי¨ †וועלכער† פֿאַ†רטי† ידיקט†נאָך† אַלץ†די† פּאַרטיי¨ †און† די† אַנדערע† צוויי¨ † וואָס† האָבן† שוין† פֿון† לאַנג† פֿאַרלוירן† זייער† „אמונה Æ“† מע† זעט† אויך† די† בולטע† קאָנקורענץ† צווישן†די† שרייַבער † ¨† דעם†עגאָיִזם† און† צום† טייל† —† נישט פֿאַרגינערישקייטÆ † אַלע† אָבער† פּרוּוון† צו† באַשיצן† דעם† אומשו†לדיקן† יונגן†פּעלאָוויץ† ביזן†סוף ¨† ווען† עס† ווערט† קלאָר† פֿאַר† אַלעמען¨ † אַז† אַ† גוט צונויפֿגעשטעלטע† מעשׂה† קאָן† פֿאָרט† איבערשטייַגן† די† ערגסטע† באַדינגונגעןÆ

ווי†אַזוי† איז†די† טעמע†אייַנגעפֿאַלן† דעם†≤¥ יאָריקן†נתן† ענגלענדער ø† בעת† אַן† אינטערוויו† מיטן† „פֿאָרווערטס .¨ † האָט†ער† דערציילט ¨† אַז†ער† איז†דער≠ די† מעשׂהÆ † כ6 האָב† געדאַרפֿט† † נאָך† אינפֿאָרמאַציע¨ †אָבער† געפֿונען†האָב† איך† בלויז† עטלעכע† שורות† דאָ† און† דאָרט† אין†דער† 6ענציקלאָפּעדיע† דזשודאַיִקע6 Æ“ צויגן† געוואָרן† בייַ† אַ† מאָדערן אָר≠ טאָדאָקסישער† משפּחה† אין† וועסט העמפּסטעד¨ † ניו יאָרק¨ † געלערנט† אַלע† יאָרן† אין† אַ† ישיבֿה¨ † אָבער† האָט† קיין† מאָל† נישט† געהערט† וועגן† סטאַלינס† אַקציע†קעגן† די†ייִדישע† פּאָעטןÆ †

בייַ†זייַן† דריט†יאָר† פֿון†קאָלעדזש ¨† ווען† ער† האָט† שטודירט† אַ† יאָר† אין† „העברעיִשן† אוניווערסיטעט. † אין† ירושלים¨ †האָט† ער†דאָס† ערשטע†מאָל† זיך†דערוווּסט† וועגן†דעם Æ„† ס6 איז†ג עווען†† די† צייַט† איידער† די† אייַזע†רנע† וואַנט† איז† געפֿאַלן¨ †“האָט† ער† דערקלערטÆ † „מייַן† פּראָפֿעסאָרין¨ † עדיט† פֿראַנקל¨ † וועלכע†איז† געווען†אַן† עקספּערט†פֿון† רוסישע† שטודיעס¨ † האָט† דערמאָנט† די†טראַגעדיע† בלויז†פֿאַרבייַגייענדיק Ɔ ס6 האָט† מיר† אויסגעזען† מאָדנע¨ † וואָס† קיינער†רעדט† נישט†וועגן† דעםÆ †כ 6האָב† געהאַלטן¨ † אַז† צום† ווייניקסטן¨ † האָבן† די† שרייַבער† פֿאַרדינט¨ † אַז† מע† זאָל† אָנשרייַבן†אַ† מעשׂה†וועגן† זייÆ “

האָט† ער† געוואַרט† עטלעכע† יאָר¨ † אַז† עמעצער† זאָל† עס† טאָן¨ † אָבער† —† ווייַטער† גאָרנישטÆ † „ס 6איז† מיר† גע≠ ווען† שווער† צו† גלייבן¨ † אַז† מע† האָט† דור†כגעפֿירט† אַזאַ† שרעקלעכע† אַקציע¨ † און† דערבייַ† איז† אַ† גאַנצע† וועלט† אונ≠ טערגעגאַנגען¨ †און† דאָך†—†שווייַגט† מעןÆ † האָב†איך† באַשלאָסן†אַליין† אָנצ†ושרייַבן†

ווען†ענגלענדערס† דערציילונג†איז ¨ סוף כּל סוף¨ †אַרויסגעלאָזט† געוואָרן † ¨† ווי אַ†טייל† פֿון†זייַן† ערשטער† † זאַמלונג¨ For† Urges Unbearable† of† Relief† the†† ¸אַ מיטל† צו† באַרויִקן† † אומדערטרעגלעכע יצר הרעס˛ ¨† איז†עס† געוואָרן†אַן† אינטער≠ נאַצי † אָנ†אַלער† † בעסטסעלערÆ † באַלד† נאָך דער†פּו בליקאַציע††פֿונעם† בוך¨ †האָט† די ב†אַרימטע† דראַמאַטורגין† און† פּר†אָדו≠ צ†ירערין ¨† נאָראַ† עפֿראָן¨ † אים† פֿאַרבעטן אויף† מיטאָג† און† געזאָגט¨ † אַז† „דער זיבן און צוואַנציקסטער† מענטש. † איז איר† שטאַרק† געפֿעלן† געוואָרן † ¨† און† אַז מע† וואָלט† געדאַרפֿט† מאַכן† פֿון† דעם אַ†פּיעסע Ɔ

„כ 6האָב† מסכּים† געווען¨ † און† זי האָט†באַקומען† דאָס†רעכט† עס†איבער≠ צומאַכןÆ † מיר† האָט† זיך† געדאַכט¨ † אַז† זי וועט† אַליין† אָנשרייַבן† דעם† סצ†ענאַר ¨ אָבער†ווי† באַלד†זי† איז†געוואָרן† די†פּראָ≠ ד†וצירערין ¨† האָט†זי† מיר†געזאָגט ¨† אַז†זי וויל†דווקא ¨† אַז†איך† זאָל†עס† אָ†נשרייַבן Æ.

ענגלענדער† האָט† דעמאָלט† גע≠ האַלטן† אין† מיטן† שרייַבן† אַ† ראָמאַן וועגן† דער† טעראָריסטישער† תּקופֿה אין†אַרגענטינע† בעת†די πΣ∞†± ער†יאָרן Æ האָט† עפֿראָנס† פּראָיעקט† געמוזט וואַרטן† עטלעכע† יאָרÆ † ווען† ער† האָט¨ סוף כּל סוף¨ † אָנגעהויבן† שרייַבן† די פּיעסע†מיט† פֿיר†יאָר† צוריק¨ †איז† עפֿראָן שוין† געווען† קראַנק† אויף† ראַקÆ † ©זי איז† טאַקע† ניפֿטר† געוואָרן† דעם† פֿאַר≠ גאַנגענעם† זומער¨ † און† דערבייַ† נישט דערלעבט†צו† זען†די† פּרעמיערע® Æ

נישט† געקוקט† אויף† איר† פֿיזישן מצבֿ¨ † האָט† עפֿראָן† אָבער† ביזן† סוף אַרויסגעוויזן† † ענערגיע† און† אָפּטימיזם פֿאַרן† פּראָיעקט† —† האָט† ענגלענדער געזאָגט†—† און† האָט† נישט† פֿאַרפֿעלט קיין†איין† פֿאָרלייענונג†פֿון† דער†פּיעסע Æ „און† איך† מוז† זאָגן¨ † איר† געדאַנק† זיך צו† ווענדן† צום† 6פּאָבליק† טעאַטער6 מיט†דעם† פּראָיעקט†איז† געווען†ממש געניאַלÆ .†

דער† אָנגעזעענער†„פּאָבליק† טעאַ≠ טער. ¨† וואָס† איז† געגרינדעט† געוואָרן מיט† כּמעט† זעכציק† יאָר† צוריק† ווי איינער†פֿון† די†ערשטע† נישט פּראָפֿיט † טעאַטערס¨ †איז† הייַנט†דער† איי†נציקער ניו יאָרקער† טעאַטער¨ † וואָס† פּראָדו≠ צירט†סייַ† שייקספּיר פּיעסעס † ¨† סייַ†נייַע אינאָוואַטאָרישע†אַמער† יקאַנער†ווערק Æ

דער†רעזשיסאָר† בערי†איידלשטיין האָט† נאָענט† מיטגעאַרבעט† מיט† ענג≠

(סוף אויף זייַט 15(

Marcus Joan Credit:

דער מחבר נתן ענגלענדער (רעכטס) און

דער רעזשיס ר ב רי עדלשטיין

Marcus Joan Credit:

סצענע ון דער פּיעסע ( ון רעכטס): פּינחס פּעל וויץ (נ ר בינס), משה ברעצקי

(דניאל רעסקעס) און יעווגעני צונזער (ר ן רי קין)

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.